Dinvishesh 3 November: आज नोबेल पुरस्कार विजेते अमर्त्य सेन यांची जयंती; जाणून घ्या ३ नोव्हेंबरचा इतिहास..

Dinvishesh 3 November: भारताचे जागतिक पातळीवरील ख्यातनाम अर्थतज्ज्ञ आणि तत्त्ववेत्ते म्हणून मा. अमर्त्य सेन यांची ओळख आहे. आज त्यांची जयंती असून कल्याणकारी अर्थशास्त्र  आणि दुष्काळ व गरिबीच्या कारणांवरील त्यांच्या अभूतपूर्व संशोधनासाठी त्यांना १९९८ चा अर्थशास्त्राचा नोबेल पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

Dinvishesh 3 November: भारताचे जागतिक पातळीवरील ख्यातनाम अर्थतज्ज्ञ आणि तत्त्ववेत्ते म्हणून मा. अमर्त्य सेन यांची ओळख आहे. आज त्यांची जयंती असून कल्याणकारी अर्थशास्त्र  आणि दुष्काळ व गरिबीच्या कारणांवरील त्यांच्या अभूतपूर्व संशोधनासाठी त्यांना १९९८ चा अर्थशास्त्राचा नोबेल पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. गरिबी, दारिद्र्य आणि मानवी विकासाचा निर्देशांक मोजण्याच्या पद्धतींमध्ये त्यांनी मोलाची भर घातली आहे. सामाजिक निवडीचा सिद्धांत आणि उपेक्षित घटकांच्या विकासाबाबत त्यांनी मांडलेले विचार जगभर अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानले जातात. त्यांना भारताचा सर्वोच्च नागरिक सन्मान असलेल्या ‘भारतरत्न’सह अनेक प्रतिष्ठित आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे. आजही त्यांचे विचार आणि ग्रंथ जागतिक स्तरावर आर्थिक व सामाजिक धोरणांसाठी मार्गदर्शक ठरतात.

३ नोव्हेंबर रोजी देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासामध्ये घडलेल्या महत्त्वपूर्ण घटना

• 1817 : कॅनडातील सर्वात जुनी चार्टर्ड बँक, बँक ऑफ मॉन्ट्रियलची स्थापना झाली.
• 1838 : टाइम्स ऑफ इंडिया हे वृत्तपत्र मुंबईत प्रथम द बॉम्बे टाइम्स आणि जनरल ऑफ कॉमर्स म्हणून प्रकाशित झाले.
• 1903 : पनामा देश कोलंबियापासुन स्वतंत्र झाला.
• 1911 : शेवरलेटने अधिकृतपणे ‘फोर्ड मॉडेल टी’ च्या स्पर्धेत ऑटोमोबाईल मार्केटमध्ये प्रवेश केला.
• 1913 : युनायटेड स्टेट्समध्ये आयकर लागू झाला.
• 1918 : पोलंड देश रशियापासुन स्वतंत्र झाला.
• 1936 : फ्रँकलिन डी. रुझवेल्ट अमेरिकेचे 32 वे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून निवडून आले.
• 1944 : भारतीय संगीत संवर्धन मंडळातर्फे पुण्यात अखिल भारतीय संगीत परिषद आयोजित करण्यात आली.
• 1946  : जपानचे संविधान सम्राटाच्या संमतीने स्वीकारले गेले.
• 1957 : रशियाच्या स्पुटनिक-2 या अंतराळयानातून गेलेली लायका नावाची कुत्री ही अंतराळभ्रमण करणारी पहिली सजीव ठरली. मात्र प्रक्षेपणानंतर काही तासांतच ती मृत्यूमुखी पडली.
• 1988 : श्रीलंकेतून आलेल्या भाडोत्री तामिळ सैनिकांनी मालदीववर हल्ला केला. तेथील सरकारच्या विनंतीवरुन भारतीय सैन्याने तो मोडून काढला व सरकार वाचवले.
• 2014 : वन वर्ल्ड ट्रेड सेंटर अधिकृतपणे उघडले.

How to Use AI: NEET, JEE आणि UPSC तयारी आता होणार आणखी सोपी; AI ठरणार विद्यार्थ्यांचा स्मार्ट स्टडी पार्टनर!

• 1688 : ‘सवाई जयसिंग (दुसरे)’ – अम्बर संस्थानचे राजा यांचा जन्म. (मृत्यू : 21 सप्टेंबर 1743)
• 1900 : ‘एडॉल्फ डॅस्लर’ – अॅडिडास चे संस्थापक यांचा जन्म. (मृत्यू : 6 सप्टेंबर 1978)
• 1901 : ‘पृथ्वीराज कपूर’ – दादासाहेब फाळके पुरस्कार विजेते, रंगमंच आणि सिनेकलावंत व राज्यसभा सदस्य यांचा जन्म. (मृत्यू : 29 मे 1972)
• 1917 : ‘अन्नपूर्णा महाराणा’ – भारतीय स्वतंत्रसैनिक यांचा जन्म. (मृत्यू : 31 डिसेंबर 2012)
• 1921 : ‘चार्ल्स ब्रॉन्सन’ – अमेरिकन अभिनेते यांचा जन्म. (मृत्यू : 30 ऑगस्ट 2003)
• 1925 : ‘डॉ. हे. वि. इनामदार’ – प्रबंधलेखक, संपादक यांचा जन्म.
• 1933 : ‘मा. अमर्त्य सेन’ – नोबेल पुरस्कार प्रमाणित यांचा जन्म.
• 1937 : ‘लक्ष्मीकांत शांताराम कुडाळकर’ – चित्रपटसृष्टीत लोकप्रिय संगीत देणार्‍या लक्ष्मीकांत-प्यारेलाल या जोडीतील संगीतकार यांचा जन्म. (मृत्यू : 25 मे 1998)

COEP Tech 2026: ‘तंत्रज्ञानाचा वापर मानवजातीच्या विनाशासाठी नव्हे, तर….’ अतिरिक्त सचिव आनंदराव पाटील यांचे आवाहन!

३ नोव्हेंबर रोजी मृत्यू दिनविशेष

• 1819 : ‘अनंत फांदी’ – शाहीर यांचे निधन.
• 1890 : ‘ओरिचिक ओशेनेबेविन’ – स्विस नॅशनल कौन्सिलचे पहिले अध्यक्ष यांचे निधन. (जन्म : 24 नोव्हेंबर 1811)
• 1975 : ‘ताजुद्दीन अहमद’ – बांगलादेशाचे पहिले पंतप्रधान यांचे निधन. (जन्म : 23 जुलै 1925)
• 1990 : ‘मनमोहन कृष्ण’ – लोकप्रिय चरित्र अभिनेते यांचे निधन. (जन्म : 26 फेब्रुवारी 1922)
• 1992 : ‘प्रेम नाथ’ – हिंदी अभिनेते यांचे निधन. (जन्म : 21 नोव्हेंबर 1926)
• 1998 : ‘डॉ. आर. सी. हिरेमठ’ – कन्नड साहित्यिक, कर्नाटक विद्यापीठाचे कुलगुरू यांचे निधन. (जन्म : 15 जानेवारी 1920)
• 1998 : ‘बॉब केन’ – बॅटमॅन पत्राचे निर्माते यांचे निधन. (जन्म : 24 ऑक्टोबर 1915)
• 2000 : ‘प्रा. गिरी देशिंगकर’ – चीनविषयक तज्ञ आणि पूर्व आशियाई घडामोडींचे अभ्यासक यांचे निधन.
• 2012 : ‘कैलाशपती मिश्रा’ – गुजरातचे राज्यपाल यांचे निधन. (जन्म : 5 ऑक्टोबर 1923)