Pechora S-125 Upgrade Russia Pechora Missile System
जागतिक संरक्षण आणि लष्करी सामर्थ्याच्या क्षेत्रात सध्या एका मोठ्या घडामोडीची चर्चा सुरू आहे. रशिया आपल्या सोव्हिएतकालीन प्रसिद्ध ‘पेचोरा एस-१२५’ (Pechora S125) या जमिनीवरून हवेत मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्र प्रणालीला अत्यंत आधुनिक आणि गतिमान (Mobile Launcher) स्वरूपात विकसित करत आहे. ही बातमी केवळ आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीनेच नव्हे, तर भारताच्या राष्ट्रीय सुरक्षेच्या आणि हवाई संरक्षणाच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाची मानली जात आहे. रशियाकडून या अद्ययावत पेचोरा क्षेपणास्त्र यंत्रणेची पहिली तुकडी लवकरच आपल्या सैन्यात दाखल केली जाणार आहे. या एकाच निर्णयामुळे अमेरिकेच्या अत्याधुनिक F-35 स्टेल्थ फायटर जेट्सच्या वर्चस्वाला थेट आव्हान निर्माण झाले आहे.
पेचोरा प्रणालीचा इतिहास अत्यंत रोमहर्षक आणि ऐतिहासिक यशस्वीतेने भरलेला आहे. ही तीच क्षेपणास्त्र प्रणाली आहे, जिने २७ मार्च १९९९ रोजी कोसोवो युद्धादरम्यान सर्बियाच्या भूमीवरून अमेरिकन हवाई दलाचे अतिशय प्रगत मानले जाणारे F-117 नाईटहॉक स्टेल्थ फायटर-बॉम्बर विमान जमिनीवर पाडले होते. एफ-११७ हे जगात कार्यान्वित झालेले पहिले स्टेल्थ विमान होते, ज्याला रडारवर पाहणे अशक्य मानले जात असे. त्याकाळी स्थिर असलेल्या पेचोरा सिस्टीमने स्टेल्थ विमानाचा शिकार करून संपूर्ण जगाला अचंबित केले होते. आता तीच यंत्रणा रशियाकडून मोबाईल व्हर्जनमध्ये आणली जात असल्याने तिची ताकद आणि परिणामकारकता अनेक पटींनी वाढणार आहे.
पेचोरा S-125 ही मुळात सोव्हिएत युगात १९६१ मध्ये तयार करण्यात आलेली एक स्थिर, कमी ते मध्यम पल्ल्याची हवाई संरक्षण यंत्रणा आहे. भारतीय हवाई दलाच्या ताफ्यात ही प्रणाली १९७० च्या दशकात समाविष्ट करण्यात आली होती. मूळ पेचोरा प्रणालीचा सामान्य कार्यान्वयन पल्ला ३० ते ३५.४ किलोमीटर आहे. ही प्रणाली अतिशय कमी म्हणजे अगदी २० मीटर उंचीवरून उडणाऱ्या लक्ष्यांपासून ते थेट २० ते २५ किलोमीटर उंचीपर्यंत झेप घेणाऱ्या शत्रूच्या विमानांवर अचूक मारा करू शकते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Turkey: इतिहासाचा अविश्वसनीय पलटवार! 200 वर्षांपूर्वी तुर्की खलिफाने कापले होते सौदी राजाचे मुंडके अन् तेच राज्य कसे बनले ढाल?
या प्रणालीची मुख्य रचना ही कमी आणि मध्यम उंचीवरून येणारी लढाऊ विमाने, क्रूझ क्षेपणास्त्रे आणि आधुनिक स्टेल्थ ड्रोन नष्ट करण्यासाठी करण्यात आली आहे. यात वापरले जाणारे 4R90 ‘यागाटन’ रडार सुमारे १०० किलोमीटर अंतरावरील शत्रूची उड्डाणे सहज शोधू शकते. अत्याधुनिक इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर आणि तीव्र जाम झालेल्या वातावरणातही (Jamming Environment) आपले काम अचूकपणे करण्याची क्षमता या प्रणालीमध्ये आहे. ही यंत्रणा स्वतंत्रपणे काम करू शकते किंवा संपूर्ण देशाच्या हवाई संरक्षण नेटवर्कमध्ये समाविष्ट होऊन एकत्रितपणे संरक्षण कवच उभारू शकते.
.png "Videos"){kind=small}
