US Midterms : अमेरिकेत ट्रम्प यांना मोठा धक्का; पण पाकिस्तानचे राजकारण अडचणीत, असिम मुनीर यांना नेमकी भीती कशाची?

US Midterms Election: अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकांमध्ये ट्रम्प यांच्या पक्षाला बसलेल्या धक्क्यामुळे पाकिस्तानमधील चिंता वाढली आहे. व्हाईट हाऊसमध्ये प्रवेश आणि ट्रम्प यांच्याशी संबंधित व्यावसायिक व्यवहारांबद्दल प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.

• अमेरिकन मध्यावधी निकालांचा फटका
• फील्ड मार्शल असिम मुनीर यांची धाकधूक
• व्यवसायिक करारांची चौकशी

अमेरिकेतील मध्यावधी निवडणुकांचे निकाल (US Midterms) नुकतेच जाहीर झाले असून, यामध्ये माजी अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या रिपब्लिकन पक्षाला मोठा राजकीय धक्का बसला आहे. या निकालांचे पडसाद आता केवळ वॉशिंग्टनमध्येच नाही, तर थेट पाकिस्तानच्या राजकीय आणि लष्करी वर्तुळातही उमटू लागले आहेत. गेल्या दोन वर्षांपासून पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख फील्ड मार्शल असिम मुनीर यांनी ट्रम्प प्रशासनाशी थेट आणि वैयक्तिक संबंध प्रस्थापित करण्यासाठी मोठी ताकद पणाला लावली होती. मात्र, आता अमेरिकन काँग्रेसमध्ये डेमोक्रॅटिक पक्षाची ताकद वाढल्यामुळे इस्लामाबादचा व्हाईट हाऊसशी असलेला थेट संपर्क आणि प्रभाव कमकुवत होण्याची स्पष्ट चिन्हे दिसत आहेत. या अचानक झालेल्या राजकीय बदलामुळे पाकिस्तानचे परराष्ट्र धोरण पुरते कोलमडले आहे.

 असिम मुनीर आणि ट्रम्प यांच्यातील वैयक्तिक संबंधांवर प्रश्नचिन्ह

विश्लेषकांच्या मते, अमेरिकेतील राजकीय सत्तांतराचा किंवा निकालांचा सर्वाधिक फटका पाकिस्तानच्या लष्करी नेतृत्वासाठी बसणार आहे. ट्रम्प यांच्या दुसऱ्या कार्यकाळाची सुरुवात झाल्यापासूनच पाकिस्तानने अमेरिकेशी जवळीक साधण्यासाठी अनपेक्षित घाई दाखवली होती. यामध्ये पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख असिम मुनीर यांनी मुख्य दुवा म्हणून काम केले. जून २०२५ मध्ये मुनीर यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये ट्रम्प यांच्यासोबत एका विशेष स्नेहभोजनात भाग घेतला होता. या महत्त्वाच्या बैठकीला पाकिस्तान सरकारचे कोणतेही नागरी अधिकारी उपस्थित नव्हते, यावरूनच अमेरिकेसोबतचे संबंध हाताळण्यात पाकिस्तानी लष्कराचा पूर्णपणे ताबा होता हे सिद्ध झाले होते.

पाकिस्तान लष्कराच्या दाव्यानुसार, ही चर्चा केवळ दहशतवादविरोधी किंवा सुरक्षा सहकार्यापुरती मर्यादित नव्हती. यामध्ये खाणकाम, ऊर्जा आणि क्रिप्टोकरन्सी यांसारख्या आर्थिक क्षेत्रांचाही समावेश होता. या जवळीकीचा भाग म्हणूनच पाकिस्तान पुढे ट्रम्प यांच्या ‘बोर्ड ऑफ पीस’मध्ये सामील झाला आणि पाकिस्तानने ट्रम्प यांना नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी नामांकितही केले होते. मे २०२५ मध्ये भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील तणाव कमी करण्यात ट्रम्प यांनी भूमिका बजावल्याचा दावा पाकिस्तानने केला होता, जरी भारताने कोणत्याही तिसऱ्या पक्षाच्या मध्यस्थीचा प्रस्ताव ठामपणे फेटाळून लावला होता.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World Medical Physics Day: मेरी क्युरी यांच्या जन्मदिवशीच का साजरा केला जातो वैद्यकीय भौतिकशास्त्र दिन? वाचा रंजक माहिती

 ट्रम्प यांच्याशी व्यावसायिक सौदे आणि चौकशीची टांगती तलवार

पाकिस्तानच्या अडचणी केवळ मुत्सद्देगिरीपुरत्या मर्यादित राहिल्या नसून, आता त्या व्यावसायिक चौकशीच्या फेऱ्यात अडकण्याची शक्यता आहे. पाकिस्तानने ट्रम्प यांच्या निकटवर्तीयांशी आणि कुटुंबाशी संबंधित कंपन्यांशी अनेक मोठे सौदे केले आहेत. ट्रम्प यांच्याशी संबंधित असलेल्या वर्ल्ड लिबर्टी फायनान्शियलच्या ‘USD1 स्टेबलकॉइन’चा वापर करून आंतरराष्ट्रीय व्यवहार करण्याच्या शक्यतेवर पाकिस्तानने सामंजस्य करारावर स्वाक्षरी केली होती.

याशिवाय, मॅनहॅटन येथील ऐतिहासिक रूझवेल्ट हॉटेलच्या पुनर्विकासाचा प्रकल्प असो किंवा ‘पॉवरस’ (Powerus) या ड्रोन उत्पादक कंपनीकडून लष्करी उपकरणांची खरेदी असो; या सर्व करारांमध्ये ट्रम्प यांचे पुत्र डोनाल्ड ज्युनियर आणि एरिक ट्रम्प यांची गुंतवणूक आहे. आता अमेरिकन काँग्रेसमध्ये डेमोक्रॅट्सचे प्राबल्य वाढल्याने ट्रम्प कुटुंबासोबत झालेल्या या संशयास्पद आणि व्यवहारात्मक सौद्यांची कडक चौकशी होण्याची दाट शक्यता व्यक्त केली जात आहे. माजी राजदूत हुसेन हक्कानी यांच्या मते, पाकिस्तानने ट्रम्प यांच्याशी केलेले हे सौदे केवळ तात्पुरत्या स्वार्थाचे होते आणि अमेरिकेतील बदलत्या समीकरणांमुळे हे करार फार काळ टिकू शकणार नाहीत.

 इराण युद्ध आणि पाकिस्तानची बिघडलेली आर्थिक स्थिती

एकीकडे राजनैतिक पातळीवर पाकिस्तानला धक्का बसला आहे, तर दुसरीकडे इराण-अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील संघर्षामुळे पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था कोलमडण्याच्या मार्गावर आहे. सुमारे २४ कोटी लोकसंख्या असलेला पाकिस्तान आपल्या ऊर्जेच्या आणि तेलाच्या गरजेसाठी पूर्णपणे आयातीवर अवलंबून आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाचे दर गगनाला भिडल्यामुळे सर्वसामान्य पाकिस्तानी नागरिक महागाईने होरपळून निघत आहेत.

कराचीतील स्थानिक नागरिक सज्जाद अली आणि असिम जफर यांच्यासारख्या सर्वसामान्यांना अपेक्षा होती की, ट्रम्प यांच्या धोरणांमुळे काही सकारात्मक बदल घडतील. परंतु, अमेरिकेच्या मध्यस्थीनंतरही पाकिस्तानला कोणताही ठोस आर्थिक दिलासा मिळालेला नाही. यूएस एक्सपोर्ट-इम्पोर्ट बँकेने रेको दीक तांबे आणि सोने प्रकल्पासाठी १.२५ अब्ज डॉलर्स मंजूर केले असले, तरी यूएस ट्रेझरीकडून अपेक्षित असलेल्या १० अब्ज डॉलर्सच्या आपत्कालीन आर्थिक मदतीवर अमेरिकेने अद्याप कोणतीही स्पष्ट भूमिका घेतलेली नाही.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : National Cancer Awareness Day : ‘उपचारापेक्षा प्रतिबंध उत्तम’ हा या दिवसाचा मूळ मंत्र; जाणून घ्या महत्त्व आणि इतिहास

पाकिस्तानसाठी पुढील वाटचाल काय असेल?

अटलांटिक कौन्सिलचे तज्ज्ञ मायकल कुगेलमन यांच्या मते, पाकिस्तानकडे अजूनही दहशतवादविरोधी सहकार्य आणि इराणसोबतच्या चर्चेतील मध्यस्थ म्हणून काही महत्त्वाचे मुद्दे आहेत, ज्यांना अमेरिकेतील रिपब्लिकन आणि डेमोक्रॅट्स या दोन्ही पक्षांचा पाठिंबा आहे. मात्र, पाकिस्तानची सर्वात मोठी चूक ही झाली की त्यांनी आपले संपूर्ण परराष्ट्र धोरण केवळ डोनाल्ड ट्रम्प आणि व्हाईट हाऊसवर केंद्रित केले. आता वॉशिंग्टनमधील राजकीय ताकद डेमोक्रॅट्सच्या बाजूने झुकत असल्याने इस्लामाबादला आपला प्रभाव टिकवून ठेवण्यासाठी संपूर्ण रणनीती बदलावी लागणार आहे.