चार्जिंग स्टेशनची कमतरता; भारतातील इलेक्ट्रिक वाहनांच्या क्रांतीसाठी आव्हान बनतेय का?

आजही भारतातील बहुतांश शहरांमध्ये सार्वजनिक चार्जिंग केंद्रांची संख्या मर्यादित आहे. महानगरांमध्ये काही प्रमाणात सुविधा उपलब्ध असल्या तरी लहान शहरे, ग्रामीण भाग आणि महामार्गांवर चार्जिंग स्टेशनचे जाळे पुरेसे विकसित झालेले नाही. त्यामुळे अनेक ग्राहक इलेक्ट्रिक वाहन खरेदी करण्यास कचरतात.

भारतामध्ये इलेक्ट्रिक वाहनांचा (EV) वापर वाढावा यासाठी केंद्र व राज्य सरकारांकडून विविध प्रोत्साहन योजना राबवल्या जात आहेत. पेट्रोल-डिझेलच्या वाढत्या किमती, प्रदूषणाविषयीची चिंता आणि हरित ऊर्जेवर दिला जाणारा भर यामुळे इलेक्ट्रिक वाहनांकडे ग्राहकांचा कल वाढत आहे. मात्र, या क्षेत्राच्या वेगवान वाढीसमोर एक मोठे आव्हान उभे आहे ते म्हणजे चार्जिंग स्टेशनची कमतरता.

आजही भारतातील बहुतांश शहरांमध्ये सार्वजनिक चार्जिंग केंद्रांची संख्या मर्यादित आहे. महानगरांमध्ये काही प्रमाणात सुविधा उपलब्ध असल्या तरी लहान शहरे, ग्रामीण भाग आणि महामार्गांवर चार्जिंग स्टेशनचे जाळे पुरेसे विकसित झालेले नाही. त्यामुळे अनेक ग्राहक इलेक्ट्रिक वाहन खरेदी करण्यास कचरतात. वाहनाची बॅटरी संपल्यास चार्जिंग कुठे मिळेल, ही चिंता त्यांना सतावत असते. यालाच वाहन उद्योगात “रेंज अँक्झायटी” असे म्हटले जाते.

EV कार घेतली, चार्जिंग स्टेशनही आहे तरीपण – Navarashtra

भारतातील बहुतांश नागरिक अपार्टमेंट किंवा सामायिक निवासी संकुलांमध्ये राहतात. अशा ठिकाणी वैयक्तिक चार्जिंग पॉइंट उभारणे अनेकदा कठीण ठरते. परिणामी सार्वजनिक चार्जिंग नेटवर्कवर अवलंबून राहावे लागते. मात्र ते पुरेसे उपलब्ध नसल्याने ग्राहक पारंपरिक पेट्रोल किंवा डिझेल वाहनांनाच प्राधान्य देतात.

चार्जिंग स्टेशन उभारण्यासाठी मोठी गुंतवणूक, वीजपुरवठा क्षमता, जागेची उपलब्धता आणि तांत्रिक पायाभूत सुविधा आवश्यक असतात. यामुळे अनेक खासगी कंपन्या सावध भूमिका घेत आहेत. दुसरीकडे, वाहन विक्री वाढल्याशिवाय चार्जिंग नेटवर्क फायदेशीर ठरत नाही. त्यामुळे “आधी वाहन की आधी चार्जिंग स्टेशन” असा पेच निर्माण झाला आहे.

आता देशभरातील इलेक्ट्रीक चार्जिंग स्टेशन कळणार, MG Motors ने लॉंच …

या समस्येवर मात करण्यासाठी सरकार, वाहन उत्पादक आणि ऊर्जा कंपन्यांनी संयुक्तपणे काम करण्याची गरज आहे. पेट्रोल पंप, मॉल्स, कार्यालयीन संकुले, हॉटेल्स आणि महामार्गांवर मोठ्या प्रमाणात फास्ट-चार्जिंग स्टेशन उभारल्यास परिस्थितीत सुधारणा होऊ शकते. तसेच बॅटरी-स्वॅपिंगसारख्या पर्यायांनाही प्रोत्साहन देणे आवश्यक आहे.

भारताला स्वच्छ आणि शाश्वत वाहतुकीकडे वाटचाल करायची असेल तर केवळ इलेक्ट्रिक वाहने तयार करून चालणार नाही. त्यासाठी मजबूत आणि व्यापक चार्जिंग पायाभूत सुविधा उभारणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. अन्यथा ईव्ही क्रांतीचा वेग अपेक्षेपेक्षा कमी राहण्याची शक्यता नाकारता येणार नाही.