World Autism Awareness Day : एक वेगळं जग, पण तितकंच सुंदर! ‘या’ दिनानिमित्त जाणून घ्या या ‘स्पेशल’ मुलांच्या भावविश्वाचा प्रवास

World Autism Awareness Day : जागतिक ऑटिझम जागरूकता दिन दरवर्षी २ एप्रिल रोजी साजरा केला जातो. ऑटिझम स्पेक्ट्रम डिसऑर्डर (ASD) बद्दल जागरूकता निर्माण करणे असा आहे.

• जागतिक स्तरावर जागरुकता
• न्यूरोडेव्हलपमेंटल वास्तव
• ‘लाईट इट अप ब्लू’

World Autism Awareness Day 2026 : आपल्या सभोवतालच्या जगात आपण सर्वजण एकाच पद्धतीने विचार करतो किंवा वागतो असे नाही. काहींसाठी जग हे शब्दांपेक्षा भावनांनी भरलेले असते, तर काहींसाठी सामाजिक संवाद हे एक मोठे आव्हान असू शकते. अशाच एका वैशिष्ट्यपूर्ण जगाची ओळख करून देणारा दिवस म्हणजे ‘जागतिक ऑटिझम जागरूकता दिन’ (World Autism Awareness Day). दरवर्षी २ एप्रिल रोजी हा दिवस जगभरात मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. यंदाच्या २०२६ च्या वर्षातही या दिनाचे औचित्य साधून या विशेष व्यक्तींच्या समावेशासाठी (Inclusion) मोठे प्रयत्न केले जात आहेत.

ऑटिझम (ASD) नक्की काय आहे?

सर्वप्रथम हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की, ऑटिझम हा कोणताही ‘आजार’ (Disease) नाही, तर तो एक ‘डिसऑर्डर’ (Disorder) आहे. याला वैद्यकीय भाषेत ‘ऑटिझम स्पेक्ट्रम डिसऑर्डर’ (ASD) असे म्हटले जाते. हा मेंदूच्या विकासाशी संबंधित एक असा बदल आहे, जो प्रामुख्याने एखाद्या व्यक्तीच्या संवाद साधण्याच्या पद्धतीवर, सामाजिक संबंधांवर आणि वर्तनावर परिणाम करतो. ऑटिझम असलेल्या व्यक्तींना लोकांशी डोळ्यात डोळे घालून बोलणे (Eye Contact), त्यांच्या भावना समजून घेणे किंवा एखाद्या गर्दीच्या ठिकाणी वावरणे कठीण जाऊ शकते. पण याचा अर्थ असा मुळीच नाही की त्या व्यक्ती बुद्धिमान नसतात; उलट, ऑटिझम असलेल्या अनेक व्यक्तींमध्ये चित्रकला, संगीत, गणित किंवा तंत्रज्ञानात विलक्षण प्रतिभा असते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : War Update: इराण युद्धाचा शेवट! ट्रम्प यांनी जाहीर केली तारीख; ‘सत्तापालट’ झाला, आता अमेरिकन सैन्य मायदेशी परतणार

इतिहास आणि महत्त्व: २००७ पासूनची सुरुवात

संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) १८ डिसेंबर २००७ रोजी एक ठराव मंजूर केला आणि २ एप्रिल हा दिवस ‘जागतिक ऑटिझम जागरूकता दिन’ म्हणून घोषित केला. तेव्हापासून प्रत्येक वर्षी एक विशिष्ट ‘थीम’ ठरवून जगभरात जनजागृती केली जाते. या दिनाचा मुख्य उद्देश केवळ माहिती देणे हा नसून, या व्यक्तींना समाजात सन्मानाने स्थान मिळवून देणे आणि त्यांना मिळणाऱ्या संधींमध्ये कोणताही भेदभाव होऊ नये याची खात्री करणे हा आहे.

ऑटिझमची लक्षणे कशी ओळखावी?

मुलांच्या वाढीच्या सुरुवातीच्या काळातच ऑटिझमची चिन्हे दिसू शकतात. जर पालकांनी योग्य वेळी लक्ष दिले, तर ‘अर्ली इंटरव्हेन्शन’ (Early Intervention) द्वारे मुलाच्या विकासात मोठी मदत होऊ शकते.

१. संवादात अडथळा: मूल उशिरा बोलणे किंवा बोलताना शब्दांचा पुनरुच्चार करणे.

२. एकटे राहण्याची ओढ: समवयस्क मुलांमध्ये मिसळण्यापेक्षा एकटे खेळणे पसंत करणे.

३. विशिष्ट हालचाली: हातांची हालचाल करणे किंवा एकाच जागी गोल फिरणे यासारख्या क्रिया वारंवार करणे.

४. संवेदनशील प्रतिसाद: मोठा आवाज, प्रखर प्रकाश किंवा विशिष्ट स्पर्शाला असामान्य प्रतिसाद देणे.

See more

Sunday is #WorldAutismAwarenessDay. To mark the Day, we are hosting a special event that highlights the contributions autistic people are making in their communities! More: https://t.co/RuQIeTwa9g pic.twitter.com/GHnvoeV6CK — United Nations (@UN) April 2, 2023

credit – social media and Twitter

‘लाईट इट अप ब्लू’ (Light It Up Blue) मोहिमेचे रहस्य

या दिवशी जगभरातील प्रसिद्ध इमारती, घरे आणि कार्यालयांमध्ये निळ्या रंगाचे दिवे लावले जातात. निळा रंग हा शांतता, स्वीकृती आणि जागरूकतेचे प्रतीक मानला जातो. या मोहिमेद्वारे समाज हे सांगण्याचा प्रयत्न करतो की, “आम्ही ऑटिझम असलेल्या व्यक्तींच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे आहोत.” भारतातही गेटवे ऑफ इंडियापासून ते महत्त्वाच्या सरकारी इमारतींपर्यंत अनेक ठिकाणी निळी रोषणाई करून या दिनाचे समर्थन केले जाते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India Iran Oil: संकट टळले! इराण-भारत तेल व्यापार पुन्हा सुरू; खारग बेटावरून 6,00,000 बॅरल कच्चे तेल घेऊन येणारा टँकर तयार

पालक आणि समाजाची भूमिका: सहानुभूती नव्हे, स्वीकार हवा!

ऑटिझम असलेल्या मुलांच्या पालकांसाठी हा प्रवास अनेकदा आव्हानात्मक असतो. पण समाजाने जर त्यांना सहानुभूती देण्याऐवजी ‘स्वीकार’ (Acceptance) दिला, तर त्यांचे आयुष्य सुखकर होऊ शकते. ऑटिझम असलेल्या व्यक्तींना केवळ प्रेमाची आणि समर्थनाची गरज असते. योग्य थेरपी, स्पीच ट्रेनिंग आणि शिक्षणाच्या मदतीने या व्यक्ती स्वावलंबी जीवन जगू शकतात. अनेक मोठ्या कंपन्यांमध्ये आता ऑटिझम असलेल्या तरुणांना त्यांच्या एकाग्रतेच्या कौशल्यामुळे नोकरीची संधी दिली जात आहे, ही एक स्वागतार्ह बाब आहे.

 एका सर्वसमावेशक भविष्याकडे

जागतिक ऑटिझम जागरूकता दिन हा केवळ एक दिवसाचा कार्यक्रम राहू नये, तर तो आपल्या विचारसरणीत बदल घडवून आणणारा एक उपक्रम ठरावा. आपल्या आजूबाजूला असलेल्या अशा ‘स्पेशल’ व्यक्तींकडे पाहण्याचा आपला दृष्टिकोन बदलणे, हीच खऱ्या अर्थाने या दिवसाची फलश्रुती असेल. लक्षात ठेवा, प्रत्येक मूल हे वेगळे असते आणि त्यांच्यातील वेगळेपण हाच त्यांच्या व्यक्तिमत्वाचा दागिना असतो.