सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
आतापर्यंतची सर्वात भयानक त्सुनामी, जिने हादरलं संपूर्ण जग?
Most Terrible Tsunami: रशियात आलेल्या ८.७ रिश्टर स्केलच्या भुकंपामुळे जग पुन्हा एकदा हादरून गेलं आहे. या भुकंपाचा केंद्रबिंदू रशियात असला तरी त्याचे धक्के अमेरिका,जपान आणि इंडोनेशिया या देशांनाही बसले असून, दोन्ही देशांना भुकंपामुळे त्सुनामीचा इशारा देण्यात आला आहे. अमेरिका आणि जपानमधील समुद्रकिनाऱ्यारील लाखो नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतरित करण्यात आले आहे. पॅसिफिक महासागरात १० फुटांहून अधिक उंचीच्या लाटांचा इशाऱा देण्यात आला आहे. तर जपानच्या १६ ठिकाणी ४० सेंटीमीटर (१.३ फूट) उंचीची त्सुनामीच्या लाटां उसळू लागल्या आहेत. इतकेच नव्हे तर उत्तर जपानमध्ये त्सुनामीचे सायरन वाजत आहेत आणि किनारी भाग रिकामे करण्यात आले आहे. या भुकंपामुळे आणि त्सुनामीमुळे जग पुन्हा एकदा त्सुनामीच्या सावटाखाली गेले आहे.
या त्सुनामीमुळे भुतकाळात झालेल्या अशाच भयानक भुकंपामुळे आलेल्या त्सुनामीच्या आठवणी ताज्या झाल्या आहेत. रशियातील कालच्या भुकंपापूर्वी २० वर्षांपूर्वी असाच एक विनाशकारी भुकंप जगाने पाहिला होता. २६ डिसेंबर २००४ रोजी इंडोनेशियातील सुमात्राच्या किनाऱ्यावर झालेल्या एका शक्तिशाली भूकंपामुळे भयानक त्सुनामी आली. या त्सुनामीमुळे हिंदी महासागराच्या किनारी भागात मृत्यूंचे तांडव आणि विध्वंस संपूर्ण जगाने पाहिलाहा भूकंप दुसरा सर्वात शक्तिशाली भूकंप होत. यात सुमारे २,३०,००० लोक मृत्युमुखी पडल्यांची नोंद करण्यात आली होती.
महायुतीचे धाबे दणाणले; उद्धव ठाकरे थेट घेणार राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मूंची भेट
२६ डिसेंबर २००४ रोजी सकाळी ७:५८ वाजता सुमात्राच्या पश्चिमेस १६० मैल अंतरावर हिंदी महासागराच्या तळाशी एक मोठा भूकंप झाला. त्याची तीव्रता केवळ ९.३ इतकी होती. हा भुकंप जवळपास १० मिनिटे सुरू होता. हजारो टन वजनाचे मोठे खडक समुद्राच्या तळाशी ढकलले गेल्याचे पुरावे आहेत. ज्यामुळे पाण्याचे मोठ्या प्रमाणात विस्थापन झाले. परिणामी त्सुनामीची ऊर्जा दुसऱ्या महायुद्धात वापरल्या गेलेल्या सर्व बॉम्बपेक्षा दुप्पट होती.असाही अंदाज वर्तवला जातो.
भूकंपानंतरअवघ्या १५ मिनिटांतच, सुमात्राच्या किनाऱ्यावर त्सुनामीच्या लाटा धडकू लागल्या. बेटाच्या उत्तरेकडील टोकाला आचे नावाचा एक दाट लोकवस्तीचा भाग होता. तिथल्या समुद्र किनाऱ्यावरील बऱ्याच भागात ८० फूट उंच आणि काही ठिकाणी १०० फूट उंच लाटां धडकू लागल्या. काही मिनिटांतच, संपूर्ण शहर पाण्याखाली गेल्या. इंडोनेशियामध्ये मृतांची संख्या १३०,००० ते १६०,००० लोकांनी आपले प्राण गमावल्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला, तर ५००,००० अधिक नागरिक बेघर झाले. त्सुनामीत बळी पडलेल्यांपैकी जवळजवळ एक तृतीयांश मुले होती.
इंडोनेशियाच्या किनाऱ्यावरून महाकाय लाटा उत्तरेकडे थायलंडकडे सरकल्या, जिथे ५,००० ते ८,००० लोक मृत्युमुखी पडले. त्सुनामी हिंदी महासागर ओलांडून पूर्वेकडे सरकली. श्रीलंकेत, भूकंपानंतर सुमारे ९० मिनिटांनी त्सुनामी किनाऱ्यावर धडकली. जरी लाटा आचे सारख्या उंच नव्हत्या, तरीही याठिकाणीही मोठी जिवीतहानी झाली. जवळजवळ ३५,००० लोकांनी आपले प्राण गमावले आणि पाच लाख नागरिकांना आपली घरे गमवावी लागली. याव्यतिरिक्त, भारतात सुमारे १५,००० लोक मारले गेले. या प्राणघातक लाटा ५,००० मैल दूर दक्षिण आफ्रिकेपर्यंत पोहोचल्या, जिथे दोन लोकांचा मृत्यू झाला.
२६ डिसेंबर २००४ रोजी झालेल्या भुकंपामुळे आलेल्या त्सुनामीत अंदाजे १९०,००० मृत्यूंची पुष्टी झाली. तर ४०,००० ते ४५,००० लोक बेपत्ता झाले. या सर्व जणांचा मृत्यू झाल्याचे मानले जाते. आपत्तीनंतर बाधित प्रदेशात अब्जावधी डॉलर्सची मानवतावादी मदत पाठवण्यात आली. पहिल्या १८ महिन्यांत अंदाजे ७ अब्ज डॉलर्सची मदत झाली. तरीही काही भागात ही मदत पोहचू शकली नाही.
हिंदी महासागरातून ताशी ५०० मैल वेगाने येणाऱ्या लाटा सुमारे दीड तासानंतर फांग नगा आणि फुकेत या किनारी प्रांतांना धडकल्या. वेळ निघून गेला तरी, स्थानिक आणि पर्यटकांना येणाऱ्या विनाशाबद्दल पूर्णपणे माहिती नव्हती. उत्सुक समुद्रकिनारी जाणारे लोकही विचित्रपणे कमी होणाऱ्या लाटांमध्ये भटकत होते, परंतु पाण्याच्या एका खवळलेल्या भिंतीने त्यांना अडकवले. थायलंडमध्ये मृतांची संख्या सुमारे ५,४०० होती, ज्यात २००० परदेशी पर्यटकांचा समावेश होता.
भुकंपाच्या एका तासानंतर, हिंदी महासागराच्या दुसऱ्या बाजूला, चेन्नई शहराजवळील भारताच्या आग्नेय किनाऱ्यावर लाटा आदळू लागल्या, ज्यामुळे कचऱ्याने भरलेले पाणी अनेक किलोमीटर शहरात पसरले आणि १०,००० हून अधिक लोक मृत्युमुखी पडले, ज्यात बहुतेक महिला आणि मुले होती, कारण बहुतेक पुरुष मासेमारी करत होते. परंतु सर्वात वाईट विनाश श्रीलंकेतझाला, जिथे ३०,००० हून अधिक लोक लाटांमध्ये वाहून गेले आणि हजारो लोक बेघर झाले.
