शनिवार, 12 सप्टेंबर 2026
भारतीय कर्ज बाजारात डिजिटल क्रांती! ‘डिमॅट 2.0’द्वारे टोकनायझ्ड कॉर्पोरेट बाँड; MSE चा महत्त्वाचा सहभाग
या प्रायोगिक उपक्रमातून कॉर्पोरेट बाँडच्या उभारणीसाठी नव्या तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात येत आहे. व्यवहार अधिक जलद, पारदर्शक आणि कार्यक्षम करण्याबरोबरच गुंतवणूकदारांसाठी व्यापक प्रवेश उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने हा उपक्रम महत्त्वाचा मानला जात आहे.
India UAE Mega Deal : दुबईच्या शेखांनी खजिना खोलला! भारतात होणार तब्बल 1.10 लाख कोटींची गुंतवणूक
‘डिमॅट 2.0’ प्रायोगिक उपक्रमांतर्गत कॉर्पोरेट बाँडची उभारणी थेट वितरित खातेवही अर्थात Distributed Ledger Technology (DLT) वर केली जात आहे. मात्र मालकी हक्काच्या अधिकृत नोंदी वैधानिक ठेवीदार संस्थांकडे कायम राहणार आहेत.
विशेष म्हणजे सध्याच्या नियमनाधीन बाजार पायाभूत सुविधांच्या चौकटीत Central Bank Digital Currency (CBDC) च्या माध्यमातून व्यवहारांचा अंतिम निपटारा केला जात आहे. त्यामुळे पारंपरिक बाजार व्यवस्था आणि नव्या डिजिटल तंत्रज्ञानाचा मेळ या प्रकल्पात पाहायला मिळत आहे.
या प्रायोगिक उपक्रमाचा भाग म्हणून MSE च्या Electronic Bond Platform (MSE EBP) ने IIFL Finance Limited च्या पहिल्या टोकनायझ्ड कॉर्पोरेट बाँड उभारणीची प्रक्रिया सुलभ केली.
या बाँड उभारणीसाठी Trust Investment Advisors Private Limited ने व्यवस्था सल्लागार म्हणून काम केले. टोकनायझेशनच्या माध्यमातून कॉर्पोरेट बाँड जारी करण्याची ही प्रक्रिया भारतातील कर्ज बाजाराच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासाच्या दृष्टीने महत्त्वाची मानली जात आहे.
या उपक्रमाचा प्रमुख उद्देश तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून भांडवल उभारणीची प्रक्रिया अधिक कार्यक्षम बनवणे हा आहे. व्यवहारांचा जलद निपटारा, व्यवहार प्रक्रियेतील अधिक पारदर्शकता आणि व्यापक प्रवेश यासाठी टोकनायझेशन उपयुक्त ठरू शकते.
तसेच नियमनाधीन बाजाराच्या विद्यमान चौकटीत नव्या तंत्रज्ञानाची चाचणी होत असल्याने भविष्यात भारतीय कर्ज बाजारात अशा डिजिटल साधनांचा वापर वाढण्याची शक्यता आहे.
टोकनायझ्ड कॉर्पोरेट बाँडसाठीच्या या प्रायोगिक उपक्रमाचा प्रारंभ Global Fintech Fest 2026 मध्ये करण्यात आला. यावेळी सेबीचे अध्यक्ष तुहिन कांता पांडे आणि रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर संजीव मल्होत्रा यांच्यासह बाजार पायाभूत सुविधा, वित्तीय बाजार, फिनटेक आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील विविध भागधारक सहभागी झाले होते.
MSE च्या व्यवस्थापकीय संचालक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी लतिका एस. कुंडू यांनी या उपक्रमाचे महत्त्व अधोरेखित केले. ‘डिमॅट 2.0’च्या माध्यमातून सेबीने नवोन्मेषासाठी घेतलेला पुढाकार भारताच्या कर्ज बाजाराचे भविष्य घडविण्याच्या दिशेने महत्त्वाचा असल्याचे त्यांनी म्हटले.
टोकनायझेशनमुळे तंत्रज्ञान आणि विश्वासार्ह बाजार पायाभूत सुविधांचा मेळ साधून अधिक कार्यक्षम, पारदर्शक आणि सुरक्षित पद्धतीने भांडवल उभारणी करणे शक्य होईल, असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त केला.
तुमचे 1000 रुपये वाचतील… फक्त Zepto Blinkit वर शॉपिंग करताना वापरा ‘हे’ Credit Card, होईल मोठी बचत
