National Bird Day 2026: काँक्रीटच्या जंगलातील ‘रंगीत पाहुणे’; पाहा तुमच्या बाल्कनीत येणाऱ्या पक्ष्यांचे अनोखे ‘मूड्स’ आणि रंग

National Bird Day 2026 : भारतातील शहरी भागात विविध प्रकारचे पक्षी आढळतात; परंतु काही पक्षी झपाट्याने गायब होत आहेत. यासारखे कागदपत्रे आशा देतात आणि त्यांच्या संवर्धनाची गरज अधोरेखित करतात.

•  ५ जानेवारी रोजी जगभरात साजरा होणाऱ्या राष्ट्रीय पक्षी दिनानिमित्त, शहरी भागातून वेगाने कमी होत चाललेल्या पक्ष्यांच्या संवर्धनासाठी जनजागृती केली जात आहे.
•  काँक्रीटच्या जंगलातही आपले अस्तित्व टिकवून असलेल्या जंगल बॅबलर, मॅग्पी-रॉबिन आणि हूपो सारख्या पक्ष्यांचे अनोखे रंग आणि स्वभाव उलगडले आहेत.
•  भारताचे पर्यावरण मंत्री भूपेंद्र यादव यांनी स्थलांतरित पक्ष्यांसाठी जीवनवाहिनी असलेल्या पाणथळ जागांच्या (Wetlands) संरक्षणाचे आवाहन केले आहे.

National Bird Day 2026 : ५ जानेवारी हा दिवस जगभरात ‘राष्ट्रीय पक्षी दिन’ (National Bird Day) म्हणून साजरा केला जातो. वाढते शहरीकरण, प्रदूषित हवामान आणि अन्नाची कमतरता यामुळे पक्ष्यांच्या अनेक प्रजाती आज धोक्यात आल्या आहेत. आपल्या अवतीभवती दिसणाऱ्या पक्ष्यांची किलबिलाट केवळ निसर्गाचे सौंदर्य वाढवत नाही, तर ती पर्यावरणाचे संतुलन राखण्यासाठीही अत्यंत आवश्यक आहे. हौशी पक्षीतज्ज्ञ गार्गी मिश्रा यांच्या नजरेतून आपण आज भारतीय शहरांमधील काही खास पक्ष्यांचे भावविश्व जाणून घेणार आहोत.

१. अँग्री बर्ड: जंगल बॅबलर (Jungle Babbler)

तुम्ही तुमच्या बागेत सात पक्ष्यांचा एक टोळका एकत्र गोंधळ घालताना नक्कीच पाहिला असेल. हिंदीत ‘सात भाई’ तर इंग्रजीत ‘Seven Sisters’ म्हणून ओळखला जाणारा जंगल बॅबलर हा खऱ्या अर्थाने भारतीय शहरांचा ‘अँग्री बर्ड’ आहे. याच्या वंशाचे लॅटिन नाव ‘आर्गी’ (Argya) आहे, ज्याचा अर्थ होतो ‘वाद घालणे’. हे पक्षी दिसायला तपकिरी-राखाडी रंगाचे असून मातीत सहज मिसळून जातात. पण त्यांचा स्वभाव प्रचंड आक्रमक आणि बोलका असतो. गमतीची गोष्ट अशी की, हे पक्षी केवळ गोंधळ घालत नाहीत, तर ते शेतकऱ्यांचे मित्र आहेत. पिकांचे नुकसान करणारे कीटक, अळ्या आणि टोळ खाऊन ते पिकांचे रक्षण करतात. उडण्यापेक्षा उड्या मारण्यावर भर देणारे हे पक्षी भारतीय उपखंडात सर्वत्र आढळतात.

२. शब्दांचा जादूगार: ओरिएंटल मॅग्पी-रॉबिन (Oriental Magpie-Robin)

जर पक्ष्यांमध्ये एखादा उत्तम नकलाकार किंवा शास्त्रीय गायक असेल, तर तो म्हणजे मॅग्पी-रॉबिन. हा पक्षी इतर प्राण्यांचे आणि पक्ष्यांचे हुबेहूब अनुकरण करण्यात पटाईत आहे. निळ्या-काळ्या रंगाचा चकचकीत वरचा भाग आणि पांढरा खालचा भाग असलेला हा पक्षी बाल्कनीमध्ये किंवा इमारतीच्या भिंतींच्या भेगांमध्ये घरटे बांधून राहतो. मॅग्पी-रॉबिन अत्यंत संवेदनशील असतो. आदराचे चिन्ह म्हणून तो वारंवार आपली शेपटी हलवतो. अनेकदा मॅग्पी पक्ष्यांवर ‘चमकदार वस्तू चोरण्याचा’ आरोप केला जातो, परंतु संशोधनानुसार ते केवळ नवीन गोष्टींना घाबरतात. हा पक्षी आपल्या मधुर सुरांनी पहाटेची सुरुवात करतो, म्हणूनच तो पक्षीप्रेमींचा आवडता आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Kamala Harris: ‘ड्रग्ज ही केवळ थाप आहे!’ Venezuela कारवाईमागील खरं सत्य कमला हॅरिस यांनी केलं उघड, मादुरोच्या अटकेवर संताप

३. राजेशाही थाटाचा ‘हूपो’ (Common Hoopoe)

आपल्या डोक्यावरच्या तुऱ्यामुळे (Crest) एखाद्या महाराजासारखा दिसणारा हूपो हा खऱ्या अर्थाने सौंदर्याचा नमुना आहे. याचा ‘हू-पो-पो’ असा आवाज ऐकूनच याचे नाव हूपो पडले आहे. काळ्या आणि पांढऱ्या पट्ट्यांमुळे हा एखाद्या ‘लहान झेब्रा’सारखा दिसतो. हूपो जमिनीवर चालत आपले अन्न शोधतो. याची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे याची संरक्षण यंत्रणा. धोक्याच्या वेळी मादी हूपो एका दुर्गंधीयुक्त द्रवाचा वापर करून शत्रूला दूर ठेवते. दिसायला अत्यंत नाजूक वाटणारा हा पक्षी वेळ पडल्यास आपल्या तीक्ष्ण चोचीने आक्रमकाचा डोळा देखील फोडू शकतो.

See more

On 5 January #NationalBirdDay, we celebrate the beauty, freedom and ecological significance of birds, whose presence keeps our ecosystems balanced and alive. Birds are vital indicators of a healthy environment and remind us of our shared responsibility to protect nature. Let us… pic.twitter.com/WkOqhYoXo4 — DD News (@DDNewslive) January 5, 2026

credit : social media and Twitter

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Operation Absolute Resolve: 150 विमानं अन् 30 मिनिटांचा थरार! अमेरिकेने मादुरोला ‘असं’ केलं जेरबंद; बेडरूममधून थेट NYC तुरुंगात

संवर्धनाची गरज: मंत्री भूपेंद्र यादव यांचे आवाहन

राष्ट्रीय पक्षी दिनानिमित्त केंद्रीय मंत्री भूपेंद्र यादव यांनी सांगितले की, “पक्षी हे पर्यावरणाचे आरोग्य दर्शवणारे सर्वोत्तम निर्देशक आहेत.” भारतातील पाणथळ जागा (Wetlands) या हिवाळ्यात हजारो मैल प्रवास करून येणाऱ्या स्थलांतरित पक्ष्यांसाठी आश्रयस्थान आहेत. त्यांचे रक्षण करणे हे केवळ सरकारचे नाही, तर प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे.