Police Cooperation Day: सायबर गुन्हे ते दहशतवाद! जागतिक सुरक्षेसाठी आंतरराष्ट्रीय पोलिसांची एकजूट; जाणून घ्या 7 सप्टेंबरचे महत्त्व

International Day of Police Cooperation : आंतरराष्ट्रीय पोलीस सहकार्य दिन दरवर्षी ७ सप्टेंबर रोजी साजरा केला जातो. विविध देशांच्या पोलीस यंत्रणांमधील सहकार्य आणि समन्वय अधिक दृढ करणे हा या दिवसाचा उद्देश आहे.

• जागतिक सुरक्षेसाठी आंतरराष्ट्रीय पोलीस सहकार्य दिन
• सीमारेषा ओलांडणाऱ्या गुन्हेगारीविरुद्ध एकजूट
• इंटरपोल आणि संयुक्त राष्ट्रांची महत्त्वाची भूमिका

तंत्रज्ञान आणि जागतिकीकरणाच्या या आधुनिक युगात जगातील अंतर जरी कमी झाले असले, तरी त्यासोबतच गुन्हेगारीचे स्वरूप अधिक क्लिष्ट आणि धोकादायक बनले आहे. पूर्वी स्थानिक किंवा राष्ट्रीय सीमेपुरते मर्यादित असणारे गुन्हे आज आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पसरले आहेत. या जागतिक आव्हानांचा सामना करण्यासाठी आणि जगभरातील पोलीस दलांमध्ये समन्वय प्रस्थापित करण्यासाठी दरवर्षी ७ सप्टेंबर रोजी ‘आंतरराष्ट्रीय पोलीस सहकार्य दिन’ (International Day of Police Cooperation) अत्यंत गांभीर्याने आणि उत्साहाने साजरा केला जातो.

संयुक्त राष्ट्र महासभेने (UNGA) १६ डिसेंबर २०२२ रोजी एक ऐतिहासिक ठराव मंजूर करून ७ सप्टेंबर हा दिवस अधिकृतपणे या जागतिक दिनासाठी घोषित केला होता. ७ सप्टेंबर हीच तारीख निवडण्यामागे एक ऐतिहासिक कारण आहे. ७ सप्टेंबर १९२३ रोजी व्हिएन्ना येथे ‘इंटरनॅशनल क्रिमिनल पोलीस कमिशन’ची (ICPC) स्थापना झाली होती, ज्याचे रूपांतर पुढे जाऊन जगप्रसिद्ध इंटरपोल (INTERPOL) या आंतरराष्ट्रीय पोलीस संघटनेत झाले. या ऐतिहासिक घटनेचे स्मरण म्हणून आणि जागतिक सुरक्षेसाठी रात्रंदिवस कार्यरत असणाऱ्या पोलीस अधिकाऱ्यांच्या योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : 26 लाख फॉलोअर्स, कॉस्मेटिक क्लिनिक अन् 750 किलो ड्रग्ज; ‘मिशन इम्पॉसिबल’ शोची प्रसिद्ध टीव्ही अँकर Sarah Khalifaला फाशीची शिक्षा

आंतरराष्ट्रीय पोलीस सहकार्याची आज का गरज आहे?

आजचे गुन्हेगार आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून कोणत्याही देशाच्या सीमांना न जुमानता गुन्हे करत आहेत. एका देशात बसून दुसऱ्या देशातील नागरिकांना किंवा वित्तीय संस्थांना सायबर हल्ल्यांद्वारे लुटणे आता सामान्य झाले आहे. अशा परिस्थितीत, जर दोन किंवा अधिक देशांची पोलीस दले एकत्र आली नाहीत, तर गुन्हेगारांना पकडणे आणि कायद्याच्या कचाट्यात आणणे जवळजवळ अशक्य होऊन बसते.

• सायबर गुन्हेगारी (Cybercrime): डार्क वेब, क्रिप्टो-फसवणूक आणि रॅन्समवेअर हल्ल्यांचे नेटवर्क जगभरात पसरले आहे. आंतरराष्ट्रीय पोलिसांच्या सहकार्याशिवाय या डिजिटल गुन्हेगारांचा माग काढणे कठीण आहे.
• अमली पदार्थ आणि मानवी तस्करी (Drug & Human Trafficking): अमली पदार्थांचे रॅकेट आणि मानवी तस्करीचे जाळे अनेक देशांच्या सीमा ओलांडून चालवले जाते. यासाठी विविध देशांच्या गुप्तचर यंत्रणांमध्ये रिअल-टाइम डेटाची देवाणघेवाण होणे आवश्यक असते.
• दहशतवाद आणि आर्थिक गुन्हेगारी (Terrorism & Financial Fraud): दहशतवादी संघटनांना मिळणारा आंतरराष्ट्रीय आर्थिक पुरवठा रोखणे आणि फरार गुन्हेगारांना (उदा. रेड कॉर्नर नोटीसद्वारे) मायदेशी आणण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय पोलीस सहकार्य हेच एकमेव प्रभावी माध्यम आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Indonesia: इंडोनेशियात अनाक क्राकाटोआ ज्वालामुखीचा उद्रेक! 50 हजार फुटांपर्यंत राखेचे लोट; 209 उड्डाणे रद्द, 22 हजार प्रवासी अडकले

इंटरपोल आणि संयुक्त राष्ट्रांचे जागतिक योगदान

इंटरपोल आज जगभरातील १९६ सदस्य देशांच्या पोलीस दलांना एकमेकांशी जोडण्याचे काम करत आहे. कोणत्याही देशात गुन्हा करून दुसऱ्या देशात पळून गेलेल्या आरोपीचा मागोवा घेण्यासाठी ‘रेड नोटीस’ जारी करणे असो किंवा चोरीच्या वाहनांचा आणि पासपोर्टचा जागतिक डेटाबेस तयार ठेवणे असो, इंटरपोल यात मध्यवर्ती भूमिका बजावते.

त्याचप्रमाणे, संयुक्त राष्ट्रांचे पोलीस दल (UN Police) जगभरातील युद्धग्रस्त आणि संवेदनशील भागात शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी (Peacekeeping Operations) काम करतात. यामध्ये महिला पोलीस अधिकाऱ्यांचा सहभाग वाढवून कायद्याचे राज्य आणि मानवाधिकारांचे रक्षण करण्यावर विशेष भर दिला जात आहे.

सुरक्षित समाजासाठी पोलीस-नागरिक आणि आंतरराष्ट्रीय एकजूट

आंतरराष्ट्रीय पोलीस सहकार्य दिन हा केवळ अधिकाऱ्यांच्या बैठकांपुरता मर्यादित नसून तो सर्वसामान्य नागरिकांना सुरक्षेचे महत्त्व पटवून देण्याचा दिवस आहे. पोलीस आणि समुदाय यांच्यातील विश्वास दृढ करणे आणि गुन्हेगारी रोखण्यासाठी जागतिक मानकांची अंमलबजावणी करणे ही या दिवसाची मुख्य उद्दिष्टे आहेत. शांतता, सुरक्षा आणि न्यायाची स्थापना करण्यासाठी सीमांपलीकडचे सहकार्य हेच एक सुरक्षित भविष्य सुनिश्चित करू शकते.