अमेरिकेसोबत वाढत्या तणावादरम्यान चीनचा मोठा निर्णय! ‘ड्रॅगन’च्या नव्या योजनेमुळे भारतासमोरही मोठे आव्हान

चीनचे संरक्षण बजेट भारताच्या 79 अब्ज डॉलरच्या बजेटपेक्षा जवळपास तिप्पट आहे. ही वाढ अशा वेळी झाली आहे जेव्हा चीन इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात आपले लष्करी अस्तित्व वाढवत आहे.

बीजिंग : चीनने आपल्या संरक्षण बजेटमध्ये ७.२ टक्के वाढ जाहीर केली असून, त्याचा वार्षिक लष्करी खर्च २४५ अब्ज डॉलरवर नेला आहे. चीनची वाढती लष्करी ताकद आणखी मजबूत करण्याच्या दिशेने हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. या वाढीमुळे चीनचे संरक्षण बजेट भारताच्या ७९ अब्ज डॉलरच्या बजेटपेक्षा जवळपास तिप्पट झाले आहे. ही वाढ अशा वेळी आली आहे जेव्हा चीन इंडो-पॅसिफिक प्रदेशात आपले लष्करी अस्तित्व वाढवत आहे आणि अमेरिकेसोबत शुल्कयुद्धात अडकला आहे. चीनचे संरक्षण बजेट भारताच्या ७९ अब्ज डॉलरच्या बजेटपेक्षा जवळपास तिप्पट आहे. ही वाढ अशा वेळी झाली आहे जेव्हा चीन इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात आपले लष्करी अस्तित्व वाढवत आहे.

चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी लष्करी क्षेत्रात चीनची ताकद झपाट्याने वाढवण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. चीनची ही रणनीती जमीन, हवा, पाणी, आण्विक, अंतराळ आणि सायबर सुरक्षा या क्षेत्रांमध्ये आपले लष्करी वर्चस्व वाढवण्यावर भर देते. चीनच्या नौदलाकडे 370 हून अधिक युद्धनौका आणि पाणबुड्या आहेत. या कारणास्तव ते जगातील सर्वात मोठे नौदल मानले जाते. जरी ते अमेरिकेपेक्षा तांत्रिकदृष्ट्या कमकुवत असेल.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : अमेरिकेतील भारतीयांसाठी धक्कादायक बातमी! अधिकृतरित्या अमेरिकेत राहणाऱ्या भारतीयांनाही मायदेशी परतावे लागणार

तैवानला घेरण्याची तयारी

चीन तैवानच्या आसपास आपली लष्करी उपस्थिती वाढवत आहे आणि अमेरिकेला इशारा दिला आहे की तो कोणताही हस्तक्षेप खपवून घेणार नाही. याशिवाय चीन हिंद महासागर आणि दक्षिण चीन समुद्रातही आपली पकड मजबूत करत आहे, जे भारताच्या सुरक्षेला थेट आव्हान आहे.

भारतासाठी आव्हाने

चीनची वाढती लष्करी शक्ती आणि त्याची पाकिस्तानशी असलेली युती यामुळे भारताच्या सुरक्षेला गंभीर धोका निर्माण होऊ शकतो. पाकिस्तानला चीनकडून मिळत असलेली लष्करी मदत, विशेषत: नौदल सहकार्य, हिंद महासागरातील भारताच्या सुरक्षेला आव्हान देऊ शकते. भारताकडे प्रचंड सैन्य आहे, पण लष्करी आधुनिकीकरणाच्या बाबतीत ते मागे आहे. भारतीय लष्कराच्या प्रचंड पगार आणि पेन्शनच्या खर्चामुळे, संरक्षण बजेटच्या केवळ 25 टक्के रक्कम लष्करी आधुनिकीकरणासाठी उरली आहे, जी चीनसारख्या लष्करी शक्तींच्या तुलनेत अपुरी आहे.

भारतीय हवाई दलाची स्थिती

भारताच्या हवाई दलाची स्थिती विशेषतः चिंताजनक आहे. भारतीय हवाई दलाकडे फक्त ३० फायटर स्क्वॉड्रन्स आहेत, तर त्यांची मंजूर संख्या ४२.५ स्क्वाड्रन असावी. याउलट, चीनने आधीच भारतीय सीमेजवळ त्यांची J-20 स्टेल्थ लढाऊ विमाने तैनात केली आहेत आणि आता ते 6व्या पिढीतील लढाऊ विमानांचे प्रदर्शन करत आहेत. याशिवाय चीन पाकिस्तानला 40 हून अधिक J-35A लढाऊ विमाने पुरवण्याची योजना आखत आहे, त्यामुळे भारतासमोर दोन आघाड्यांवर आव्हाने असणार आहेत.

आण्विक आणि सागरी शक्तीचे संतुलन

आण्विक क्षेत्रात चीन हा अण्वस्त्रांचा साठा वाढविणारा जगातील सर्वात वेगाने वाढणारा देश बनला आहे. चीनकडे सध्या 600 हून अधिक अण्वस्त्रे आहेत आणि 2035 पर्यंत ही संख्या 1,000 पेक्षा जास्त असू शकते. भारत आणि पाकिस्तानकडे जवळपास 160-170 अण्वस्त्रे आहेत, मात्र चीन पाकिस्तानला लष्करी मदत देऊन भारतावर दबाव टाकण्याचे धोरण अवलंबत आहे. चीन-पाकिस्तान युतीमुळे भारताला लष्करी संतुलन राखणे कठीण होऊ शकते, विशेषत: दोन्ही देश हिंदी महासागरात त्यांची उपस्थिती वाढवत आहेत.

चीन-पाकिस्तान लष्करी युती

चीन आणि पाकिस्तानमधील लष्करी सहकार्य हे भारतासमोरील आणखी एक आव्हान आहे. सी गार्डियन लष्करी सराव दोन्ही देशांदरम्यान नियमितपणे आयोजित केले जातात, ज्यामुळे हिंदी महासागर क्षेत्रातील भारताच्या सागरी सुरक्षेला धोका निर्माण होऊ शकतो. चीन पाकिस्तानला नौदल मदत देऊन आपली पकड आणखी मजबूत करत आहे, त्यामुळे भारताला आपल्या संरक्षण धोरणावर पुनर्विचार करण्याची गरज आहे.

भारताने कोणती पावले उचलली पाहिजेत?

चीनची आक्रमक लष्करी धोरणे आणि पाकिस्तानसोबतचे वाढते सहकार्य पाहता भारताला संरक्षण बजेट वाढवण्याची गरज आहे. सध्या, भारत आपल्या जीडीपीच्या केवळ 1.9 टक्के संरक्षणावर खर्च करतो, तर तज्ञांचे मत आहे की ते 2.5 टक्के केले पाहिजे. याशिवाय भारताला आपल्या लष्करी आधुनिकीकरणाच्या प्रक्रियेला गती द्यावी लागेल, जेणेकरुन लढाऊ विमाने, पाणबुड्या, प्रगत क्षेपणास्त्र प्रणाली आणि रात्रभर लढण्याची क्षमता सुधारता येईल. इंडो-पॅसिफिक प्रदेशात चीनच्या वाढत्या प्रभावाचा मुकाबला करण्यासाठी भारताने क्वाड (अमेरिका, जपान, ऑस्ट्रेलिया) सारख्या आघाड्यांसोबत आपले संबंध अधिक दृढ केले पाहिजेत.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : ‘अमेरिका युद्धासाठी तयार आहे….’ दोन महासत्तांमध्ये तणाव शिगेला, व्यापारयुद्ध आणखी तीव्र होणार!

चीनची वाढती लष्करी शक्ती

चीनची वाढती लष्करी ताकद आणि त्याच्या संरक्षण बजेटमध्ये झालेली वाढ यामुळे भारतासमोर अनेक आव्हाने निर्माण झाली आहेत. चीन-पाकिस्तान लष्करी युती, हिंद महासागरात चीनची वाढती उपस्थिती आणि अणुऊर्जेचा विस्तार भारतासाठी गंभीर सुरक्षा चिंतेचे कारण आहे. संरक्षण धोरणात सुधारणा करून आणि बजेट वाढवून या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी भारताला तयार राहावे लागेल. याशिवाय, प्रादेशिक आणि जागतिक सहकार्य मजबूत करणे देखील महत्त्वाचे असेल, जेणेकरून चीनच्या आक्रमक भूमिकेचा समतोल साधता येईल.