India Unemployment Rate : देशातील रोजगाराचे ‘हे’ आहे सध्याचे चित्र! कुठे खुशी, तर कुठे गम

India Unemployment Rate : भारतातील बेरोजगारी दरात सप्टेंबर 2026 मध्ये वार्षिक आधारावर 0.2 टक्के अंकांची घट नोंदवण्यात आली असून तो 5 टक्क्यांवर आला आहे. ग्रामीण भागातील बेरोजगारी दरात घट झाली आहे.

भारतातील बेरोजगारी दरात (India Unemployment Rate) सप्टेंबर 2026 मध्ये वार्षिक आधारावर 0.2 टक्के अंकांची घट नोंदवण्यात आली असून तो 5 टक्क्यांवर आला आहे. राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने (NSO) गुरुवारी प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीतून ही माहिती समोर आली आहे. ग्रामीण भागातील बेरोजगारी दरात घट झाली असली, तरी शहरी भागातील दर 6.8 टक्क्यांवर स्थिर राहिला आहे. त्यामुळे एकप्रकारे देशात कुठे खुशी, तर कुठे गम अशीच परिस्थिती आहे, म्हणावी लागेल.

NSOच्या आकडेवारीनुसार, ग्रामीण भागातील बेरोजगारी दर सप्टेंबरमध्ये 0.4 टक्के अंकांनी घटून 4.2 टक्क्यांवर आला. गेल्या वर्षी याच कालावधीत हा दर 4.6 टक्के होता. दुसरीकडे, शहरी भागातील बेरोजगारी दर गेल्या वर्षीच्या तुलनेत बदल न होता 6.8 टक्क्यांवर कायम राहिला.

 

श्रम सहभाग दरात वाढ

सप्टेंबरमध्ये देशातील श्रमशक्ती सहभाग दर (LFPR) वार्षिक आधारावर 0.2 टक्के अंकांनी वाढून 55.5 टक्क्यांवर पोहोचला. सप्टेंबर 2025 मध्ये तो 55.3 टक्के होता. ग्रामीण भागातील श्रमशक्ती सहभाग दर 57.4 टक्क्यांवरून वाढून 58 टक्के झाला. मात्र, शहरी भागातील हा दर 50.9 टक्क्यांवरून घसरून 50.7 टक्क्यांवर आला.

तथापि, शहरी भागातील श्रमशक्ती सहभाग दरात मासिक आधारावर 0.3 टक्के अंकांची सुधारणा दिसून आली.

Reliance: जिओच्या IPO आधी आकाश अंबानींचा मास्टरप्लॅन तयार! मोबिलिटीपासून डिजिटल अर्थव्यवस्थेपर्यंत मोठी झेप

महिलांच्या श्रम सहभागात चढ-उतार

सप्टेंबर 2026 मध्ये देशातील महिलांचा एकूण श्रमशक्ती सहभाग दर 34.6 टक्के नोंदवण्यात आला. ऑगस्टमध्ये तो 34.8 टक्के होता. मात्र, वार्षिक आधारावर त्यात 0.5 टक्के अंकांची वाढ झाली आहे. सप्टेंबर 2025 मध्ये हा दर 34.1 टक्के होता.

ग्रामीण महिलांचा श्रमशक्ती सहभाग दर 37.9 टक्क्यांवरून वाढून 38.9 टक्क्यांवर पोहोचला. शहरी महिलांच्या बाबतीत मासिक आधारावर 0.5 टक्के अंकांची वाढ नोंदवण्यात आली. हा दर 25.4 टक्क्यांवरून वाढून 25.9 टक्के झाला. ऑक्टोबर 2025 नंतरची ही या दराची सर्वोच्च पातळी आहे.

Earn Money Selling Old Clothes Online : जुने कपडे फेकून देण्याऐवजी विकून करा कमाई! ऑनलाइन कुठे, कसे विकायचे? जाणून घ्या ट्रिक्स

शहरी रोजगार निर्देशांकात सुधारणा

सप्टेंबरमध्ये देशातील एकूण श्रमिक लोकसंख्या प्रमाण (WPR) 52.7 टक्क्यांवर जवळपास स्थिर राहिले. वार्षिक आधारावर त्यात 0.3 टक्के अंकांची वाढ झाली. सप्टेंबर 2025 मध्ये हे प्रमाण 52.4 टक्के होते.

शहरी भागातील श्रमिक लोकसंख्या प्रमाण ऑक्टोबर 2025 नंतरच्या सर्वोच्च म्हणजेच 47.2 टक्क्यांवर पोहोचले. शहरी पुरुषांचे हे प्रमाण 70.7 टक्क्यांवरून वाढून 71 टक्के झाले, तर महिलांचे प्रमाण 23.2 टक्क्यांवरून वाढून 23.5 टक्क्यांवर पोहोचले.

NSOच्या आकडेवारीनुसार, सप्टेंबरमध्ये बेरोजगारी दरात झालेली घट प्रामुख्याने ग्रामीण भागात दिसून आली. त्याचवेळी महिलांचा श्रम सहभाग आणि शहरी श्रमिक लोकसंख्या प्रमाण यांमध्येही काही सकारात्मक बदल नोंदवण्यात आले आहेत.