Bangladesh : ‘गेल्या अनेक वर्षांतील सर्वोत्तम दुर्गापूजा’ तारिक रहमान सरकारच्या ‘या’ निर्णयामुळे बांगलादेशात नांदणार शांतता

Bangladesh : बांगलादेशातील हिंदूंच्या मते, त्यांनी अलीकडच्या काळातील सर्वोत्तम दुर्गापूजा कोणत्याही मोठ्या जातीय घटनांशिवाय साजरी केली. तारिक रहमान सरकारने हे कसे शक्य केले, आणि ते ३६५ दिवसांच्या कसोटीवर टिकू शकेल का?

• विनाअडथळा दुर्गापूजा
• तारिक रहमान सरकारचा पुढाकार
• विक्रमी मंडप आणि सुरक्षा

बांगलादेशातील (Bangladesh) अल्पसंख्याक हिंदू धर्मीयांसाठी यंदाचा शरद ऋतू एका नव्या आशेचा आणि उत्साहाचा किरण घेऊन आला. गेल्या कित्येक वर्षांपासून सणासुदीच्या काळात हिंसाचार आणि भीतीच्या छायेत जगणाऱ्या बांगलादेशी हिंदूंनी यंदाची दुर्गापूजा अत्यंत शांततेत, जल्लोषात आणि विनाअडथळा साजरी केली. कोणत्याही मोठ्या जातीय हिंसाचाराच्या किंवा तोडफोडीच्या घटनेशिवाय पार पडलेल्या या उत्सवानंतर स्थानिक हिंदू समुदायाकडून तारिक रहमान यांच्या नेतृत्वाखालील बीएनपी (BNP) सरकारची जोरदार प्रशंसा केली जात आहे. राजकीय आणि सामाजिक दृष्टिकोनातून हा बदल अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.

शांततापूर्ण दुर्गापूजा आणि बीएनपी सरकारचा राजकीय पट

बांगलादेशच्या राजकीय इतिहासात अल्पसंख्याक हिंदू समुदाय हा सहसा शेख हसीना यांच्या आवामी लीगचा पारंपरिक मतदार मानला गेला आहे. उजव्या विचारसरणीची बांगलादेश नॅशनलिस्ट पार्टी (BNP) सत्तेत आल्यावर हिंदूंच्या सुरक्षेबाबत नेहमीच साशंकता व्यक्त केली जात होती. परंतु, तारिक रहमान यांनी पंतप्रधानपदाची सूत्रे हातात घेतल्यानंतर ही पहिलीच दुर्गापूजा होती. त्यामुळे त्यांच्या सरकारची विश्वासार्हता आणि कायदा-सुव्यवस्थेची पकड सिद्ध करण्यासाठी ही पूजा अत्यंत प्रतिष्ठेची परीक्षा होती.

ऑगस्ट २०२४ मध्ये शेख हसीना यांचे सरकार कोसळल्यानंतर आणि त्यानंतरच्या अंतरिम प्रशासनाच्या काळात हिंदूंच्या प्रार्थनास्थळांवर आणि मालमत्तांवर हल्ल्यांच्या अनेक घटना समोर आल्या होत्या. २०२४ आणि २०२५ मधील पूजेदरम्यान हिंसाचाराच्या तब्बल ८४ हून अधिक घटनांची नोंद पोलीस दफ्तरी झाली होती. या पार्श्वभूमीवर, बीएनपी सरकारने ज्या प्रकारे यंदाच्या उत्सवाचे नियोजन केले, त्याने राजकीय विश्लेषकांनाही थक्क केले आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Middle East Crisis: ‘आम्ही हतबल प्रेक्षक बनू शकत नाही…’; मध्य-पूर्व युद्धावर एस. जयशंकर यांचे मोठे विधान

यशामागील प्रमुख कारणे: सुरक्षा व्यवस्था आणि सरकारी निधीत वाढ

बांगलादेश हिंदू-बौद्ध-ख्रिश्चन ऐक्य परिषदेचे सरचिटणीस मनिंद्र कुमार नाथ यांनी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना स्पष्ट केले की, यंदाची पूजा मागील अनेक दशकांतील पूजेपेक्षा अधिक सुरक्षित आणि भव्य होती. या यशामागे सरकारने घेतलेले काही ठोस आणि ऐतिहासिक निर्णय कारणीभूत ठरले:

1. त्रिस्तरीय सुरक्षा कवच: सरकारने संपूर्ण देशभरातील पूजा मंडपांभोवती सैन्य, पोलीस आणि विशेष दलांचे त्रिस्तरीय सुरक्षा वलय निर्माण केले होते.
2. सणांच्या सुट्ट्यांमध्ये वाढ: हिंदू कर्मचाऱ्यांना आणि नागरिकांना सण साजरा करता यावा यासाठी अधिकृत सुट्ट्यांचा कालावधी वाढवण्यात आला.
3. सरकारी अनुदानात वाढ: गरीब भागांतील पूजा मंडपांना दिलेल्या आर्थिक मदतीत आणि सरकारी निधीत वाढ करण्यात आली.
4. पंतप्रधानांची प्रत्यक्ष उपस्थिती: पंतप्रधान तारिक रहमान यांनी स्वतः ढाक्यासह विविध भागांतील पूजा मंडपांना भेटी देऊन अल्पसंख्याकांशी संवाद साधला आणि सुरक्षेची ग्वाही दिली.

सोहाग कुमार मंडल या स्थानिक नागरिकाने भावना व्यक्त करताना म्हटले, “आम्हाला असा बांगलादेश पाहायचा आहे, जिथे प्रत्येक नागरिक कोणत्याही भीतीशिवाय, स्वातंत्र्याने आणि सन्मानाने आपला धर्म साजरा करू शकेल. ही एक अविस्मरणीय दुर्गापूजा होती.”

मंडपांच्या संख्येत विक्रमी वाढ आणि सामाजिक सलोखा

यंदाच्या वर्षी बांगलादेशात एकूण ३३,८५१ दुर्गापूजा मंडपांची स्थापना करण्यात आली होती. गेल्या वर्षीच्या ३३,३५५ च्या तुलनेत यंदा तब्बल ४९६ हून अधिक नवीन मंडप उभारले गेले. ही संख्याच दर्शवते की कडक सुरक्षा व्यवस्थेमुळे नागरिकांमधील भीतीचे सावट कमी झाले होते.

मध्यमार्गी ‘नेशन’ पक्षाच्या नेत्या कनिझ फातिमा यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, त्यांच्या पक्षाने ढाका शहरातील वेगवेगळ्या पूजा मंडपांची प्रत्यक्ष पाहणी करण्यासाठी १० विशेष पथके तैनात केली होती. या पाहणीदरम्यान एकाही ठिकाणी गोंधळ किंवा गालबोट लागल्याची घटना आढळली नाही. सत्ताधारी आणि विरोधी पक्षांनी एकत्र येऊन दाखवलेली ही परिपक्वता बांगलादेशच्या लोकशाहीसाठी सकारात्मक चिन्ह मानली जात आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Starlink Ukraine: मस्क यांच्या एका निर्णयाने युक्रेन सैन्याची धावपळ; आक्रमक ड्रोन हल्ल्यांवर स्टारलिंकने लावले निर्बंध

३६५ दिवसांच्या सुरक्षेची कसोटी: हिंदू समुदायाची मुख्य मागणी

जरी दुर्गापूजा अत्यंत शांततेत पार पडली असली, तरी हिंदू नेत्यांच्या मनात अजूनही काही मूलभूत प्रश्न प्रलंबित आहेत. मनिंद्र कुमार नाथ यांनी नमूद केले की, “सशस्त्र सैनिकांच्या पहाऱ्यात सण साजरा करावा लागणे ही पूर्णपणे आदर्श स्थिती नाही. अल्पसंख्याकांना केवळ पूजेच्या ५ दिवसांतच नव्हे, तर वर्षाच्या ३६५ दिवसांत तितकीच सुरक्षा आणि समान हक्क मिळाले पाहिजेत.”

तारिक रहमान सरकारच्या या यशस्वी पावलामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर बांगलादेशची प्रतिमा सुधारण्यास मदत झाली असली, तरी हे सातत्य पुढील वर्षभर टिकवून ठेवणे हे सरकारच्या समोरील खरे आव्हान असणार आहे.