उगाच नाहीत म्हणत मिग विमानांना शवपेटी; ४ वर्षात १५० वैमानिकांचा दुर्दैवी मृत्यू

पाकिस्तानचे आधुनिक अमेरिकन बनावटीचे विमान आपल्या हवाई दलाचे शूर वैमानिक अभिनंदन वर्धमान यांनी त्यांच्या एमआयजीसह कुत्र्यांच्या झुंजीत पाडले आणि जेव्हा विमान कोसळले तेव्हा त्यांना पाकिस्तानमध्ये अटक करण्यात आली.

मिग-२१ ला ‘उडणारे शवपेटी’ काही उगाच म्हटले जात नाही. रशियामध्ये बनवलेले हे खूप जुने विमान फक्त संग्रहालयात ठेवण्यासाठी किंवा उद्यान सजवण्यासाठी योग्य आहे; ते निश्चितच उडवण्यास योग्य नाही. आपला जीव धोक्यात घालून मोठ्या धैर्याने ही बंद विमाने उडवणाऱ्या वैमानिकांच्या कौशल्याचा देशाला अभिमान वाटला पाहिजे. पायलट कितीही सतर्क, अनुभवी आणि लक्ष केंद्रित असला तरी, जर मशीन बिघडली किंवा नियंत्रणाबाहेर गेली तर तो काय करू शकतो? आपल्या हवाई दलाच्या धाडसी पायलट अभिनंदन वर्धमान यांनी त्यांच्या एमआयजीसह कुत्र्यांच्या झुंजीत पाकिस्तानचे आधुनिक अमेरिकन बनावटीचे विमान पाडले आणि जेव्हा विमान कोसळले तेव्हा त्यांना पाकिस्तानात अटक करण्यात आली हे धाडस आणि कौशल्याची बाब आहे.

असे असूनही, हे मिग विमानांची श्रेष्ठता किंवा उपयुक्तता अधोरेखित करत नाही. हे एक जुने आणि धोकादायक विमान आहे यात शंका नाही. 17 सप्टेंबर 2021 रोजी राजस्थानातील सुरतगड येथे मिग-21 विमानाच्या अपघातात फ्लाइट लेफ्टनंट अभिजीत गाडगीळ यांचे निधन झाले. तेव्हापासून, गेल्या 4 वर्षांत, भारतीय हवाई दलाची 340 विमाने कोसळली आहेत आणि 150 हून अधिक होनहार तरुण वैमानिकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे. अलिकडेच 02 एप्रिल रोजी फ्लाइट लेफ्टनंट सिद्धार्थ यादव यांना जग्वार विमान अपघातात आपला जीव गमवावा लागला. या दोन आसनी विमानाने गुजरातमधील जामनगर येथून उड्डाण केले तेव्हा त्यात तांत्रिक बिघाड झाला. अशा परिस्थितीत, एअरबेस आणि स्थानिक लोकसंख्येचे कोणतेही नुकसान होऊ नये म्हणून, वैमानिकांनी विमान क्रॅश होण्यापूर्वी ते दूर नेणे योग्य मानले.

राजकीय बातम्या वाचण्यासाठी क्लिक करा

ही त्याची कर्तव्याची जाणीव होती. एक पायलट गंभीर जखमी झाला तर सिद्धार्थ यादव शहीद झाला. जुनी विमाने उधार घेतलेल्या सुटे भागांनी दुरुस्त करून कशीतरी उडण्यायोग्य बनवली जातात पण ती आकाशात कधी बिघडतील याची खात्री नाही. जगातील कोणत्याही मोठ्या देशात इतक्या जुन्या विमानांवर अवलंबून असलेले हवाई दल नाही. विमानांच्या कमतरतेमुळे संरक्षण गरजांनुसार पुरेसे स्क्वॉड्रन तयार केले जात नाहीत. प्रशिक्षणार्थी विमानाकडून शिकल्यानंतर सुपरसॉनिक विमान उडवणे हा विनोद नाही; यासाठी मध्ये एक सब-सुपरसॉनिक विमान असले पाहिजे जेणेकरून पायलटला सवय होईल. असे तेजस विमान बनवण्यासाठी अनेक वर्षे लागली.

नवराष्ट्र विशेष लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा

तरीही, त्याच्या इंजिनबाबत कोणताही पूर्ण उपाय नाही. राफेल विमाने फ्रान्सकडून खरेदी करण्यात आली हे खरे आहे परंतु हवाई दलाच्या गरजा लक्षात घेता त्यांची संख्या अपुरी आहे. चीन आणि पाकिस्तानकडून असलेला धोका लक्षात घेता, हवाई दलासाठी नवीन विमाने खरेदी करण्यास प्राधान्य दिले पाहिजे. एमआयजी विमानामुळे झालेल्या दुर्घटनेचा मुद्दा १९ वर्षांपूर्वी आमिर खानच्या ‘रंग दे बसंती’ चित्रपटात उपस्थित करण्यात आला होता पण प्रश्न असा आहे की तेव्हापासून काय घडले? सरकारला खरोखरच वैमानिकांच्या जीवाची काळजी आहे का? दशके जुनी विमाने निवृत्त करावीत आणि हवाई दलाला नवीन आधुनिक विमाने उपलब्ध करून द्यावीत.

लेख- चंद्रमोहन द्विवेदी

 

याचे मूळ आर्टिकल वाचण्यासाठी आपण https://navbharatlive.com/ यावर क्लिक करावे