रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
हिंदू धर्मात, एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर, त्याच्या आत्म्याला शांती मिळावी यासाठी तेराव्याचे कार्य करण्याची परंपरा आहे. माणसाच्या आयुष्यातील तेराव्या दिवशी ब्रह्मभोज करण्याची परंपरा प्राचीन काळापासून चालत आली आहे, परंतु आता त्याला मृत्युभोज असे म्हटले जाऊ लागले आहे.
हिंदू धर्माच्या मान्यतेनुसार, मृत्यूनंतर 13 दिवस शोक पाळला जातो. तेरा दिवसांचा हा काळ तेरवी म्हणून ओळखला जातो. तेराव्या दिवशी ब्राह्मणाला भोदनदान केल्याने मृताच्या आत्म्याला शांती मिळते अशी धार्मिक मान्यता आहे. तेराव्यानंतरच मृत व्यक्तीच्या आत्म्याला भगवंताच्या निवासस्थानी स्थान मिळते, अशी श्रद्धा आहे. यामध्ये गरूड पुराणात माहिती देण्यात आली आहे.
हिंदू धर्मानुसार, 16 संस्कारांपैकी अंतिम संस्कार आहेत. शास्त्रानुसार बाराव्या दिवशी फक्त ब्राह्मणांनाच भोजन देण्याची परवानगी आहे. सनातन धर्मात मरणोत्सवाची परंपरा नाही. केवळ आपल्या क्षमतेनुसार ब्राह्मणांसाठी भोजन आयोजित करणे आणि मृतांच्या शांतीसाठी दान करणे असे सांगितले आहे. याला ब्रह्मभोज म्हणतात.
वास्तू शास्त्र संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा
गरुड पुराणात असा उल्लेख आहे की, मृत्यूनंतर आत्मा तेराव्या दिवसापर्यंत कुटुंबातील सदस्यांमध्ये राहतो. यानंतर त्याचा दुसऱ्या जगात प्रवास सुरू होतो. तेराव्या दिवशी अन्नदान केल्याने मृत आत्म्याला पुण्य मिळते असे म्हणतात. हे मृत आत्म्याचे नंतरचे जीवन सुधारते.
गरुड पुराणानुसार, मृत्यूनंतर अन्नदान फक्त गरीब आणि ब्राह्मणांसाठी आयोजित केले जाते. त्यातून गरजू लोकही खाऊ शकतात, पण श्रीमंत व्यक्तीने असे खाल्ले तर तो गरिबांचा हक्क हिसकावून घेण्यासारखा गुन्हा मानला जातो.
वास्तू शास्त्र संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी इथे क्लिक करा
महाभारताच्या अनुशास्त्र पर्वानुसार, मृत्यूची मेजवानी खाल्ल्याने व्यक्तीवर विपरीत परिणाम होतो. मृत्यूचे भोजन खाणाऱ्या व्यक्तीची ऊर्जा नष्ट होते. एकदा दुर्योधनाने श्रीकृष्णाला मेजवानीसाठी आमंत्रित केले, परंतु श्रीकृष्ण म्हणाले – सम्प्रीति भोज्यानी आपदा भोजनी व पुनै:- म्हणजे अन्न खाणाऱ्याचे मन आनंदी आणि खाणाऱ्याचे मन प्रसन्न असेल तेव्हाच खावे.
13 दिवसांपर्यंत मृत व्यक्तीच्या संस्कारांशी संबंधित सर्व आवश्यक विधी केले जातात. असे मानले जाते की आत्मा आपल्या कुटुंबातील सदस्यांनी केलेले कार्य काळजीपूर्वक पाहतो. 13 व्या दिवशी ब्राह्मणाला भोजन दान आणि आत्म्याच्या निवृत्ती पित्यर्थ पिंडदान केले जाते. पिंडदान केल्याने आत्म्याला शक्ती मिळते आणि मृत्यूलोक ते यमलोक हा प्रवास पूर्ण होतो, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
तेरावा करण्यामागे शास्त्रीय कारणही आहे. विज्ञानामध्ये असे मानले जाते की जर एखादी व्यक्ती 13 दिवसांपेक्षा जास्त काळ उदासीन राहिली तर त्याला नैराश्याचा त्रास होऊ शकतो. म्हणूनच कुटूंबीयांमध्ये नैराश्य टाळण्यासाठी तेराव्या दिवशी केलेला कार्यक्रम महत्त्वाची भूमीका बजावतो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तू, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navrashtra या तथ्यांची पुष्टी करु शकत नाही)
