मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
International Forest Day: पृथ्वीचा श्वास कोंडतोय! सिमेंटच्या जंगलात हरवली हिरवळ; 'या' खास दिनानिमित्त वाचा कसे कराल वनसंवर्धन ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
International Day of Forests 2026 : आज आपण ज्या जगात जगत आहोत, तिथे सिमेंटची जंगले वेगाने वाढत आहेत आणि नैसर्गिक हिरवळ हरवत चालली आहे. वाढते तापमान, अनपेक्षित पाऊस आणि निसर्गाचा कोप आपण दररोज अनुभवत आहोत. या सर्वांचे मूळ कारण म्हणजे ‘जंगलतोड’. याच पार्श्वभूमीवर, दरवर्षी २१ मार्च रोजी जगभरात ‘आंतरराष्ट्रीय वन दिन’ (International Day of Forests) साजरा केला जातो. हा केवळ एक कॅलेंडरमधील दिवस नसून, तो निसर्गाशी पुन्हा नाते जोडण्याचा आणि पृथ्वीच्या हिरव्या वारशाचे जतन करण्याचा एक संकल्प दिवस आहे.
संयुक्त राष्ट्र महासभेने (UN General Assembly) २०१२ मध्ये २१ मार्च हा दिवस ‘आंतरराष्ट्रीय वन दिन’ म्हणून घोषित केला. तेव्हापासून दरवर्षी एका विशिष्ट ‘थीम’वर आधारित हा दिवस साजरा होतो. या दिवसाचा मुख्य उद्देश म्हणजे सर्व प्रकारच्या जंगलांच्या महत्त्वाविषयी जागरूकता निर्माण करणे. जंगले केवळ झाडांचा समूह नसून ती एक संपूर्ण परिसंस्था (Ecosystem) आहेत, जी लाखो जीवजंतू, पक्षी आणि मानवांना आधार देतात.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Strait Of Hormuz : होर्मुझवर इराणची ‘वसुली’! युद्धाच्या आडोशाने कमावणार 73 अब्ज डॉलर्स; भारतासह 20 देशांची धाकधूक वाढली
जंगलांचे महत्त्व शब्दांत मांडणे कठीण आहे, तरीही काही प्रमुख पैलू खालीलप्रमाणे आहेत:
१. हवामान नियंत्रण: जंगले वातावरणातील कार्बन डायऑक्साइड शोषून घेतात आणि आपल्याला जगण्यासाठी आवश्यक असलेला ऑक्सिजन देतात. म्हणूनच त्यांना पृथ्वीची ‘फुप्फुसे’ म्हटले जाते.
२. जैवविविधतेचे घर: पृथ्वीवरील जमिनीवर राहणाऱ्या प्राण्यांच्या आणि वनस्पतींच्या ८० टक्क्यांहून अधिक प्रजाती जंगलात राहतात. जंगले नष्ट होणे म्हणजे या प्रजातींचे घर हिरावून घेणे होय.
३. पाणी आणि मृदा संवर्धन: झाडांची मुळे जमिनीची धूप थांबवतात आणि भूगर्भातील पाण्याची पातळी टिकवून ठेवण्यास मदत करतात. नद्यांचा उगम आणि ओघही बऱ्याचदा दाट जंगलांवर अवलंबून असतो.
४. मानवी गरजांचा पुरवठा: आपण वापरत असलेली औषधे, अन्न, लाकूड आणि अगदी कागदही आपल्याला जंगलांतूनच मिळतो. आदिवासी समाजाचे संपूर्ण आयुष्य आणि संस्कृती ही या वनांशी जोडलेली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Global Security: UAEचा दुबईत ‘सर्जिकल स्ट्राईक’! एकही गोळी न झाडता इराणला फोडला घाम; हिजबुल्लाहचं ‘साम्राज्य’ ‘असं’ केलं उद्ध्वस्त
आज विकासाच्या नावाखाली दरवर्षी लाखो हेक्टर जंगल कापले जात आहे. रस्ते, कारखाने आणि शहरांच्या विस्तारासाठी हिरवे डोंगर बोडखे केले जात आहेत. याचे गंभीर परिणाम आता समोर येत आहेत. ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे हिमनद्या वितळत आहेत, समुद्राची पातळी वाढत आहे आणि नैसर्गिक आपत्तींची तीव्रता वाढली आहे. जर आपण आताच सावध झालो नाही, तर भविष्यातील पिढ्यांना शुद्ध हवा आणि पाणी मिळणेही दुरापास्त होईल.
On the International Day of Forests, India’s progress over the past decade highlights significant gains in forest and tree cover, biodiversity conservation and afforestation. Ranked 9th globally in forest area and 3rd in annual forest gain, the country continues to strengthen… pic.twitter.com/TtmTP8Gz2K — DD News (@DDNewslive) March 21, 2026
credit – social media and Twitter
जंगल वाचवणे म्हणजे केवळ मोठी झाडे लावणे नव्हे, तर आपल्या जीवनशैलीत छोटे बदल करणे होय:
जंगले ही आपल्या पूर्वजांनी आपल्याला दिलेली देणगी नसून ती आपण आपल्या मुलांकडून घेतलेले ‘कर्ज’ आहे. हे कर्ज फेडण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे वनांचे संवर्धन. ‘आंतरराष्ट्रीय वन दिन’ निमित्ताने चला शपथ घेऊया की, आपण केवळ झाडे लावणार नाही, तर जंगलांना वाचवण्यासाठी आणि वाढवण्यासाठी प्रयत्नशील राहू. कारण जेव्हा जंगले समृद्ध असतील, तेव्हाच मानवी जीवन सुखी आणि सुरक्षित असेल.
Ans: दरवर्षी संयुक्त राष्ट्र एक नवी संकल्पना जाहीर करते, जी प्रामुख्याने 'जंगले आणि नवकल्पना' (Forests and Innovation) किंवा 'शाश्वत विकास' यावर आधारित असते.
Ans: कारण जंगले वातावरणातील विषारी कार्बन डायऑक्साइड शोषतात आणि प्रकाश संश्लेषण प्रक्रियेद्वारे मोठ्या प्रमाणावर ऑक्सिजन बाहेर सोडतात, जो जगण्यासाठी आवश्यक आहे.
Ans: रशियामध्ये जगातील सर्वात मोठे वनक्षेत्र आहे, त्यानंतर ब्राझील (ॲमेझॉन) आणि कॅनडाचा क्रमांक लागतो.
