बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य AI
चीनच्या हालचालींकडे अमेरिका आणि त्याचे आशियाई मित्रदेश बारकाईने पाहत आहेत. विशेष म्हणजे तैवानने नुकताच दहा दिवसांचा मोठा लष्करी सराव पूर्ण केला असून, चीनने या सरावावर तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे.
तैवानने ऑगस्टच्या सुरुवातीला Han Kuang नावाचा वार्षिक लष्करी सराव सुरू केला. संभाव्य चिनी हल्ला, समुद्री नाकेबंदी आणि दळणवळण यंत्रणा खंडित झाल्यास परिस्थिती कशी हाताळायची, याचा या सरावात अभ्यास करण्यात आला. तैवानने प्रथमच मोठ्या प्रमाणावर मोबाइल इंटरनेटचा वेग कमी करून युद्धाच्या परिस्थितीत संचार व्यवस्था विस्कळीत झाल्यास त्याचा सामना करण्याचा सराव केला.
13 ऑगस्ट रोजी तैपेईमध्ये हवाई हल्ल्याच्या सायरनसह नागरिकांनी सुरक्षितस्थळी जाण्याचा सराव केला. चीनने मात्र तैवानच्या या लष्करी सरावाला ‘युद्धाची भीती निर्माण करणारा’ प्रकार असल्याचे म्हटले आहे.
चीनच्या रणनीतीचा आणखी एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे समुद्री निरीक्षण. इंडोनेशिया आणि फिलिपिन्सजवळ चिनी अंडरवॉटर ड्रोन आढळल्याने या भागातील चीनच्या समुद्री गुप्तचर क्षमतेबाबत प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
याशिवाय दक्षिण चीन समुद्रात चीनच्या नौदल आणि कोस्ट गार्डच्या हालचाली सातत्याने सुरू आहेत. या भागावर चीन अनेक वर्षांपासून व्यापक हक्क सांगत असून, फिलिपिन्ससह अनेक देश त्याला विरोध करतात.
चीनने जुलैमध्ये पॅसिफिक महासागरात अण्वस्त्र वाहून नेण्याची क्षमता असलेल्या क्षेपणास्त्राची चाचणी केली होती. या चाचणीमुळे पॅसिफिक बेटांमध्ये चिंता निर्माण झाली. चीनच्या वाढत्या लष्करी उपस्थितीमुळे या प्रदेशाचे ‘शांततेचा महासागर’ हे स्वरूप बदलत असल्याची चिंता काही देशांनी व्यक्त केली आहे.
ऑगस्टमध्ये चीन आणि इंडोनेशियाच्या नौदलाने तैवानच्या पूर्वेकडील समुद्रात संयुक्त कवायत केली. इंडोनेशियाने ही नियमित नौदल कवायत असल्याचे स्पष्ट केले असले तरी तैवानने या हालचालीकडे संशयाने पाहिले. तैवानच्या मते, अशा हालचाली चीनच्या वाढत्या प्रादेशिक प्रभावाचे संकेत आहेत.
चीनच्या आशिया-पॅसिफिकमधील वाढत्या हालचालींचा अप्रत्यक्ष परिणाम भारतावरही होऊ शकतो. हिंद महासागर, इंडो-पॅसिफिक आणि दक्षिण चीन समुद्रातील चीनची वाढती समुद्री उपस्थिती भारताच्या रणनीतिक गणितासाठी महत्त्वाची आहे.
भारत, अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील इंडो-पॅसिफिक सहकार्याच्या पार्श्वभूमीवर चीनची लष्करी क्षमता आणि समुद्री विस्ताराकडे दिल्लीचेही लक्ष आहे. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे अमेरिकेचे लक्ष दुसरीकडे असताना चीन आपल्या प्रादेशिक प्रभावाचा विस्तार करण्याचा प्रयत्न करत आहे का, हा प्रश्न आता अधिक चर्चेत आला आहे.
