
Trump Xi Putin G3 Meeting News Vladimir Putin China Visit APEC Summit
जागतिक राजकारण आणि अर्थकारणात सध्या मोठ्या घडामोडी घडत असून, चीनमधील तंत्रज्ञान हब मानल्या जाणाऱ्या शेन्झेन शहरात जगातील तीन महासत्तांचे प्रमुख एकत्र आले आहेत. (G3 Summit) आशिया-पॅसिफिक इकॉनॉमिक कोऑपरेशन म्हणजेच ‘एपेक’ (APEC) शिखर परिषदेत सहभागी होण्यासाठी चीनमध्ये दाखल झालेले रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी भारताच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आणि सकारात्मक संकेत दिले आहेत. रशियाला ज्या मोजक्या आणि महत्त्वाच्या देशांसोबत तातडीने मुक्त व्यापार करार (Free Trade Agreement – FTA) करायचा आहे, त्या यादीत भारताचा समावेश अग्रस्थानी असल्याचे पुतिन यांनी स्पष्ट केले आहे. यासोबतच, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यासोबत होणाऱ्या ऐतिहासिक त्रिपक्षीय बैठकीचेही त्यांनी जोरदार स्वागत केले आहे.
शेन्झेन येथील परिषदेत बोलताना व्लादिमीर पुतिन यांनी रशियाच्या भविष्यातील आर्थिक धोरणांचा आराखडा जगासमोर मांडला. ते म्हणाले की, रशिया सध्या आपल्या व्यापार कक्षा वेगाने विस्तारत असून, भारत आणि इंडोनेशिया यांसारख्या वेगाने वाढणाऱ्या अर्थव्यवस्थांसोबत मुक्त व्यापार करार करण्यास उत्सुक आहे. इंडोनेशियासोबतचा हा करार २०२७ सालापर्यंत प्रत्यक्षात येऊ शकतो, असेही त्यांनी सूचित केले. या नव्या मुक्त व्यापार बाजारपेठांच्या माध्यमातून जगातील तब्बल ४ अब्ज लोकांपर्यंत थेट पोहोचण्याचा रशियाचा महत्त्वाकांक्षी मानस आहे. गेल्या अवघ्या तीन वर्षांत रशियाचे व्यापार करार तिप्पट वाढून ५७ कोटी लोकांपर्यंत पोहोचले आहेत, ही आकडेवारीही त्यांनी अभिमानाने सादर केली.
व्लादिमीर पुतिन यांचे हे वक्तव्य अशा अत्यंत महत्त्वाच्या टप्प्यावर आले आहे, जेव्हा भारत आणि रशियाच्या नेतृत्वाखालील ‘युरेशियन इकॉनॉमिक युनियन’ (Eurasian Economic Union) यांच्यात २०२५ पासून सुरू झालेल्या मुक्त व्यापार कराराच्या वाटाघाटी अंतिम टप्प्याकडे वाटचाल करत आहेत. भारत आणि रशिया या दोन्ही जुन्या मित्र देशांनी २०३० पर्यंत आपला द्विपक्षीय व्यापार १०० अब्ज डॉलर्सपर्यंत नेण्याचे मोठे उद्दिष्ट ठेवले आहे.
सध्याच्या घडीला भारत आणि रशिया यांच्यातील व्यापारात रशियन कच्चे तेल आणि रासायनिक खतांचा वाटा सर्वाधिक आहे. यामुळे दोन्ही देशांमधील व्यापार संतुलन रशियाच्या बाजूने झुकलेले असून, भारताची व्यापारी तूट (Trade Deficit) सुमारे ५० अब्ज डॉलर्स इतकी प्रचंड झाली आहे. ही तूट कमी करण्यासाठी भारत रशियावर सातत्याने राजनैतिक दबाव टाकत आहे, जेणेकरून भारतीय कंपन्यांना रशियन बाजारपेठेत अधिक उत्पादने निर्यात करता येतील. आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, जर भारत आणि रशियामध्ये मुक्त व्यापार करार झाला, तर भारतीय कृषी उत्पादने, औषधे, कापड आणि अभियांत्रिकी वस्तूंसाठी रशियाची विशाल बाजारपेठ खुली होईल आणि भारताच्या निर्यातीला मोठी चालना मिळेल.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India-Japan : जपानसोबतच्या संरक्षण संबंधांना नवी दिशा; चौथ्या ‘2+2 संवादा’साठी राजनाथ सिंह आणि एस. जयशंकर टोकियोमध्ये दाखल
युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिका आणि युरोपीय देशांनी रशियावर लादलेल्या कडक आर्थिक निर्बंधांचा पुतिन यांनी शेन्झेनच्या व्यासपीठावरून चांगलाच समाचार घेतला. ते म्हणाले की, पाश्चात्य देशांनी लादलेले निर्बंध, अवाजवी आयात शुल्क (Tariffs) आणि निर्यातीवरील बंदी कोणत्याही प्रगतीशील देशाला पुढे जाण्यापासून रोखू शकत नाहीत. उलट, या निर्बंधांमुळे पाश्चात्य देशांच्या स्वतःच्याच उद्योगांचे आणि अर्थव्यवस्थेचे मोठे नुकसान होत आहे.
जागतिक अर्थव्यवस्था आता एका मोठ्या बदलाच्या उंबरठ्यावर उभी असल्याचे सांगत पुतिन यांनी ठाम मत मांडले की, जग आता अशा एकाधिकारशाही व्यवस्थेपासून दूर जात आहे, जी व्यवस्था एकेकाळी केवळ काही मोजक्या पाश्चात्य देशांच्या हातातील कठपुतळी बनली होती. आशियाई देश आणि विकसनशील अर्थव्यवस्था आता स्वतःचे नवे व्यापारी मार्ग तयार करत आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Pax Silica : ‘सेमीकंडक्टरपासून सुपर इंटेलिजन्सपर्यंत…’ भारत आणि अमेरिकेसह 10 देश सुरक्षित करणार AIची जागतिक पुरवठा साखळी
या संपूर्ण चीन दौऱ्याचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे डोनाल्ड ट्रम्प, शी जिनपिंग आणि व्लादिमीर पुतिन यांच्यात होणारी पहिलीवहिली ऐतिहासिक त्रिपक्षीय बैठक. जागतिक राजकारणात या महासत्तांच्या भेटीला ‘जी-३’ (G3) असे संबोधले जात आहे. एपेक परिषदेच्या निमित्ताने गुरुवारी होणाऱ्या या महाबैठकीचे पुतिन यांनी मनापासून कौतुक केले आहे. जागतिक स्तरावर लष्करी आणि राजकीय तणाव वाढत असताना एकमेकांना धमक्या देण्याऐवजी संवाद साधणे काळाची गरज असल्याचे पुतिन यांनी म्हटले आहे. या त्रिपक्षीय बैठकीतून जागतिक शांतता आणि व्यापारासाठी मोठे सकारात्मक फायदे मिळतील, अशी आशा त्यांनी व्यक्त केली आहे.
विशेष म्हणजे, डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यासोबतच्या मुख्य बैठकीपूर्वी व्लादिमीर पुतिन आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांची स्वतंत्र द्विपक्षीय भेट पार पडली. यावर्षी या दोन्ही नेत्यांची ही पाचवी भेट ठरली असून, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर रशिया आणि चीनचे सहकार्य अधिक सकारात्मकतेने आणि वेगाने वाढत असल्याचे पुतिन यांनी सांगितले. शी जिनपिंग यांनीही दोन्ही देशांमधील मैत्री आणि लष्करी-आर्थिक भागीदारी अधिक दृढ करण्यावर भर दिला. ट्रम्प, जिनपिंग आणि पुतिन यांच्या या ‘जी-३’ बैठकीत अण्वस्त्र नियंत्रण, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि मध्य पूर्वेतील तणावासोबतच गेली अनेक वर्षे सुरू असलेल्या युक्रेन युद्धावरही चर्चा होण्याची शक्यता असल्याने, या बैठकीतून युक्रेन युद्धातून मोठा दिलासा मिळेल, अशी अपेक्षा पुतिन आणि संपूर्ण जगाला लागून राहिली आहे.
Ans: चीनमधील एपेक (APEC) शिखर परिषदेत रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी भारतासोबत लवकरच मुक्त व्यापार करार (Free Trade Agreement - FTA) करण्याची इच्छा असल्याचे मोठे संकेत दिले आहेत.
Ans: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प, चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्यातील ऐतिहासिक त्रिपक्षीय बैठकीला 'जी-३' (G3) म्हटले जात असून, ती चीनमधील शेन्झेन येथे होत आहे.
Ans: भारत आणि रशिया या दोन्ही देशांनी २०३० पर्यंत आपला द्विपक्षीय व्यापार १०० अब्ज डॉलर्सपर्यंत वाढवण्याचे उद्दिष्ट निश्चित केले आहे.