India Manufacturing iPhone: ‘मेक इन इंडिया’चा मोठा चमत्कार; भारतातून आयफोन निर्यात ५० अब्ज डॉलर्स पार

'मेक इन इंडिया' हा एकेकाळी फक्त एक नारा होता, मात्र आता भारतीय कारखान्यांमधून उत्पादने उदयास येत आहेत. मोबाईल फोनचा विचार केला तर भारत केवळ ग्राहक नाही तर एक प्रमुख निर्यातदार म्हणून उदयास येत आहे. याबद्दल वाचा सविस्तर..

• भारताने भरली ॲपलची तिजोरी
• मेक इन इंडियाच्या चमत्कारांनी चीन झाला थक्क
• भारतातून आयफोन निर्यात ५० अब्ज डॉलर्स पार

India Manufacturing iPhone: ‘मेक इन इंडिया’ हा एकेकाळी फक्त एक नारा होता, परंतु आता तो प्रत्यक्षात आला आहे, भारतीय कारखान्यांमधून उत्पादने उदयास येत आहेत आणि जागतिक बाजारपेठेत लाटा निर्माण करत आहेत. मोबाईल फोनचा विचार केला तर भारत केवळ ग्राहक नाही तर एक प्रमुख निर्यातदार आहे. या बदलत्या परिस्थितीचा सर्वांत मजबूत पुरावा म्हणजे ॲपलचे आयफोन, ज्यांनी भारतातील निर्यातीत विक्रमी उच्चांक गाठला आहे, ज्यामुळे संपूर्ण उद्योगाचे लक्ष वेधले आहे. भारतात उत्पादन वाढविण्याच्या ॲपल इंक. च्या निर्णयाचा परिणाम आता स्पष्टपणे दिसून येत आहे. उत्पादन लिंक्ड इन्सेंटिव्ह (पीएलआय) योजनेअंतर्गत, भारतातील एकूण आयफोन निर्यात ५० अब्ज डॉलर्सच्या पुढे गेली आहे. हा टप्पा डिसेंबर २०२५ पर्यंत गाठण्यात आला, म्हणजे ॲपल पीएलआय योजनेत सामील झाल्यानंतर फक्त चार वर्षांनी. मनोरंजक म्हणजे अँपलला पाच वर्षांच्या कार्यकाळात अजूनही सुमारे तीन महिने शिल्लक आहेत, त्यामुळे हा आकडा आणखी वाढू शकतो.

हेही वाचा: India-Israel Trade: भारत–इस्रायल व्यापाराला मिळणार नवी चालना; एसबीआयकडून रुपयांत होणार व्यवहार सुलभ

एका सरकारी अधिकाऱ्याच्या मते, ॲपलने आर्थिक वर्ष २६ च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत अंदाजे १६ अब्ज डॉलर्स किमतीचे आयफोन निर्यात केले, ज्यामुळे पीएलआय कालावधीत त्यांची एकूण निर्यात ५० अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त झाली. हे विधान सूचित करते की भारत आता ॲपलसाठी केवळ पर्यायी गंतव्यस्थान राहिलेला नाही, तर तो त्याच्या जागतिक पुरवठा साखळीचा एक महत्त्वाचा भाग बनला आहे. ॲपलची त्याच्या सर्वात मोठ्या जागतिक स्पर्धक सॅमसंगशी तुलना केल्यास, फरक स्पष्ट आहे. दक्षिण कोरियाची दिग्गज कंपनी सॅमसंगने आर्थिक वर्ष २१ ते आर्थिक वर्ष २५ दरम्यानच्या पाच वर्षांच्या पीएलआय कार्यकाळात भारतातून अंदाजे १७ अब्ज डॉलर्स किमतीचे मोबाइल फोन निर्यात केले. दरम्यान, ॲपलच्या कामगिरीने या आकड्‌याला अनेक पटीने मागे टाकले आहे. ॲपलचे आयफोन सध्या भारतातील पाच उत्पादन युनिट्समध्ये तयार केले जातात. यापैकी तीन युनिट्स टाटा ग्रुपच्या मालकीची आहेत आणि दोन फॉक्सकॉनद्वारे चालवली जातात. हे कारखाने अंदाजे ४५ घटक पुरवठादारांच्या नेटवर्कशी जोडलेले आहेत, ज्यामध्ये मोठ्या संख्येने सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांचा समावेश आहे. या कंपन्या केवळ देशांतर्गत मागणी पूर्ण करत नाहीत तर जागतिक निर्यातीतही महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

हेही वाचा: Indian Railways News: विनातिकीट प्रवाशांना रेल्वेचा दणका! ९ महिन्यांत वसूल केला ‘इतक्या’ कोटींचा दंड

आयफोन शिपमेंटसह, स्मार्टफोनचा वाटा आता भारताच्या एकूण मोबाइल निर्यातीपैकी अंदाजे ७५% आहे. आर्थिक वर्ष २५ मध्ये, स्मार्टफोन भारतातील सर्वांत मोठी निर्यात वस्तू म्हणून उदयास आला, तर २०१५ मध्ये, हाच वर्ग १६७ व्या क्रमांकावर होता. गेल्या दशकात भारताची उत्पादन क्षमता किती वेगाने विकसित झाली आहे हे या झेपवरून दिसून येते, स्मार्टफोन पीएलआय योजना मार्च २०२६ मध्ये संपणार असली तरी, सरकारने स्पष्टपणे सूचित केले आहे की या क्षेत्राला पाठिंबा मिळत राहील, अधिकाऱ्यांच्या मते, उत्पादन गती राखण्यासाठी उद्योगाशी सल्लामसलत करून एक नवीन प्रोत्साहन चौकट विकसित केली जाईल. एका अधिकाऱ्याच्या मते, आम्हाला हे माहित आहे की चीन आणि व्हिएतनाम सारख्या देशांच्या तुलनेत भारतीय उत्पादकांना अजूनही काही आव्हानांचा सामना करावा लागतो आणि आम्ही उद्योगाला पाठिंबा देत राहू.