
फोटो सौजन्य- pinterest
या पुराणात सुमारे ५५ हजार श्लोक आणि ६२८ अध्याय असल्याचे सांगितले जाते. याची रचना विविध काळात झाली असावी असे विद्वान मानतात. काही भाग इ.स.च्या पाचव्या शतकानंतरचा तर उत्तरखंडातील काही भाग सोळाव्या शतकानंतरचा असल्याचे मत आहे. परंपरेनुसार हे पुराण प्रथम भगवान विष्णूंनी ब्रह्मदेवाला सांगितले. पद्म पुराणाचे वाचन आणि श्रवण पापांचा नाश करणारे मानले जाते.
हे पुराण मुख्यतः बंगाली आणि देवनागरी अशा दोन परंपरांमध्ये उपलब्ध आहे. बंगाली प्रतीत पाच खंड असून देवनागरी परंपरेत त्याची सहा खंडांमध्ये विभागणी आढळते.
सृष्टी खंडात सृष्टीची निर्मिती, मनु, सूर्य, यदु वंश, देव-दानवांची उत्पत्ती, चंद्र व रुद्राक्ष यांची उत्पत्ती यांचे वर्णन आहे. तसेच पुष्कर तीर्थाचे महत्त्व, शिव-पार्वती विवाह, गणेश व कार्तिकेय जन्म, वामन अवतार, तारकासुर कथा आणि तुलसी स्तोत्र यांचा समावेश आहे. सूर्यदेव प्रत्यक्ष दर्शन देणारे देव मानले गेल्यामुळे त्यांच्या पूजेचे विशेष महत्त्व येथे सांगितले आहे.
भूमी खंडात मानवी शरीर, पंचमहाभूत, पृथु राजा, विविध दाने, सती सुकला, नहुष-ययाती, च्यवन ऋषी यांच्या कथा आढळतात. शिवधर्म, वासुदेव स्तोत्र आणि समाजधार्मिक विचार यांचेही वर्णन आहे.
स्वर्ग खंडात भारतातील पर्वत, नद्या, नर्मदा, काशी, प्रयाग यांसारख्या तीर्थांचे महात्म्य दिले आहे. आश्रमव्यवस्था, दानधर्म आणि श्रीकृष्ण जन्माष्टमीसह राधा जन्माष्टमीचाही उल्लेख येथे दिसतो.
पाताल खंडात रामचरित्र, श्रीकृष्ण महात्म्य, सगुण-निर्गुण उपासना, वैशाख महात्म्य, नरक-स्वर्ग यांचे वर्णन आहे.
उत्तर खंड हा सर्वांत विस्तृत असून विविध व्रते, सण, विष्णुसहस्रनाम, भगवद्गीतेचा महिमा आणि विष्णूच्या विविध अवतारांच्या कथा यांचा समावेश आहे. यातील क्रियायोगसार हा वैष्णव धर्मासाठी विशेष महत्त्वाचा भाग मानला जातो.
अशा प्रकारे पद्म पुराण हे धार्मिक, सांस्कृतिक, नैतिक आणि आध्यात्मिक विचारांचा विस्तृत वारसा जपणारे महत्त्वाचे पुराण आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: पद्म पुराण हे हिंदू धर्मातील अठरा महापुराणांपैकी एक महत्त्वाचे पुराण आहे. यात भगवान विष्णू, शिव, देवी, तीर्थक्षेत्रे, व्रत आणि धर्म यांचे वर्णन आढळते.
Ans: ब्रह्मदेव कमळातून (पद्मातून) प्रकट झाल्याची कथा या पुराणात असल्यामुळे याला “पद्म पुराण” असे नाव दिले गेले.
Ans: पद्म पुराणाचे वाचन आणि श्रवण केल्याने पुण्य प्राप्त होते, पापांचा नाश होतो आणि मनाला आध्यात्मिक शांती मिळते असे मानले जाते.