
Microsoft Apple Outage US News Why Microsoft and Apple Services Down
जगातील सर्वात प्रगत आणि तंत्रज्ञानात आघाडीवर असलेला देश म्हणून अमेरिकेकडे पाहिले जाते. मात्र, गेल्या काही दिवसांत अमेरिकेच्या डिजिटल आणि तांत्रिक पायाभूत सुविधांना एकापाठोपाठ एक मोठे धक्के बसले आहेत. अवघ्या सहा दिवसांच्या कालावधीत मायक्रोसॉफ्ट, ॲपल, अमेरिकेतील दिग्गज बँका, विमान कंपन्या आणि अगदी अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणेचे म्हणजेच ‘राष्ट्रीय सुरक्षा एजन्सी’चे (NSA) अंतर्गत नेटवर्कही तांत्रिक बिघाडामुळे ठप्प झाल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. (Microsoft Outage) या सलग घडणाऱ्या घटनांमुळे संपूर्ण अमेरिकेत बँकिंग व्यवहार, हवाई प्रवास, सरकारी दळणवळण आणि कोट्यवधी सामान्य नागरिकांच्या डिजिटल सेवांवर मोठा परिणाम झाला आहे.
या संपूर्ण प्रकरणातील सर्वात चिंताजनक बाब म्हणजे या सर्व घटना अगदी काही तासांच्या आणि दिवसांच्या अंतराने एकापाठोपाठ एक घडल्या आहेत. सुरुवातीला यामागे एखादा मोठा परदेशी सायबर हल्ला किंवा हॅकिंगचा कट असावा, अशी भीती व्यक्त केली जात होती. परंतु, अमेरिकन तपास यंत्रणा आणि संबंधित कंपन्यांनी कोणत्याही सायबर हल्ल्याची शक्यता फेटाळून लावली आहे. अधिकाऱ्यांनी या सर्व व्यत्ययांसाठी केवळ तांत्रिक कारणे जबाबदार असल्याचे म्हटले असले, तरी सायबर सुरक्षा तज्ज्ञ मात्र यामुळे चांगलेच अस्वस्थ झाले आहेत. इतक्या कमी वेळात देशातील सर्वात महत्त्वाच्या प्रणाली एकाच वेळी कशा काय कोसळू शकतात? यामागे वर्षानुवर्षे वापरल्या जाणाऱ्या कालबाह्य संगणक प्रणालींमधील त्रुटी कारणीभूत आहेत, की अलीकडच्या काळात वेगाने वाढलेला ‘आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स’चा (AI) अतिवापर आणि ऑटोमेशन या संकटाला आमंत्रण देत आहे, अशी जोरदार चर्चा आता तंत्रज्ञान विश्वात सुरू झाली आहे.
अमेरिकेत तांत्रिक सेवा खंडित होण्याच्या या मालिकेची सुरुवात १२ नोव्हेंबर रोजी झाली. त्या दिवशी जगातील सर्वात मोठी सॉफ्टवेअर कंपनी असलेल्या मायक्रोसॉफ्टच्या ‘आउटलुक’ (Outlook) आणि ‘मायक्रोसॉफ्ट ३६५’ (Microsoft 365) सेवांमध्ये मोठा तांत्रिक बिघाड झाला. यामुळे लाखो कॉर्पोरेट कार्यालये आणि सामान्य वापरकर्त्यांचे ईमेल व दैनंदिन कामकाज तब्बल २४ तास ठप्प राहिले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : PM Modi: मनिलामध्ये मोदींची अनोखी ‘गिफ्ट डिप्लोमसी’; अमेरिकेपासून जपानपर्यंत जागतिक नेत्यांना दिल्या अनोख्या भेटवस्तू
हा गोंधळ शांत होत नाही तोच, दुसऱ्याच दिवशी म्हणजे १३ नोव्हेंबर रोजी अमेरिकेच्या हवाई वाहतूक क्षेत्राला मोठा फटका बसला. अमेरिकेच्या फेडरल एव्हिएशन ॲडमिनिस्ट्रेशनला (FAA) तांत्रिक बिघाडामुळे देशभरातील सर्व विमानसेवा तात्पुरत्या स्थगित कराव्या लागल्या. ११ सप्टेंबर २००१ च्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर अमेरिकेत हवाई वाहतूक अशी पूर्णपणे थांबवण्याची ही सर्वात मोठी घटना मानली जात आहे. चार तासांपेक्षा जास्त काळ विमानसेवा बंद राहिल्याने हजारो विमानांचे वेळापत्रक कोलमडले आणि लाखो प्रवासी विमानतळांवर अडकून पडले.
त्यानंतर १६ नोव्हेंबर रोजी अमेरिकेच्या बँकिंग क्षेत्रात तांत्रिक अडचणींचा पाऊस पडला. जेपीमॉर्गन चेस (JPMorgan Chase), बँक ऑफ अमेरिका (Bank of America) आणि यूएस बँक (US Bank) यांसारख्या बड्या बँकांच्या हजारो ग्राहकांनी ऑनलाइन बँकिंग आणि मोबाईल ॲप्स काम करत नसल्याच्या तक्रारी केल्या. नेमक्या याच दिवशी ‘युनायटेड एअरलाइन्स’च्या फ्लाइट डिपार्चर मॅनेजमेंट सिस्टीममध्येही बिघाड झाल्याने शेकडो विमानांना उशीर झाला, मात्र काही तासांतच एअरलाइनने ही तांत्रिक अडचण दूर केल्याचे स्पष्ट केले.
संकटाची ही मालिका इथेच थांबली नाही. १७ नोव्हेंबर रोजी अमेरिकेच्या सर्वात गोपनीय मानल्या जाणाऱ्या राष्ट्रीय सुरक्षा संस्थेचे (NSA) अंतर्गत संवाद नेटवर्क, ज्याला ‘NSANet’ म्हटले जाते, तेच तात्पुरते बंद पडले. या नेटवर्कचा वापर गुप्तचर अधिकारी अत्यंत संवेदनशील माहितीची देवाणघेवाण करण्यासाठी करतात. याच दिवशी तंत्रज्ञान क्षेत्रातील आणखी एक महाकाय कंपनी ‘ॲपल’च्या (Apple) सेवाही जगभरात विस्कळीत झाल्या. आयक्लॉड (iCloud), ॲपल कार्ड, ॲपल पे, ॲपल म्युझिक, ॲप स्टोअर आणि साइन इन विथ ॲपल या सेवा बंद पडल्याने अमेरिका, ब्राझील, ग्रीस आणि लाटव्हिया येथील वापरकर्त्यांचे मोठे हाल झाले. यासोबतच अमेरिकेतील प्रसिद्ध हॉटेल साखळी ‘मॅरियट इंटरनॅशनल’च्या सेवांमध्येही तांत्रिक अडथळे आल्याचे दिसून आले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World Philosophy Day: पुस्तकी ज्ञान नाही, तर आनंदी आणि यशस्वी जगण्याची कला आहे ‘तत्त्वज्ञान’; वाचा रंजक माहिती
सलग २४ तास चाललेल्या तांत्रिक व्यत्ययानंतर मायक्रोसॉफ्टने यामागची तीन प्रमुख कारणे स्पष्ट केली आहेत. कंपनीच्या तज्ज्ञांच्या मते, या बिघाडामागे पहिले कारण म्हणजे सिस्टीममध्ये लपलेला एक जुना सॉफ्टवेअर बग, दुसरे कारण म्हणजे अंतर्गत नेटवर्क कनेक्शनमधील तांत्रिक अडथळा आणि तिसरे कारण म्हणजे वाढत्या ताणामुळे निर्माण झालेली सर्व्हर क्षमतेची (Server Capacity) समस्या. मायक्रोसॉफ्टच्या अधिकाऱ्यांनी असेही सांगितले की, या तिन्ही समस्यांपैकी कोणतीही एक समस्या स्वतंत्रपणे उद्भवली असती, तर ती अवघ्या काही मिनिटांत सहज सोडवता आली असती. परंतु, दुर्दैवाने या तिन्ही तांत्रिक त्रुटी नेमक्या एकाच वेळी सक्रिय झाल्यामुळे संपूर्ण प्रणालीवर ताण आला आणि परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी तब्बल २४ तासांचा कालावधी लागला.
दुसरीकडे, ॲपलने आपल्या सेवा विस्कळीत होण्यामागे अंतर्गत सिस्टीम अपडेटला जबाबदार धरले आहे. कंपनीने दिलेल्या माहितीनुसार, त्यांच्या सिस्टीममध्ये एक नियमित अपडेट केले जात असताना अचानक एक तांत्रिक बिघाड झाला, ज्याचा थेट परिणाम आयक्लॉड आणि पेमेंट सेवांवर झाला. कंपनीच्या अभियंत्यांनी तातडीने दुरुस्तीचे काम हाती घेतले असून बहुतांश प्रणाली पुन्हा सुरू झाल्या आहेत.
अमेरिकेच्या राष्ट्रीय सुरक्षा एजन्सीने (NSA) आपल्या नेटवर्कमध्ये आलेल्या व्यत्ययावर स्पष्टीकरण देताना सांगितले की, त्यांच्या प्रणालीमध्ये नियोजित देखभालीचे (Scheduled Maintenance) काम सुरू असताना नेटवर्क क्षमतेवर तात्पुरता परिणाम झाला होता. मात्र, या काळात देशाच्या राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित कोणतीही महत्त्वाची मोहीम किंवा कार्य थांबले नव्हते. संस्थेकडे अनेक पर्यायी बॅकअप प्रणाली कार्यरत असल्याने अत्यावश्यक कामांवर त्याचा कोणताही विपरीत परिणाम झाला नाही, असा दावा करण्यात आला आहे.
एकंदरीत, या सर्व घटनांनी आधुनिक जगाच्या तंत्रज्ञानावरील अति-अवलंबित्वाचे गंभीर धोके समोर आणले आहेत. एकीकडे जग कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) जोरावर प्रगती करत असताना, दुसरीकडे आपल्या मूळ संगणक प्रणाली आणि सर्व्हरचे जाळे अधिक मजबूत व त्रुटीरहित ठेवणे किती गरजेचे आहे, हाच मोठा धडा अमेरिकेतील या घटनांनी जगाला दिला आहे.
Ans: मायक्रोसॉफ्टच्या मते, एक जुना सॉफ्टवेअर बग, अंतर्गत कनेक्शनमधील अडथळा आणि सर्व्हर क्षमतेची कमतरता या तिन्ही तांत्रिक समस्या एकाच वेळी उद्भवल्यामुळे त्यांच्या सेवा जवळपास २४ तास विस्कळीत राहिल्या.
Ans: अंतर्गत सिस्टीम अपडेटमधील बिघाडामुळे आयक्लॉड (iCloud), ॲपल पे (Apple Pay), ॲपल कार्ड, ॲपल म्युझिक, ॲप स्टोअर आणि साइन इन विथ ॲपल या सेवांमध्ये व्यत्यय आला होता.
Ans: नाही, अमेरिकन अधिकारी आणि संबंधित कंपन्यांनी स्पष्ट केले आहे की या कोणत्याही घटनेमागे सायबर हल्ला किंवा हॅकिंगचे पुरावे नसून, सर्व बिघाड हे अंतर्गत तांत्रिक त्रुटी आणि देखभालीमुळे झाले आहेत.