सोमवार, 5 ऑक्टोबर 2026
Google Earth Mystery: गूगल अर्थवर सापडले ८५० फुटांचे रहस्यमय वर्तुळ; ऑस्ट्रेलियन शास्त्रज्ञाच्या शोधाने जग चक्रावले ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आजच्या आधुनिक आणि तंत्रज्ञानाच्या युगात इंटरनेटच्या मदतीने घरबसल्या जगाचा कोपरा अन् कोपरा पाहणे शक्य झाले आहे. परंतु, एका संगणकाच्या स्क्रीनवर सुरू असलेल्या साध्या शोधातून अंतराळातील एक प्रचंड मोठे रहस्य उघडकीस येईल, असा विचार कोणीही केला नसेल. ऑस्ट्रेलियन भूगर्भशास्त्रज्ञ आर्थर हिकमन (Arthur Hickman) हे जेव्हा नेहमीप्रमाणे गूगल अर्थवर उपग्रहाद्वारे टिपलेली चित्रे चाळत होते, तेव्हा त्यांना पश्चिम ऑस्ट्रेलियाच्या अत्यंत दुर्गम अशा ऑप्थाल्मिया श्रेणीत (Ophthalmics Range) जमिनीवर एक अद्भूत रचना दिसली. हा जमिनीवर कोरलेला सुमारे ८५० फूट (२६० मीटर) व्यासाचा एक पूर्ण आणि अचूक गोल होता.(Google Earth Viral)
मानवी वस्तीपासून शेकडो मैल दूर असलेल्या या ओसाड आणि दुर्गम भागात इतका प्रचंड आणि अचूक गोलाकार खड्डा मानवाने तयार करणे अशक्यप्राय होते. त्यामुळे आर्थर हिकमन यांच्या मनात उत्सुकता निर्माण झाली आणि त्यांनी तात्काळ या ठिकाणाची माहिती आणि सॅटेलाइट जुने फोटो वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना व भूवैज्ञानिक संस्थांना कळवले.
हिकमन यांच्या सूचनेनंतर जेव्हा वरिष्ठ शास्त्रज्ञ आणि भूवैज्ञानिकांचे एक विशेष संशोधन पथक पश्चिम ऑस्ट्रेलियातील त्या दुर्गम ठिकाणी पोहोचले, तेव्हा ते दृश्य पाहून सर्वच अचंबित झाले. तिथे प्रत्यक्षात एक प्रचंड मोठे विवर (Crater) अस्तित्वात होते. सुरुवातीच्या अभ्यासानंतर शास्त्रज्ञांनी जाहीर केले की, ही मानवनिर्मित रचना नसून अंतराळातून आलेल्या एका मोठ्या उल्कापिंडाच्या धडकेमुळे तयार झालेले विवर आहे. या शोधकर्त्या शास्त्रज्ञाच्या अभूतपूर्व योगदानाचा गौरव करण्यासाठी या विवराला अनौपचारिकपणे ‘हिकमन क्रेटर’ (Hickman Crater) असे नाव देण्यात आले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Sheikh Hasina: ‘विमान उतरू दिले नसते तर…’ शेख हसीनांच्या प्रत्यार्पणाच्या मागणीदरम्यान भारताचे ढाक्यात अत्यंत महत्त्वाचे वक्तव्य
‘ऑस्ट्रेलियन जर्नल ऑफ अर्थ सायन्सेस’ मध्ये प्रकाशित झालेल्या शोधनिबंधानुसार आणि ‘ऑस्ट्रेलियन जिओग्राफिक’च्या अहवालानुसार, हे विवर ऑस्ट्रेलियात शोधले गेलेले सर्वात नवीन उल्कापिंड विवर (Newest Meteorite Crater) ठरले आहे. जरी जगातील इतर प्रचंड मोठ्या विवरांच्या तुलनेत हिकमन विवराचा आकार लहान मानला जात असला, तरी याच्या निर्मितीमागे एक अत्यंत तीव्र आणि विनाशकारी अंतराळ घटना घडली होती.
शास्त्रज्ञ ग्लिक्सन, हिकमन आणि विकर्स यांनी या विवरावर सखोल संशोधन केले. त्यांच्या मते, हे विवर आजपासून सुमारे १०,००० ते १,००,००० वर्षांपूर्वी म्हणजेच उत्तर प्लेस्टोसीन (Late Pleistocene) काळात तयार झाले असावे. अंतराळातून सुमारे १० मीटर रुंदीचा एक अतिशय वेगाने येणारा लोखंडी किंवा खडकाळ उल्कापिंड (Meteorite) थेट पृथ्वीच्या वातावरणात शिरून या ठिकाणी आदळला.
हा अपघात इतका भीषण होता की, १० मीटरच्या या उल्कापिंडाने जमिनीवर आदळताच सुमारे ८० मीटर खोल खड्डा खोदला आणि आजूबाजूचे ज्वालामुखी खडक पूर्णपणे फुटून उडाले. या प्रचंड धडकेच्या अडथळ्यामुळे विवराच्या दक्षिण काठाजवळ वाहणाऱ्या एका लहान नदीचा प्रवाह देखील बदलला होता. नदीच्या या भूवैज्ञानिक अभ्यासावरूनच या विवराच्या वयाचा अंदाज बांधणे शास्त्रज्ञांना शक्य झाले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : France Student Protest : फ्रान्समध्ये विद्यार्थ्यांचा प्रचंड धुमाकूळ! 5 हजार हून अधिक अटक; 6 ऑक्टोबरला देशव्यापी संपाची हाक
ही रचना खरोखरच अंतराळातील उल्केच्या धडकेमुळेच झाली आहे की इतर काही भूवैज्ञानिक कारणांमुळे, यावर ठाम शिक्कामोर्तब करण्यासाठी २०१२ मध्ये एक मोठा वैज्ञानिक प्रकल्प राबवण्यात आला. ऑस्ट्रेलियन खाण, उद्योग नियमन आणि सुरक्षा विभागाच्या (DMIRS) अंतर्गत येणाऱ्या ‘जिओलॉजिकल सर्व्हे ऑफ वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया’ने ‘ॲटलस आयर्न’ या संस्थेच्या सहकार्याने हिकमन विवरात वेधन (Drilling Project) केले. शास्त्रज्ञ पी. डब्ल्यू. हेन्स यांनी या वेधनाच्या निष्कर्षांवर “कोलॅबोरेटिव्ह सायंटिफिक ड्रिलिंग ॲट हिकमन क्रेटर” नावाचा एक प्रसिद्ध संशोधन अहवाल सादर केला. या अहवालानुसार, विवराच्या मध्यभागी थेट उभ्या दिशेने ६४.७ मीटर खोल वेधन करण्यात आले होते.
ड्रिलिंगच्या गाभ्यातून (Drill Core) असे स्पष्ट झाले की, वरचे ४८.४ मीटर हे विवर तयार झाल्यानंतर हजारो वर्षांत त्यात साचलेले गाळ आणि माती होती. परंतु, ५५.१ ते ६४.७ मीटर खोलीच्या दरम्यान शास्त्रज्ञांना अत्यंत भेगाळलेला आणि प्रचंड दाबाने फुटलेला ‘रायोलिट’ (Rhyolite) नावाचा मूळ खडक सापडला. खडक अशा प्रकारे भेगाळणे केवळ आणि केवळ अत्यंत वेगाने आदळणाऱ्या उल्कापिंडाच्या प्रचंड आघात लहरींमुळेच (Impact Shockwaves) शक्य असते. या ड्रिलिंग चाचणीने हिकमन विवर हे उल्कापातामुळेच बनले असल्याचे १००% सिद्ध केले. गूगल अर्थसारख्या साध्या डिजिटल साधनामुळे अंतराळातील एका जुन्या रहस्याचा असा उलगडा होणे ही खगोलशास्त्र आणि भूगर्भाच्या अभ्यासातील एक अतिशय आश्चर्यकारक घटना मानली जाते.
