Marathi News
X
  • देश
  • महाराष्ट्र
  • निवडणूक
  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • क्रीडा
  • वर्ल्ड
  • क्राईम
  • मनोरंजन
  • व्यापार
  • लाइफ स्टाइल
  • व्हायरल
  • नवराष्ट्र विशेष
  • करिअर
  • फोटो
  • व्हिडिओ गॅलरी
  • वेबस्टोरीज़
  • ऑटोमोबाइल
  • विज्ञान तंत्रज्ञान
  • शुक्र, 20 नोव्हेंबर 2026 ई-पेपर
  • देश
  • शॉर्ट न्यूज़
  • महाराष्ट्र
  • राजकारण
  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • लाइफ स्टाइल
  • क्रीडा
  • क्राईम
  • अन्य
    • विदेश
    • नवराष्ट्र विशेष
    • मनोरंजन
    • अन्य
      • व्यापार
      • टेक
      • वेब स्टोरीज
      • व्हायरल
      • करिअर
      • धर्म
      • ऑटोमोबाइल
      • फोटो
      • व्हिडिओ
      • सिनेमा
  • देश
  • शॉर्ट न्यूज़
  • राजकारण
  • महाराष्ट्र
  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • क्रीडा
  • वर्ल्ड
  • क्राईम
  • मनोरंजन
  • लाइफ स्टाइल
  • धर्म
  • व्हायरल
  • व्हिडिओ
  • वेब स्टोरीज़
  • फोटो
In Trends:
  • Maharastra Politics |
  • India Vs New Zealand |
  • Under 19 Asia Cup |
  • bigg boss 20
Follow Us
  • वेब स्टोरीज
  • फोटो
  • ई-पेपर
  • विडियो
  • फटाफट खबरें

Pechora S125 : F-35 ला पाडणारे रशियन क्षेपणास्त्र आता मोबाईल लाँचरवर; जाणून घ्या भारताला कसा होणार मोठा फायदा

Pechora S125 : रशिया पेचोरा एस-१२५ हवाई संरक्षण प्रणालीला एका मोबाईल प्रणालीमध्ये विकसित करत आहे. यामुळे पेचोरा एस-१२५ एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी तैनात करणे सोपे होईल. पहिली तुकडी लवकरच रशियन सैन्यात दाखल केली जाईल.

  • By हर्षदा पाटोळे
Updated On: Oct 07, 2026 | 05:51 PM
Pechora S-125 Upgrade Russia Pechora Missile System

Pechora S-125 Upgrade Russia Pechora Missile System

Follow Us
Follow Us:
  • रशियाकडून पेचोरा S-125 चे मोबाईल अपग्रेड
  • F-117 स्टेल्थ पाडण्याचा ऐतिहासिक वारसा
  • भारतासाठी धोरणात्मक महत्त्व

जागतिक संरक्षण आणि लष्करी सामर्थ्याच्या क्षेत्रात सध्या एका मोठ्या घडामोडीची चर्चा सुरू आहे. रशिया आपल्या सोव्हिएतकालीन प्रसिद्ध ‘पेचोरा एस-१२५’ (Pechora S125) या जमिनीवरून हवेत मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्र प्रणालीला अत्यंत आधुनिक आणि गतिमान (Mobile Launcher) स्वरूपात विकसित करत आहे. ही बातमी केवळ आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीनेच नव्हे, तर भारताच्या राष्ट्रीय सुरक्षेच्या आणि हवाई संरक्षणाच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाची मानली जात आहे. रशियाकडून या अद्ययावत पेचोरा क्षेपणास्त्र यंत्रणेची पहिली तुकडी लवकरच आपल्या सैन्यात दाखल केली जाणार आहे. या एकाच निर्णयामुळे अमेरिकेच्या अत्याधुनिक F-35 स्टेल्थ फायटर जेट्सच्या वर्चस्वाला थेट आव्हान निर्माण झाले आहे.

पेचोरा प्रणालीचा इतिहास अत्यंत रोमहर्षक आणि ऐतिहासिक यशस्वीतेने भरलेला आहे. ही तीच क्षेपणास्त्र प्रणाली आहे, जिने २७ मार्च १९९९ रोजी कोसोवो युद्धादरम्यान सर्बियाच्या भूमीवरून अमेरिकन हवाई दलाचे अतिशय प्रगत मानले जाणारे F-117 नाईटहॉक स्टेल्थ फायटर-बॉम्बर विमान जमिनीवर पाडले होते. एफ-११७ हे जगात कार्यान्वित झालेले पहिले स्टेल्थ विमान होते, ज्याला रडारवर पाहणे अशक्य मानले जात असे. त्याकाळी स्थिर असलेल्या पेचोरा सिस्टीमने स्टेल्थ विमानाचा शिकार करून संपूर्ण जगाला अचंबित केले होते. आता तीच यंत्रणा रशियाकडून मोबाईल व्हर्जनमध्ये आणली जात असल्याने तिची ताकद आणि परिणामकारकता अनेक पटींनी वाढणार आहे.

पेचोरा S-125 यंत्रणेची मूळ रचना आणि तांत्रिक वैशिष्ट्ये

पेचोरा S-125 ही मुळात सोव्हिएत युगात १९६१ मध्ये तयार करण्यात आलेली एक स्थिर, कमी ते मध्यम पल्ल्याची हवाई संरक्षण यंत्रणा आहे. भारतीय हवाई दलाच्या ताफ्यात ही प्रणाली १९७० च्या दशकात समाविष्ट करण्यात आली होती. मूळ पेचोरा प्रणालीचा सामान्य कार्यान्वयन पल्ला ३० ते ३५.४ किलोमीटर आहे. ही प्रणाली अतिशय कमी म्हणजे अगदी २० मीटर उंचीवरून उडणाऱ्या लक्ष्यांपासून ते थेट २० ते २५ किलोमीटर उंचीपर्यंत झेप घेणाऱ्या शत्रूच्या विमानांवर अचूक मारा करू शकते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Turkey: इतिहासाचा अविश्वसनीय पलटवार! 200 वर्षांपूर्वी तुर्की खलिफाने कापले होते सौदी राजाचे मुंडके अन् तेच राज्य कसे बनले ढाल?

या प्रणालीची मुख्य रचना ही कमी आणि मध्यम उंचीवरून येणारी लढाऊ विमाने, क्रूझ क्षेपणास्त्रे आणि आधुनिक स्टेल्थ ड्रोन नष्ट करण्यासाठी करण्यात आली आहे. यात वापरले जाणारे 4R90 ‘यागाटन’ रडार सुमारे १०० किलोमीटर अंतरावरील शत्रूची उड्डाणे सहज शोधू शकते. अत्याधुनिक इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर आणि तीव्र जाम झालेल्या वातावरणातही (Jamming Environment) आपले काम अचूकपणे करण्याची क्षमता या प्रणालीमध्ये आहे. ही यंत्रणा स्वतंत्रपणे काम करू शकते किंवा संपूर्ण देशाच्या हवाई संरक्षण नेटवर्कमध्ये समाविष्ट होऊन एकत्रितपणे संरक्षण कवच उभारू शकते.

भारताचे स्वदेशी पेचोरा अपग्रेड: डिजिटल चिप्स आणि आधुनिक तंत्रज्ञान

भारतीय हवाई दल बऱ्याच काळापासून पेचोरा हवाई संरक्षण प्रणालीचा वापर अत्यंत विश्वासाने करत आहे. जवळपास ५० वर्षे जुन्या या सोव्हिएत प्रणालीचे पूर्णपणे आधुनिकीकरण आणि डिजिटायझेशन करण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय भारताने काही वर्षांपूर्वीच घेतला होता. याअंतर्गत भारत सरकारच्या संरक्षण मंत्रालयाने १६ पेचोरा प्रणालींचे आधुनिकीकरण करण्यासाठी बंगळुरूस्थित खाजगी संरक्षण कंपनी ‘अल्फा डिझाइन टेक्नॉलॉजीज लिमिटेड’ (ADTL) ला सुमारे ₹५९१.३ कोटींचे कंत्राट दिले होते.

या स्वदेशी अपग्रेडेशनमध्ये जुन्या काळातील व्हॅक्यूम ट्यूब आणि ट्रान्झिस्टर-आधारित अॅनालॉग सिस्टीम पूर्णपणे काढून टाकण्यात आली. त्यांच्या जागी आधुनिक सेमीकंडक्टर डिजिटल चिप्स आणि उच्च क्षमतेचे प्रोसेसर बसवण्यात आले. राजस्थानमधील पोखरण फिल्ड फायरिंग रेंजमध्ये या अद्ययावत सिस्टीमची यशस्वी चाचणी घेण्यात आली. या डिजिटायझेशनमुळे पेचोरा सिस्टीमचा रिस्पॉन्स टाइम (प्रतिसाद वेळ) प्रचंड पटीने कमी झाला, ज्यामुळे अचानक येणाऱ्या शत्रूच्या क्षेपणास्त्रांना काही सेकंदांत नष्ट करणे शक्य झाले.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : PM Modi: ‘मोदी म्हणजे विष्णूचा अवतार…’, भूतानच्या पंतप्रधानांचे आश्चर्यकारक विधान; भारताचा गौरव करून दिले मोठ्या भावाचे स्थान

भारताने केवळ चिप्स बदलल्या नाहीत, तर पेचोराचे क्षेपणास्त्र-मार्गदर्शन (Missile Guidance) आणि ट्रॅकिंग रडार पूर्णपणे डिजिटल केले आहे. यामध्ये नवीन ट्रान्समीटर बसवण्यात आले आहेत, ज्यामुळे शत्रूची स्टेल्थ विमाने आणि लहान ड्रोन्सचा मागोवा घेणे अत्यंत अचूक झाले आहे. ऑपरेटर केबिनमध्ये आधुनिक व्हिज्युअल डिस्प्ले, डिजिटल कंट्रोलर आणि स्वयंचलित हेल्थ मॉनिटरिंग सिस्टीम जोडण्यात आली आहे. याशिवाय स्वदेशी ‘सॉफ्टवेअर-डिफाइन्ड रेडिओ’ (SDR), थर्मल इमेजिंग फायर कंट्रोल सिस्टीम आणि मिसाईल लाँच डिटेक्टर्स बसवून ही सिस्टीम भारतीय हवाई दलाच्या ‘आयएसीसीएस’ (IACCS – Integrated Air Command and Control System) नेटवर्कशी थेट जोडली गेली आहे.

रशियाचे ‘मोबाईल चेसिस अपग्रेड’ भारतासाठी का ठरणार गेमचेंजर?

सध्याच्या युगात स्थिर (Static) हवाई संरक्षण यंत्रणांचा मोठा तोटा म्हणजे शत्रूचे उपग्रह आणि पाळत ठेवणारी विमाने त्यांचे स्थान सहज शोधून काढतात. भारताचे दोन प्रमुख प्रतिस्पर्धी – चीन आणि पाकिस्तान – सातत्याने भारतीय सीमांवर हवाई आणि उपग्रहाद्वारे पाळत ठेवत असतात. स्थिर पेचोरा प्रणालीचे स्थान त्यांना माहित असल्याने ते त्याला वळसा घालून किंवा त्याच्यावर आधीच हल्ला करून पळवाट शोधू शकत होते.

परंतु, रशिया आता ही सिस्टीम भारी लष्करी वाहनांच्या (MZKT-8021-021, MZKT-8022-021 आणि MZKT-80211-021 चेसिस) वर बसवून पूर्णपणे मोबाईल बनवत आहे. जर भारताने रशियन चेसिस अपग्रेडचा स्वीकार केला किंवा स्वदेशी तंत्रज्ञानाने आपल्या डिजिटल पेचोरा प्रणालीला मोबाईल वाहनांवर तैनात केले, तर ही यंत्रणा काही मिनिटांत एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी हलवता येईल.

चीनकडे आधीपासूनच J-20 सारखी ५व्या पिढीची स्टेल्थ फायटर विमाने कार्यरत आहेत आणि पाकिस्तानलाही चीनकडून स्टेल्थ क्षमता असणारी विमाने मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. अशा वेळी, रडारवरून गायब होणाऱ्या स्टेल्थ विमानांना अचूक टिपणारी आणि सतत आपले स्थान बदलू शकणारी ‘मोबाईल पेचोरा S-125’ प्रणाली भारताच्या सीमेवर एक न भेदता येणारे संरक्षण कवच निर्माण करेल.

Web Title: Russia pechora s125 missile upgrade impact on india china pakistan hp

Get Latest  Marathi News ,  Maharashtra News and  Marathi News from Politics,  Election News ,  Sports News ,  Entertainment News,  Business News and   Religion News  only on Navarashtra.com

Published On: Oct 07, 2026 | 05:51 PM

Topics:  

  • Defence Sector
  • Russia
  • World news

संबंधित बातम्या

World News : ट्रम्प, जिनपिंग आणि पुतीन एकाच मंचावर; तीन महासत्तांच्या नेत्यांची ऐतिहासिक बैठक
1

World News : ट्रम्प, जिनपिंग आणि पुतीन एकाच मंचावर; तीन महासत्तांच्या नेत्यांची ऐतिहासिक बैठक

Future Predictions : 2027 मध्ये जगात काय घडणार? इराण युद्ध, चीनचे तैवानवर आक्रमण ते ‘सुपर एल निनो’; वाचा 10 मोठी भाकिते
2

Future Predictions : 2027 मध्ये जगात काय घडणार? इराण युद्ध, चीनचे तैवानवर आक्रमण ते ‘सुपर एल निनो’; वाचा 10 मोठी भाकिते

Mecca Pact: अलिप्ततावादाचा 70 वर्षांचा इतिहास पुसला जाणार? जगातील सर्वात मोठा मुस्लिम देश ‘मक्का संरक्षण करारात’ होणार सामील
3

Mecca Pact: अलिप्ततावादाचा 70 वर्षांचा इतिहास पुसला जाणार? जगातील सर्वात मोठा मुस्लिम देश ‘मक्का संरक्षण करारात’ होणार सामील

Bangladesh: शेख हसीना यांच्या पुनरागमनासाठी बांगलादेशात देशव्यापी बंद; BNPच्या दोन नेत्यांची हत्या, 28 जिल्ह्यांत जाळपोळ
4

Bangladesh: शेख हसीना यांच्या पुनरागमनासाठी बांगलादेशात देशव्यापी बंद; BNPच्या दोन नेत्यांची हत्या, 28 जिल्ह्यांत जाळपोळ

Popular Sections

  • देश
  • विदेश
  • लाईफस्टाईल
  • मनोरंजन
  • क्रीडा
  • व्यापार
  • वेब स्टोरीज

Maharashtra Cities

  • मुंबई
  • पुणे
  • नागपूर
  • ठाणे
  • नाशिक
  • रत्नागिरी
  • पालघर
  • रायगड

More

  • धर्म
  • ऑटो
  • करिअर
  • व्हायरल
  • फोटो
  • नवराष्ट्र विशेष
  • टेक
  • व्हिडिओ

Follow Us On

Contact Us About Us Privacy Policy
Hindi News Epaper Marathi Epaper Hindi RSS Sitemap Author

© Copyright Navarashtra 2026 All rights reserved.