मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
गणेशोत्सव म्हटलं की प्रत्येक घरात बाप्पाच्या आगमनाची लगबग सुरू होते. मात्र काही घरांमध्ये गणपती दीड दिवस, तर काही ठिकाणी पाच, सात किंवा दहा दिवस ठेवला जातो. गणपती बसवण्याच्या कालावधीत हा फरक का असतो आणि त्यामागे नेमकी कोणती धार्मिक परंपरा आहे, असा प्रश्न तुम्हालाही पडला असेल ना? जाणून घेऊया दीड ते दहा दिवसांचा गणपती बसवण्यामागील महत्त्व.
अनेक घरांमध्ये गणपतीची स्थापना केल्यानंतर दीड दिवसांनी विसर्जन करण्याची परंपरा आहे. यामागे गणपतीला आपल्या घरी आणून श्रद्धेने पूजा-अर्चा केल्यानंतर त्यांना निरोप देण्याची भावना असते. विशेषतः घरगुती गणपतीसाठी ही परंपरा महाराष्ट्रात मोठ्या प्रमाणात पाहायला मिळते. दीड दिवसांचा कालावधी हा प्रत्येक कुटुंबाच्या परंपरेनुसार ठरतो. त्यामुळे दीड दिवसांचा गणपती बसवणे हे कमी भक्तीचे लक्षण नसून श्रद्धा आणि कौटुंबिक परंपरेचा भाग आहे.
काही कुटुंबांमध्ये गणपतीची स्थापना पाच दिवसांसाठी केली जाते. या काळात दररोज सकाळ-संध्याकाळ बाप्पाची पूजा, आरती आणि नैवेद्य दाखवला जातो. पाचव्या दिवशी गणपतीचे विसर्जन केले जाते. काही ठिकाणी गौरी-गणपतीच्या परंपरेमुळेही पाच दिवसांच्या उत्सवाला विशेष महत्त्व असते.
काही घरांमध्ये किंवा मंडळांमध्ये गणपती सात दिवस ठेवण्याची परंपरा आहे. या काळात गणपतीची नियमित पूजा आणि आरती केली जाते. सातव्या दिवशी बाप्पाचे विसर्जन केले जाते. सात दिवसांचा उत्सव म्हणजे भक्तांना अधिक दिवस गणपतीची सेवा आणि आराधना करण्याची संधी मिळते, अशी श्रद्धा आहे.
सार्वजनिक गणेशोत्सवात आणि अनेक घरांमध्ये दहा दिवस गणपतीची स्थापना करण्याची परंपरा आहे. गणेश चतुर्थीपासून अनंत चतुर्दशीपर्यंत गणपती उत्सव साजरा केला जातो. अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी मोठ्या उत्साहात गणपती विसर्जन केले जाते. दहा दिवसांच्या काळात विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम, आरती, भजन, कीर्तन तसेच सामाजिक उपक्रम आयोजित केले जातात.
गणपती किती दिवस घरी ठेवायचा यासाठी सर्वांसाठी एकच बंधनकारक नियम नाही. कुटुंबाची परंपरा, श्रद्धा, स्थानिक प्रथा आणि उपलब्ध वेळ यानुसार गणपतीच्या विसर्जनाचा दिवस ठरवला जातो. त्यामुळे दीड, पाच, सात किंवा दहा दिवसांचा गणपती असला तरी श्रद्धा, भक्ती आणि मनापासून केलेली पूजा यालाच अधिक महत्त्व दिले जाते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
