
International Day of the Girl Child Girl child education and empowerment
आजचे २१ वे शतक हे विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि आधुनिकतेचे शतक मानले जाते. तरीही, जगाच्या अनेक भागांमध्ये आणि आपल्या समाजात आजही मुलींना मुलभूत हक्क, शिक्षण, आरोग्य आणि समान संधी मिळवण्यासाठी संघर्ष करावा लागत आहे. मुली केवळ कुटुंबाचा आधार नसून त्या संपूर्ण देशाच्या प्रगतीचा मुख्य कणा आहेत, हा संदेश जगभरात पोहोचवण्यासाठी दरवर्षी ११ ऑक्टोबर रोजी ‘जागतिक बालिका दिन’ (International Day of the Girl Child) अत्यंत आस्थेने आणि गांभीर्याने साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ एक औपचारिक उत्सव नसून, मुलींसमोर असणाऱ्या आव्हानांवर मात करण्यासाठी आणि त्यांच्या स्वप्नांना पंख देण्यासाठी एकत्र येण्याचे व्यासपीठ आहे.
मुलींच्या हक्कांवर आणि त्यांच्या सक्षमीकरणावर जागतिक स्तरावर चर्चा व्हावी, यासाठी संयुक्त राष्ट्र महासभेने (UNGA) १९ डिसेंबर २०११ रोजी एक महत्त्वपूर्ण ठराव संमत केला. या ठरावाद्वारे ११ ऑक्टोबर हा दिवस ‘आंतरराष्ट्रीय बालिका दिन’ म्हणून घोषित करण्यात आला आणि २०१२ मध्ये पहिला अधिकृत बालिका दिन साजरा करण्यात आला. या उपक्रमाची पाळेमुळे १९९५ मधील बीजिंग येथे झालेल्या महिलांवरील जागतिक परिषदेत रुजली होती, जिथे पहिल्यांदा मुलींच्या अधिकारांसाठी स्वतंत्र कृती आराखडा तयार करण्यात आला होता. तेव्हापासून दरवर्षी एका विशिष्ट संकल्पनेवर (Theme) आधारित हा दिवस साजरा केला जातो.
आजही अनेक ग्रामीण आणि दुर्गम भागांमध्ये मुलींना प्राथमिक शिक्षण पूर्ण करण्याआधीच शाळा सोडावी लागते. गरिबी, सुरक्षिततेचा अभाव, कौटुंबिक जबाबदाऱ्या आणि बालविवाह यांसारख्या अनिष्ट प्रथा मुलींच्या प्रगतीत मोठा अडथळा ठरतात. संयुक्त राष्ट्रांच्या अहवालानुसार, जगभरात आजही लाखो मुली शिक्षणापासून वंचित आहेत. शिक्षणाचा अभाव हा केवळ एका मुलीचे नुकसान नसून तो संपूर्ण समाजाच्या आर्थिक आणि सामाजिक प्रगतीला मागे खेचणारा घटक ठरतो. जेव्हा एखादी मुलगी शिकते, तेव्हा ती स्वतःसोबत तिच्या संपूर्ण कुटुंबाचे आणि पुढच्या पिढीचे भविष्य उज्ज्वल करते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Elon Musk: ‘अंबानीच आहेत का भारताचे खरे बॉस?’ स्टारलिंकवरून मस्क आणि Indian Gov. मध्ये जुंपली; सरकारच्या उत्तराकडे लक्ष
शिक्षणासोबतच मुलींचे आरोग्य आणि पोषण हा अत्यंत संवेदनशील विषय आहे. कुपोषण, अॅनिमिया आणि मासिक पाळीच्या स्वच्छतेबद्दल असणारा संकोच यांमुळे अनेक मुलींचे आरोग्य धोक्यात येते. आजच्या डिजिटल युगात मुलींना डिजिटल साक्षर बनवणे तितकेच गरजेचे आहे. ऑनलाइन शिक्षण, डिजिटल कौशल्ये आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात मुलींना पुरुषांच्या बरोबरीने संधी मिळायला हवी. ‘डिजिटल जेंडर गॅप’ कमी केल्याशिवाय मुलींना जागतिक स्तरावर स्पर्धा करणे शक्य होणार नाही.
भारतात मुलींच्या संरक्षणासाठी आणि त्यांच्या कल्याणासाठी केंद्र व राज्य सरकारांमार्फत अनेक कल्याणकारी योजना राबवल्या जात आहेत. ‘बेटी बचाओ, बेटी पढ़ाओ’, ‘सुकन्या समृद्धी योजना’, आणि मुलींच्या मोफत शिक्षणाच्या योजनांमुळे गेल्या काही वर्षांत लिंग गुणोत्तरात आणि मुलींच्या शाळांमधील पटनोंदणीत सकारात्मक बदल दिसून आला आहे. तसेच बालविवाह प्रतिबंधक कायदा आणि पीसीपीएनडीटी (PCPNDT) कायद्यामुळे मुलगी वाचवण्यासाठी कायदेशीर चौकट भक्कम झाली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : USA Elections: अमेरिकेच्या SIRमधून 2 लाख भारतीय मतदारांची नावे यादीतून वगळली जाणार? ट्रम्प यांची चिंता वाढली
सरकारी धोरणे आणि जागतिक मोहिमा कितीही झाल्या, तरी जोपर्यंत लोकांची मानसिक विचारसरणी बदलत नाही, तोपर्यंत पूर्ण समानता येणार नाही. मुलगा आणि मुलगी यांच्यातील भेद संपवून मुलींना त्यांचे निर्णय स्वतः घेण्याचे स्वातंत्र्य दिले पाहिजे. प्रत्येक मुलीला तिचे ध्येय गाठण्यासाठी सुरक्षित आणि मोकळे वातावरण देणे हे प्रत्येक पालकाचे, समाजाचे आणि राष्ट्राचे कर्तव्य आहे. जेव्हा आपण आपल्या घरातील मुलीवर विश्वास ठेवतो, तेव्हा ती आकाशाला गवसणी घालण्याची ताकद निर्माण करते.