शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
India Iran Oil: संकट टळले! इराण-भारत तेल व्यापार पुन्हा सुरू; खारग बेटावरून ६,००,००० बॅरल कच्चे तेल घेऊन येणार टँकर तयार ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
India Iran Oil Trade Resume 2026 : जागतिक राजकारणाच्या बुद्धिबळाच्या पटावर भारताने पुन्हा एकदा आपली मुत्सद्देगिरी सिद्ध केली आहे. रशिया-युक्रेन युद्ध आणि त्यानंतर सुरू झालेल्या इराण-इस्रायल संघर्षामुळे (US-Israel Iran War) भारतातील तेल साठा संपत चालला असतानाच, तेहरानमधून एक सुखद बातमी आली आहे. तब्बल सात वर्षांच्या प्रदीर्घ प्रतीक्षेनंतर इराणचे कच्चे तेल पुन्हा एकदा भारतीय तेल शुद्धीकरण कारखान्यांपर्यंत (Refineries) पोहोचणार आहे. इराणच्या खारग बेटावरून ६,००,००० बॅरल तेल घेऊन निघालेला ‘पिंग शुन’ टँकर आता भारताच्या उंबरठ्यावर आहे.
मे २०१९ मध्ये डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनाने इराणवर कठोर निर्बंध लादले होते, ज्यामुळे भारताला इराणकडून होणारी तेल आयात पूर्णपणे बंद करावी लागली होती. मात्र, २८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सुरू झालेल्या इराण युद्धानंतर परिस्थिती वेगाने बदलली. होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद झाल्यामुळे जगात तेलाचा हाहाकार माजला. हीच कोंडी फोडण्यासाठी अमेरिकेने इराणच्या तेलावरील निर्बंधांमध्ये ३० दिवसांची विशेष ‘विंडो’ खुली केली आहे. या संधीचा फायदा घेत भारताने तात्काळ इराणकडून तेल खरेदी करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला.
हे देखील वाचा : War Update: इराण युद्धाचा शेवट! ट्रम्प यांनी जाहीर केली तारीख; ‘सत्तापालट’ झाला, आता अमेरिकन सैन्य मायदेशी परतणार
कमोडिटी मार्केट ॲनालिटिक्स फर्म ‘केप्लर’ (Kpler) च्या माहितीनुसार, इस्वातीनीचा ध्वज असलेले ‘पिंग शुन’ हे जहाज ४ मार्च रोजी इराणच्या खारग बेटावरून निघाले आहे. हे जहाज ४ एप्रिल रोजी गुजरातच्या वडीनार बंदरात दाखल होईल. हा केवळ व्यापार नसून भू-राजकीय तणावाच्या काळात दिल्ली आणि तेहरान यांच्यातील मैत्रीचे पुनरुज्जीवन आहे. रशियाकडून होणारा तेल पुरवठा विस्कळीत झालेला असताना, इराणचे हे तेल भारतासाठी ‘संजीवनी’ ठरणार आहे.
Hormuz blocked, but India may get first delivery of Iranian crude oil after 7 years https://t.co/XXqBUiS6XU — The Indian Express (@IndianExpress) March 31, 2026
credit – social media and Twitter
भारतीय रिफायनरी कंपन्या सध्या कच्च्या तेलाच्या टंचाईचा सामना करत होत्या. इराण हे भारताचे पारंपारिक आणि जवळचे तेल केंद्र आहे. तिथून तेल येण्यासाठी वेळ कमी लागतो आणि वाहतुकीचा खर्चही कमी होतो. जर ही तेल आयात सुरळीत सुरू राहिली, तर येणाऱ्या काळात भारतीय बाजारपेठेत इंधनाचे दर स्थिर राहण्यास किंवा कमी होण्यास मदत होऊ शकते. विशेषतः होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तणावाच्या काळात हे ६ लाख बॅरल तेल भारताची ऊर्जा सुरक्षा मजबूत करणारे ठरेल.
हे देखील वाचा : RBI Foundation Day 2026: ‘नोटबंदीपासून डिजिटल रुपयापर्यंत…’ असा होता आरबीआयचा 91 वर्षांचा गौरवशाली इतिहास
गेल्या काही वर्षांपासून इराणचे ९०% तेल केवळ चीन खरेदी करत होता. मात्र, भारताने पुन्हा एन्ट्री केल्यामुळे इराणला एक मोठा ग्राहक मिळाला आहे आणि भारताला स्वस्त तेलाचा पर्याय. सुमित रितोलिया यांच्यासारख्या तज्ज्ञांच्या मते, ही केवळ एक खेप नसून भारत-इराण तेल व्यापाराच्या एका नवीन अध्यायाची सुरुवात आहे.
Ans: इराण युद्धानंतर अमेरिकेने तेलावरील निर्बंधांमध्ये ३० दिवसांची विशेष सवलत दिल्याने भारताला ही आयात पुन्हा सुरू करणे शक्य झाले आहे.
Ans: 'पिंग शुन' असे या टँकरचे नाव असून तो ४ एप्रिल २०२६ रोजी गुजरातच्या वडीनार बंदरात पोहोचण्याची शक्यता आहे.
Ans: अमेरिकेच्या दबावामुळे भारताने मे २०१९ मध्ये इराणकडून कच्चे तेल आयात करणे अधिकृतपणे थांबवले होते.
