
India Japan 2+2 Dialogue 2026 Rajnath Singh S Jaishankar Japan Visit
जागतिक राजकारणातील बदलत्या समीकरणांमध्ये आणि इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील वाढत्या आव्हानांच्या पार्श्वभूमीवर भारत आणि जपान (India-Japan) या दोन बलाढ्य आशियाई लोकशाही राष्ट्रांमधील मैत्री अधिक घट्ट होत आहे. दोन्ही देशांमधील संरक्षण आणि सामरिक भागीदारीला नवी दिशा देण्यासाठी भारताचे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर १८ ते १९ नोव्हेंबर २०२६ या कालावधीत दोन दिवसीय जपान दौऱ्यावर टोकियो येथे पोहोचले आहेत. या महत्त्वाच्या दौऱ्यादरम्यान दोन्ही देशांमध्ये चौथा भारत-जपान २+२ मंत्रीस्तरीय संवाद आयोजित करण्यात आला आहे. या चर्चेत प्रामुख्याने द्विपक्षीय संरक्षण सहकार्य, अत्याधुनिक तंत्रज्ञान देवाणघेवाण आणि इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील प्रादेशिक सुरक्षेवर विशेष लक्ष केंद्रित केले जाणार आहे.
मनिला येथे पार पडलेल्या क्वाड (Quad) शिखर परिषदेनंतर लगेचच होणारा हा दौरा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. टोकियोमध्ये पोहोचल्यानंतर भारतीय दूतावासाकडून दोन्ही मंत्र्यांचे जोरदार स्वागत करण्यात आले, तर जपानच्या संरक्षण मंत्रालयात राजनाथ सिंह यांना पारंपरिक ‘गार्ड ऑफ ऑनर’ देऊन सन्मानित करण्यात आले. आजच्या बदलत्या भू-राजकीय परिस्थितीत चीनच्या वाढत्या आक्रमकतेला प्रत्युत्तर देण्यासाठी आणि आशिया खंडात शांतता व स्थैर्य टिकवून ठेवण्यासाठी भारत आणि जपानची ही एकत्रित पावले अत्यंत निर्णायक ठरणार आहेत.
या दोन दिवसीय दौऱ्यादरम्यान केवळ संयुक्त चर्चाच होणार नाही, तर राजनाथ सिंह आणि एस. जयशंकर हे आपल्या जपानी समकक्षांसोबत स्वतंत्र द्विपक्षीय बैठका देखील घेणार आहेत. भारताचे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह हे जपानचे संरक्षण मंत्री शिंजीरो कोइझुमी (Shinjiro Koizumi) यांच्यासोबत मंत्रीस्तरीय बैठक घेतील. यावर्षी या दोन्ही नेत्यांची ही तिसरी भेट असून, यापूर्वी ऑगस्ट २०२६ मध्ये नवी दिल्लीत आणि ऑक्टोबर २०२६ मध्ये सेबू येथे झालेल्या आसियान बैठकीत त्यांच्यात चर्चा झाली होती. या बैठकीत संरक्षण उपकरणे निर्मिती, सागरी सुरक्षा, तिन्ही सैन्यदलांचे संयुक्त युद्धसराव आणि औद्योगिक भागीदारी वाढवण्यावर सविस्तर विचारविनिमय होईल.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Pakistan : इम्रान खाननंतर आता बिलावल भुट्टो यांचा काटा काढणार: पाकिस्तानात मुनीर-नक्वी यांची काय आहे कुटील योजना?
दुसरीकडे, भारताचे परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर हे जपानचे परराष्ट्र मंत्री तोशिमित्सू मोटेगी (Toshimitsu Motegi) यांच्यासोबत १९ व्या भारत-जपान परराष्ट्र मंत्रीस्तरीय धोरणात्मक संवादात सहभागी होतील. या बैठकीत दोन्ही देशांमधील आर्थिक सुरक्षा, पुरवठा साखळीची मजबुती आणि सध्याच्या प्रादेशिक व जागतिक सुरक्षा मुद्द्यांवर सखोल चर्चा केली जाणार आहे.
‘भारत-जपान २+२ संवाद’ हा दोन्ही देशांच्या परराष्ट्र आणि संरक्षण मंत्र्यांमध्ये होणारा सर्वोच्च पातळीवरील एक संयुक्त धोरणात्मक मंच आहे. कोणत्याही दोन देशांमधील सुरक्षा आणि परराष्ट्र धोरणांमध्ये सुसूत्रता आणण्यासाठी तसेच इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रासाठी एक सामायिक धोरणात्मक दृष्टिकोन मजबूत करण्यासाठी हा संवाद अत्यंत उपयुक्त ठरतो.
भारत हा जगातील मोजक्याच देशांपैकी एक आहे, ज्यांच्यासोबत जपान अशा प्रकारचा ‘२+२ संवाद’ आयोजित करतो. या संवादाची मागील म्हणजेच तिसरी फेरी ऑगस्ट २०२४ मध्ये भारताची राजधानी नवी दिल्ली येथे यशस्वीरित्या पार पडली होती. आता दोन वर्षांनंतर टोकियोमध्ये होत असलेल्या या चौथ्या फेरीतून दोन्ही देशांच्या लष्करी आणि राजनैतिक संबंधांना नवे बळ मिळणार आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Microsoft Outage: अमेरिकेत मायक्रोसॉफ्ट आणि ॲपलच्या सेवा का बंद पडल्या? ‘ती’ 3 प्रमुख कारणे आली समोर
टोकियो दौऱ्यादरम्यान दोन्ही देश मागील दोन वार्षिक शिखर परिषदांमध्ये झालेल्या महत्त्वपूर्ण करारांचा आणि सहमतीचा सविस्तर आढावा घेतील. विशेषतः ऑगस्ट २०२५ मध्ये झालेली १५ वी आणि जुलै २०२६ मध्ये पार पडलेली १६ वी भारत-जपान वार्षिक शिखर परिषद यांमध्ये निश्चित केलेला सहकार्य अजेंडा पुढे कसा न्यायचा, याचा कृती आराखडा या बैठकीत ठरवला जाईल.
याशिवाय, परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर हे टोकियो येथे आयोजित करण्यात आलेल्या तिसऱ्या ‘रायसीना-टोकियो’ (Raisina Tokyo) शिखर परिषदेतही प्रमुख पाहुणे म्हणून सहभागी होणार आहेत. या परिषदेत बदलती जागतिक व्यापार समीकरणे, आर्थिक सुरक्षा, डिजिटल पब्लिक इन्फ्रास्ट्रक्चर, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि हरित ऊर्जा यांसारख्या आधुनिक विषयांवर आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांशी संवाद साधला जाईल.
भारत आणि जपान यांच्यातील ‘विशेष धोरणात्मक आणि जागतिक भागीदारी’ (Special Strategic and Global Partnership) ही केवळ स्वार्थावर आधारित नसून ती लोकशाही, स्वातंत्र्य आणि कायद्याचे राज्य यांसारख्या सामायिक मूल्यांवर भक्कमपणे उभी आहे. दोन्ही देशांनी नेहमीच मुक्त, खुले, सर्वसमावेशक आणि शांततापूर्ण इंडो-पॅसिफिक क्षेत्राचे जोरदार समर्थन केले आहे.
आज समुद्री मार्गांची सुरक्षा आणि प्रादेशिक अखंडता हे मोठे आव्हान बनले असताना, भारत आणि जपानचे एकत्र येणे संपूर्ण आशिया खंडासाठी आश्वासक आहे. राजनाथ सिंह आणि एस. जयशंकर यांचा हा टोकियो दौरा दोन्ही देशांमधील विश्वासाचे नाते अधिक दृढ करेल आणि भविष्यातील संरक्षण सहकार्याचे नवे दरवाजे उघडेल, यात शंका नाही.
Ans: चौथा भारत-जपान २+२ मंत्रीस्तरीय संवाद १८ आणि १९ नोव्हेंबर २०२६ रोजी जपानची राजधानी टोकियो येथे आयोजित करण्यात आला आहे.
Ans: भारताचे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह आणि परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर या संवादात भारताचे प्रतिनिधित्व करत आहेत.
Ans: जपानचे संरक्षण मंत्री शिंजीरो कोइझुमी (Shinjiro Koizumi) आणि परराष्ट्र मंत्री तोशिमित्सू मोटेगी (Toshimitsu Motegi) हे आहेत.