
फोटो सौजन्य- pinterest
जैन धर्म हा प्राचीन भारतीय धर्म असून त्यामध्ये अहिंसा, सत्य आणि संयम यांना अत्यंत महत्त्व आहे. या धर्माच्या प्रसारासाठी आणि मानवाला मोक्षमार्ग दाखवण्यासाठी अनेक तीर्थंकरांनी कार्य केले. त्यांपैकी भगवान ऋषभदेव (आदिनाथ), भगवान नेमिनाथ, भगवान पार्श्वनाथ, भगवान महावीर आणि भगवान विमलनाथ यांचे योगदान विशेष महत्त्वाचे आहे.
सर्वप्रथम भगवान ऋषभदेव हे जैन धर्माचे पहिले तीर्थंकर मानले जातात. त्यांना आदिनाथ असेही संबोधले जाते. त्यांनी मानव समाजाला शेती, व्यापार, लेखन आणि विविध कलांचे ज्ञान दिले. त्यामुळे मानवाच्या सभ्य जीवनाची सुरुवात झाली असे मानले जाते. त्यांनी लोकांना शिस्तबद्ध आणि नैतिक जीवन जगण्याचा मार्ग दाखवला.
भगवान विमलनाथ हे १३ वे तीर्थंकर होते. ते अत्यंत शांत, तपस्वी आणि ज्ञानी होते. त्यांनी लोकांना सत्य, संयम आणि साधेपणाचा मार्ग दाखवला. त्यांच्या शिकवणीत आत्मशुद्धी आणि नैतिक जीवनावर विशेष भर दिला आहे.
भगवान नेमिनाथ हे २२ वे तीर्थंकर होते. ते भगवान श्रीकृष्ण यांचे नातेवाईक मानले जातात. त्यांच्या जीवनातील एक महत्त्वाची घटना म्हणजे विवाहाच्या वेळी प्राण्यांची होणारी कत्तल पाहून त्यांनी संसाराचा त्याग केला. या घटनेतून त्यांनी अहिंसेचा अत्यंत प्रभावी संदेश दिला. त्यांचे जीवन करुणा आणि दयाळूपणाचे प्रतीक आहे.
त्यानंतर भगवान पार्श्वनाथ हे २३ वे तीर्थंकर होते. त्यांनी जैन धर्माच्या प्रसारात मोठे योगदान दिले. त्यांनी लोकांना चार महाव्रतांचा उपदेश केला—अहिंसा, सत्य, अस्तेय आणि अपरिग्रह. त्यांच्या शिकवणीमुळे जैन धर्म अधिक संघटित आणि प्रभावी झाला.
जैन धर्मातील सर्वात प्रसिद्ध तीर्थंकर म्हणजे भगवान महावीर. ते २४ वे आणि अंतिम तीर्थंकर होते. त्यांनी पंचमहाव्रतांचा उपदेश करून जैन धर्माला पूर्णत्व दिले. अहिंसा हे त्यांचे प्रमुख तत्त्व होते. त्यांनी लोकांना आत्मसंयम, सत्य आणि साधेपणाचे महत्त्व पटवून दिले. त्यांच्या शिकवणी आजही संपूर्ण जगाला मार्गदर्शन करतात.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: तीर्थंकर म्हणजे असा महान आत्मा जो स्वतः मोक्ष प्राप्त करून इतरांना मुक्तीचा मार्ग (धर्ममार्ग) दाखवतो.
Ans: अहिंसा, सत्य, अस्तेय, ब्रह्मचर्य आणि अपरिग्रह या पंचमहाव्रतांचा उपदेश ही त्यांची मुख्य शिकवण आहे.
Ans: महावीर यांच्या जन्मदिनानिमित्त महावीर जयंती साजरी केली जाते, ज्यातून त्यांच्या शिकवणीचे स्मरण केले जाते.