रविवार, 25 ऑक्टोबर 2026
Starlink Ukraine: मस्क यांच्या एका निर्णयाने युक्रेन सैन्याची धावपळ; आक्रमक ड्रोन हल्ल्यांवर स्टारलिंकने लावले निर्बंध ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
अब्जाधीश उद्योगपती आणि स्पेसएक्स (SpaceX) प्रमुख एलॉन मस्क यांनी युक्रेनच्या सैन्यावर स्टारलिंक (Starlink Ukraine) या सॅटेलाइट इंटरनेट सेवेचा गंभीर गैरवापर केल्याचा आरोप लावला आहे. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘एक्स’ (X) वर एका पोस्टद्वारे मस्क यांनी स्पष्ट केले की, युक्रेनच्या सैन्याने स्टारलिंकच्या अधिकृत सेवाशर्तींचे थेट उल्लंघन केले असून, या नागरी दळणवळण प्रणालीचा वापर लोकांना मारण्यासाठी आणि आक्रमक ड्रोन हल्ले करण्यासाठी केला. मस्क यांच्या मते, स्टारलिंक ही प्रामुख्याने एक व्यावसायिक आणि नागरी संपर्काची प्रणाली आहे. कोणत्याही लष्करी आक्रमणात प्रत्यक्ष शस्त्रासारखा तिचा वापर करणे हे त्यांच्या नियमावलीत बसत नाही.
मस्क यांनी पुढे स्पष्ट केले की, युक्रेनच्या सैन्याकडून स्टारलिंक प्रणालीचा वापर ज्या तांत्रिक लूपहोलद्वारे (Loophole) ड्रोन मोहिमांसाठी केला जात होता, ती तांत्रिक त्रुटी गेल्या आठवड्यात दुरुस्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे स्टारलिंकच्या स्पीड आणि कनेक्टिव्हिटीवर काही मर्यादा आल्या होत्या. “स्टारलिंकची रचना ही मानवी दळणवळण सुलभ करण्यासाठी करण्यात आली होती, मानवी जीव घेण्यासाठी नव्हे,” असे मस्क यांनी ठामपणे नमूद केले. या कारवाईनंतर अमेरिका, स्पेसएक्स आणि युक्रेनियन प्रशासन यांच्यातील संबंधांमध्ये पुन्हा एकदा मोठा तणाव निर्माण झाल्याचे पाहायला मिळत आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : VIRAL VIDEO: पॅरिसच्या रस्त्यांवर अवतरले अ‍ॅव्हेंजर्स; ब्लॅक पँथर अन् कॅप्टन अमेरिकासह बाकी सुपरहिरोंची आंदोलनात धमाकेदार एन्ट्री
फेब्रुवारी २०२२ मध्ये रशियाने युक्रेनवर पूर्ण तीव्रतेने आक्रमण केल्यानंतर, युक्रेनची पारंपारिक दळणवळण यंत्रणा पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाली होती. अशा कठीण प्रसंगात एलॉन मस्क यांच्या स्टारलिंक सॅटेलाइट नेटवर्कने युक्रेनसाठी देवदूतासारखी भूमिका बजावली. रशियन सैन्याला स्टारलिंकचे सिग्नल जॅम करणे किंवा ते थेट नष्ट करणे अशक्य असल्याने युक्रेनियन सैन्यासाठी हे नेटवर्क एक मजबूत कवच ठरले आहे. युद्धभूमीवर सैनिकांमध्ये संपर्क ठेवणे, लॉजिस्टिक्स सांभाळणे आणि प्रत्यक्ष रणांगणावरील हालचाली टिपणे यासाठी स्टारलिंक अत्यंत कळीचे साधन बनले.
व्यावसायिक स्टारलिंक व्यतिरिक्त, युक्रेनियन सैन्य अमेरिकन सरकारच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या ‘स्टारशील्ड’ (Starshield) या विशेष लष्करी सॅटेलाइट प्रणालीवरही मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. मस्क यांनी आपल्या वक्तव्यात या दोन्ही प्रणालींमधील फरक स्पष्ट करताना सांगितले की, स्टारशील्ड ही पूर्णपणे अमेरिकन सरकारच्या अखत्यारीत येते आणि त्याचा वापर कसा करायचा हा निर्णय अमेरिकन प्रशासनाचा आहे. परंतु व्यावसायिक स्टारलिंकचा गैरवापर आक्रमक कारवायांसाठी होणे स्वीकारार्ह नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Saudi Arabia : सौदी विमानतळावर हुथींचा भीषण हल्ला; बुधवारच्या हल्ल्यात एक ठार; अमेरिकेने दिला कठोर इशारा
गेल्या काही दिवसांत स्टारलिंक आणि स्टारशील्डच्या स्पीडवर आलेल्या मर्यादांमुळे युक्रेनच्या फ्रंटलाईनवरील मोहिमांमध्ये मोठा अडथळा निर्माण झाला होता. वेग मर्यादित झाल्यामुळे युक्रेनियन सैन्याला रशियन ड्रोन पाडण्याच्या आणि हवाई हल्ल्यांना प्रत्युत्तर देण्याच्या मोहिमा रद्द कराव्या लागल्याच्या बातम्या समोर आल्या. इतकेच नव्हे तर, रशियन क्षेपणास्त्र हल्ल्यांबाबत मित्रांकडून मिळणाऱ्या पूर्वसूचनांमध्येही काही काळ व्यत्यय आला होता.
या गंभीर परिस्थितीची दखल घेत युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेंस्की यांनी तातडीने हस्तक्षेप करत स्टारलिंक आणि स्टारशील्डच्या सेवा पूर्ववत झाल्याचे जाहीर केले. झेलेंस्की यांनी सांगितले की, युक्रेनच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक असलेल्या पूर्ववत वेगाने हे नेटवर्क पुन्हा सुरू झाले असून फ्रंटलाईनवरील दळणवळण आता स्थिर आहे. जर हे सॅटेलाइट नेटवर्क पूर्णपणे बंद झाले, तर युक्रेनची संपूर्ण फ्रंटलाईन अवघ्या काही तासांत कोलमडून पडेल, हा मस्क यांचा दावा वास्तव दर्शवणारा आहे.
स्टारलिंकच्या वापरावरून निर्माण झालेला हा वाद केवळ तंत्रज्ञानापुरता मर्यादित नसून त्याला आता आंतरराष्ट्रीय राजकारणाचे परिमाण लाभले आहे. मस्क यांच्या या आरोपांनंतर अमेरिकन राजकीय वर्तुळात आणि व्हाईट हाऊसमध्येही चर्चांना उधाण आले आहे. एका खाजगी तंत्रज्ञान कंपनीच्या हातात युद्धाची दिशा बदलण्याची ताकद असावी का, यावर आंतरराष्ट्रीय विचारवंत पुन्हा एकदा प्रश्न उपस्थित करत आहेत.
स्पेसएक्सने युक्रेनच्या रक्षणासाठी जगात इतर कोणत्याही खाजगी कंपनीपेक्षा जास्त योगदान दिले आहे, असा दावा मस्क यांनी केला. परंतु त्याच वेळी, शांततेचा कोणताही ठोस मार्ग न शोधता युद्ध भडकावणाऱ्या युद्धखोरांवर त्यांनी जोरदार टीका केली. आगामी काळात युक्रेनियन सैन्य स्टारलिंकवरील आपले अवलंबित्व कसे व्यवस्थापित करते आणि मस्क यांच्या सेवाशर्तींचे पालन कसे सुनिश्चित केले जाते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
Ans: युक्रेनच्या सैन्याने नागरी सॅटेलाइट सेवा असलेल्या स्टारलिंकच्या सेवाशर्तींचे उल्लंघन करून आक्रमक ड्रोन हल्ल्यांसाठी तिचा वापर केल्याचा आरोप मस्क यांनी केला आहे.
Ans: स्टारलिंक ही नागरी आणि व्यावसायिक दळणवळणासाठी बनवलेली यंत्रणा आहे, तर स्टारशील्ड ही विशेष लष्करी कारवायांसाठी बनवलेली यंत्रणा असून ती अमेरिकन सरकारच्या नियंत्रणाखाली काम करते.
Ans: स्टारलिंक सेवा पूर्णपणे बंद झाल्यास युक्रेनियन सैन्याची रणांगणावरील दळणवळण यंत्रणा ठप्प होऊन त्यांची फ्रंटलाईन कोलमडू शकते, असा दावा मस्क यांनी केला आहे.
