मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
फाल्गुन अमावस्येचा प्रारंभ बुधवार 18 मार्च रोजी सकाळी 8 वाजून 25 मिनिटांनी आहे तर फाल्गुन अमावस्या समाप्ती गुरुवार 19 मार्च रोजी सकाळी 6 वाजून 53 मिनिटांनी होणार आहे. पंचांगानुसार फाल्गुन अमावस्या बुधवार 18 मार्च रोजी असेल. यादिवशी स्नान दान धर्म कार्य करण्याचे सांगितले जात आहे. सकाळी 6 वाजून 53 मिनिटांपर्यंत तुम्ही यादिवशी स्नान करू शकता. त्याआधीच दान व धार्मिक कार्ये करावीत.
फाल्गुन अमावस्येचे शुभ महत्त्व समुद्र मंथनाच्या काळापासून आहे. एकदा महर्षी दुर्वास इंद्रदेव आणि इंद्रपुरीमध्ये राहणाऱ्या सर्व देव-देवतांवर क्रोधित झाले. क्रोधाने त्यांनी त्यांना शाप दिला आणि त्यांच्या सर्व आध्यात्मिक शक्ती हिरावून घेतल्या. हे ऐकून, राक्षसी देवाला ही परिस्थिती आपल्या फायद्यासाठी घ्यायची होती. त्याने इंद्रपुरी जिंकून देवांवर राज्य करण्याचा निर्णय घेतला. यामुळे सर्व देव-देवता असहाय्य झाल्या. त्यांनी भगवान विष्णूकडे मदत मागितली. देव- देवतांना येणाऱ्या सर्व समस्या ऐकल्यानंतर त्यांनी त्यांना मदत करण्याचा निर्णय घेतला. यावर उपाय म्हणून, त्याने सर्व देव-देवतांना आणि दानवांना दूधाचा समुद्र मंथन करून त्यातून “अमरत्वाचे अमृत” काढायला सांगितले. यानंतर जेव्हा त्यांना फलदायी परिणाम मिळण्याची आशा होती, तेव्हा ते निराशेत बदलले. हे जयंत (इंद्रदेवाचा मुलगा) मुळे झाले, ज्याने “अमरत्वाचे अमृत” हिसकावून घेतले आणि पळून गेला. दरम्यान, देव-देवतांमध्ये गोंधळ निर्माण झाला. या गोंधळाचे युद्धात रूपांतर झाले. हे युद्ध १२ दिवस चालले. हे युद्ध थांबवण्यासाठी भगवान विष्णूने मोहिनीचा अवतार घेतला. मोहिनीचे थेंबभर द्रव्य रूप राक्षसांचे लक्ष विचलित करण्यासाठी पुरेसे होते. मोहिनीने राक्षसांना फसवले आणि सर्व अमृत काढून देवांना दिले. युद्धादरम्यान, या अमृताचे काही थेंब उज्जैन, हरिद्वार, प्रयाग आणि नाशिक या पवित्र नद्यांमध्ये पडले. त्यामुळेच, फाल्गुन अमावस्येला पवित्र पाण्यात डुबकी मारणे शुभ मानले जाऊ लागले.
दिनदर्शिकेनुसार अमावस्येची तारीख ठरवली जाते. त्यामुळे आज बुधवार १८ मार्च रोजी फाल्गुन अमावस्या आहे. अमावस्या ही फाल्गुन महिन्यातील कृष्ण पक्षातील शेवटची अमावस्या आहे. हिंदू धर्म मृत्युनंतरच्या जीवनावर विश्वास ठेवतो. असे मानले जाते की आपले पूर्वज मृत्युनंतर पितृलोकात जातात. श्राद्ध समारंभात त्यांना अर्पण केलेल्या नैवेद्यानेच श्राद्ध समारंभाने त्यांना तृप्त केल्याचे समाधान, पुण्य यावेळी लाभते.
चंद्र दिनदर्शिकेतील दर १२ अमावस्येला श्राद्ध समारंभ करण्याचा सल्ला दिला जातो. परंतु जे प्रत्येक अमावस्येला श्राद्ध समारंभ करू शकत नाहीत, त्यांना फाल्गुन अमावस्येच्या दिवशी श्राद्ध समारंभ करण्याचा सल्ला दिला जातो. फाल्गुन अमावस्या ही चंद्र दिनदर्शिकेतील शेवटची अमावस्या असल्याने ही अमावस्या सर्वात शुभ मानली जाते. ही अमावस्या मानवाला सर्व पितृ दोषांपासून मुक्त होण्यास आणि पूर्वजांचे आशीर्वाद मिळविण्यास मदत करते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: फाल्गुन महिन्यातील कृष्ण पक्षाची शेवटची तिथी म्हणजे फाल्गुन अमावस्या. हिंदू धर्मात ही तिथी पितृपूजा आणि धार्मिक कर्मांसाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते.
Ans: ही अमावस्या पितृदोष निवारणासाठी अत्यंत शुभ मानली जाते. या दिवशी श्राद्ध, तर्पण आणि दान केल्यास पूर्वजांचे आशीर्वाद मिळतात अशी श्रद्धा आहे.
Ans: समुद्र मंथनाच्या कथेनुसार अमृताचे काही थेंब पृथ्वीवरील पवित्र स्थळांवर पडले. त्यामुळे या दिवशी पवित्र स्नान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.
