Nepal Election 2026: नेपाळच्या राजकारणातील ‘घराणेशाही’ विरुद्ध जनक्षोभ; कोइरालांचा बालेकिल्ला आंदोलकांमुळे ‘असा’ कोसळला

Koirala Family: कोईराला कुटुंबाचा एकेकाळी नेपाळच्या राजकारणात प्रभाव होता. कुटुंबातील तीन सदस्यांनी पंतप्रधानपद भूषवले. कुटुंबाचे नातेवाईक सुशील कोईराला यांनीही नेपाळचे पंतप्रधानपद भूषवले होते.

• ऐतिहासिक वारशाचा अस्त
• अंतर्गत फूट आणि भ्रष्टाचार
• भारतासाठी चिंतेचा विषय

Nepal General Election 2026 results : नेपाळमध्ये सध्या ‘जनरल झेड’ (Gen-Z) चळवळीच्या वादळानंतर नवीन सरकार निवडण्यासाठी मतदान प्रक्रिया सुरू आहे. या निवडणुकीत (Nepal Election 2026) केपी शर्मा ओली, गगन थापा आणि बालेन शाह यांसारख्या नेत्यांची जोरदार चर्चा असतानाच, एका ऐतिहासिक नावाचा दबदबा मात्र पूर्णपणे ओसरल्याचे चित्र दिसत आहे. ते नाव म्हणजे ‘कोइराला कुटुंब’. ज्या कुटुंबाने नेपाळला मातृका प्रसाद, विश्वेश्वर प्रसाद आणि गिरिजा प्रसाद कोइराला यांच्यासारखे तीन दिग्गज पंतप्रधान दिले, तेच कुटुंब आज आपल्या राजकीय अस्तित्वासाठी शेवटची लढाई लढत आहे.

एका जागेवर स्थिरावलेलं साम्राज्य

एकेकाळी नेपाळी काँग्रेस आणि कोइराला कुटुंब हे एकमेकांचे समानार्थी शब्द मानले जायचे. २०२२ च्या निवडणुकीतही या कुटुंबातील तीन सदस्य संसदेत पोहोचले होते. मात्र, २०२६ च्या या सार्वत्रिक निवडणुकीत नेपाळी काँग्रेसने केवळ शेखर कोइराला यांनाच तिकीट दिले आहे. त्यांनाही ‘मोरंग-६’ या अशा जागेवरून उमेदवारी मिळाली आहे, जो भाग प्रतिस्पर्धी यूएमएल (UML) पक्षाचा बालेकिल्ला समजला जातो. सुजाता कोइराला आणि शशांक कोइराला यांसारख्या बड्या नावांना डावलून पक्षाने कोइराला कुटुंबाला केवळ एका जागेपुरते मर्यादित ठेवले आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Strait Of Hormuz: ‘होर्मुझ आता इराणच्या बापाचं नाही!’ ट्रम्प यांचा डाव यशस्वी समुद्रात उतरवले नौदल; भारताचा तेल पुरवठा होणार ‘सेफ’

अस्तित्वाचा संघर्ष: कोइराला घराणे मागे का पडले?

कोइराला कुटुंबाच्या या घसरगुंडीमागे अनेक कारणे आहेत, पण सर्वात महत्त्वाचे कारण म्हणजे अंतर्गत गटबाजी. गिरिजा प्रसाद कोइराला यांच्या निधनानंतर कुटुंबातील एकता संपुष्टात आली. सुजाता कोइराला आणि शशांक कोइराला हे शेर बहादूर देउबा यांच्या गटात सामील झाले, तर शेखर कोइराला यांनी स्वतःचा वेगळा गट निर्माण केला. या विखुरलेल्या शक्तीमुळे पक्षांतर्गत त्यांचे वजन कमी झाले.

See more

Democracy in poverty. Today #Nepal votes again after a Gen-Z uprising toppled a two-thirds majority government. Yet corruption remains and basic needs are ignored. This poor woman crawling to vote shows the painful truth —even in suffering, people still believe in hope and change pic.twitter.com/9LyQUkAgXn — Dr Jagan Karki (@jaganbimal) March 5, 2026

credit – social media and Twitter

दुसरे मोठे कारण म्हणजे भ्रष्टाचाराचे डाग. सुजाता कोइराला यांच्यावर सुदान घोटाळ्याचे आरोप झाले, तर शशांक कोइराला यांच्यावर पक्षाचा निधी गैरवापर केल्याचे गंभीर आरोप आहेत. २०२५ मधील इमिग्रेशन घोटाळ्यात अडकलेल्या नेत्यांचा बचाव केल्यामुळे जनतेमध्ये कोइराला कुटुंबाची प्रतिमा मलीन झाली. नेपाळमधील तरुण पिढीला (Gen-Z) घराणेशाही आणि भ्रष्टाचाराचा वीट आला असून, त्याचा फटका कोइराला कुटुंबाला बसला आहे.

भारत आणि कोइराला कुटुंबाचे रेशीमबंध

भारताच्या दृष्टीने कोइराला कुटुंबाचे राजकारणात असणे अत्यंत महत्त्वाचे होते. १९५१ आणि १९५९ मध्ये जेव्हा कोइराला कुटुंबातील सदस्य पंतप्रधान झाले, तेव्हा भारताने त्यांना पूर्ण पाठबळ दिले होते. नेपाळमधील भारतीय हितसंबंध जपण्यात या कुटुंबाने नेहमीच मोलाची भूमिका बजावली. आता कोइराला कुटुंबाचे महत्त्व कमी झाल्यामुळे नेपाळमधील भारताचा जुना विश्वासू मित्र कमकुवत झाला आहे, ज्याचा फायदा चीन समर्थक गट घेण्याची शक्यता आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Global Security: ‘160 देशांमध्ये 108000 हून अधिक अमेरिकन सैन्य तैनात’; इस्रायल-इराण युद्धादरम्यान पेंटागॉनने केला ‘असा’ दावा

काठमांडूच्या रस्त्यांवरील रोष

नुकत्याच झालेल्या आंदोलनादरम्यान आंदोलकांनी कोइराला कुटुंबाचा बालेकिल्ला मानल्या जाणाऱ्या भागात तोडफोड आणि जाळपोळ केली. ‘जनरल-जी’ चळवळीच्या काळात हे कुटुंब जनतेच्या भावनांशी जोडून घेऊ शकले नाही, ज्यामुळे ग्रामीण भागातील त्यांचा जनाधार पूर्णपणे वाहून गेला. बालेन शाह यांच्यासारख्या नवीन नेत्यांच्या उदयाने कोइराला कुटुंबाच्या पारंपारिक राजकारणाला मोठा धक्का दिला आहे. नेपाळची ही निवडणूक केवळ सत्तेसाठी नाही, तर कोइराला कुटुंबाच्या ७५ वर्षांच्या राजकीय वारशाचे भविष्य ठरवणारी आहे. जर शेखर कोइराला आपली जागा वाचवू शकले नाहीत, तर नेपाळच्या इतिहासातील एका मोठ्या राजकीय अध्यायाचा शेवट होईल.