महिला कर्जदारांमध्ये मोठी वाढ; कर्ज पोर्टफोलिओ 76 लाख कोटी रुपयांच्या पुढे

भारतातील महिलांचा आर्थिक सहभाग सातत्याने मजबूत होत आहे आणि याचे एक प्रमुख चिन्ह पत क्षेत्रात दिसून येत आहे. २०२५ पर्यंत, महिला कर्जदारांची एकूण थकीत कर्जे ७६ लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे.

• महिला कर्जदारांमध्ये मोठी वाढ
• स्वतःच पतपुरवठ्याच्या मागणीच्या प्रमुख चालक
• महिला कर्जदारांना दिलेले एकूण कर्ज ४.८ पटीने वाढले

Significant Rise in Female Borrowers : भारतातील महिलांचा आर्थिक सहभाग सातत्याने मजबूत होत आहे आणि याचे एक प्रमुख चिन्ह पत क्षेत्रात दिसून येत आहे. २०२५ पर्यंत, महिला कर्जदारांची एकूण थकीत कर्जे ७६ लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे, जे देशाच्या एकूण कर्जाच्या अंदाजे २६% आहे. हा आकडा २०१७च्या तुलनेत जवळपास पाच पटींची वाढ दर्शवतो आणि देशाच्या पतपुरवठा प्रणालीतील एका मोठ्या बदलाचे संकेत देतो.

Stock Market Alert : पडझडीनंतर शेअर बाजारात पुन्हा तेजी येणार? Morgan Stanley च्या अहवालात काय?

स्वतःच पतपुरवठ्याच्या मागणीच्या प्रमुख चालक

ट्रान्सयुनियन सिबिल, नीती आयोग आणि मायक्रोसेव्ह कन्सल्टिंग यांच्या संयुक्त अहवालानुसार, महिला आता केवळ योजनांच्या लाभार्थी राहिलेल्या नाहीत, तर त्या स्वतःच पतपुरवठ्याच्या मागणीच्या प्रमुख चालक बनत आहेत. २०१७ ते २०२५ या काळात, औपचारिक पतपुरवठा घेणाऱ्या महिलांची संख्या सरासरी वार्षिक ९% दराने वाढली आहे. पुरुषांपेक्षा अधिक वेगाने वाढणारा सहभाग याच कालावधीत, महिलांचे एकूण थकीत कर्ज ४.८ पटीने वाढले आहे, तर एकूण पतपुरवठ्याची वाढ केवळ २.९ पट झाली आहे. यावरून हे स्पष्टपणे दिसून येते की या क्षेत्रात महिलांचा सहभाग पुरुषांपेक्षा अधिक वेगाने वाढत आहे.

महिला कर्जदारांना दिलेले एकूण कर्ज ४.८ पटीने वाढले

ट्रान्सयुनियन सिबिलचे व्यवस्थापकीय संचालक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी भावेश जैन म्हणाले की, २०१७ ते २०२५ या काळात भारतात औपचारिक पतपुरवठा घेणाऱ्या महिलांची संख्या ९% च्या सीएजीआरने (CAGR) वाढली आहे, जे आर्थिक प्रणालीतील त्यांच्या वाढत्या सहभागावर जोर देते. २०१७ पासून महिला कर्जदारांना दिलेले एकूण कर्ज ४.८ पटीने वाढले आहे, तर एकूण कर्ज २.९ पटीने वाढले आहे, जे जलद विस्तार दर्शवते.

यामुळे कर्जदारांना सामील करून घेणे सोपे

अलिकडच्या वर्षात डिजिटल पायाभूत सुविधांच्या विकासामुळे कर्जदारांना सामील करून घेणे सोपे झाले आहे. कर्ज प्रक्रिया जलद झाली आहे आणि माहितीची उपलब्धता सुधारली आहे. अहवालानुसार, सक्रिय सूक्ष्म वित्त कर्जदारांपैकी १९ टक्के आता अशा कर्जाचा लाभ घेतात. वैयक्तिक आणि सुवर्ण कर्ज हे महिलांद्वारे सर्वाधिक वापरले जाणारे उत्पादन आहे. गृहकर्जामध्येही उत्साहवर्धक वाढ दिसून येत आहे, जे महिलांमध्ये वाढत्या मालमत्ता मालकीचे संकेत देते.

कर्जात कधी किती वाढ?

२०१७ पासून महिलांच्या कर्जात ०५ – पटीची वाढ झाली
२०१७ पासून महिलांच्या कर्जात २६% पटीची वाढ झाली
०९% – दराने वाढ दरवर्षी
४.८ पटीने वाढली एकूण थकीत कर्ज
२.९ – पट राहिली एकूण पत बाढ़
३८% – वर पोहोचला किरकोळ कर्जातील वाटा

किरकोळ कर्जातील वाटा देखील

वर्ष 2022 मध्ये 24 % योगदान
वर्ष 2025 मध्ये 27 % योगदान

डिजिटल तंत्रज्ञानाची महत्वाची भूमिका

या परिवर्तनात डिजिटल तंत्रज्ञानानेही महत्वाची भूमिका बजावली आहे. ऑनलाइन प्लॅटफॉर्ममुळे कर्ज मिळवणे सोपे झाले आहे, प्रक्रिया जलद झाली आहे आणि माहितीची उपलब्धता सुधारली आहे. यामुळे अधिक महिलांना बैंकिंग आणि वित्तीय सेवा मिळवणे शक्य झाले आहे. किरकोळ कर्जामध्ये महिलांचा वाटाही वाढला आहे. २०२२ मध्ये तो २४% होता, तर २०२५ मध्ये तो २७% पर्यंत वाढला, विशेष म्हणजे, पहिल्यांदाच कर्ज घेणाऱ्या महिलांच्या संख्येतही मोठी वाढ झाली आहे. २०२५ मध्ये किरकोळ कर्ज घेणाऱ्या नवीन महिला कर्जदारांचा वाटा ३८% वर पोहोचला, जो पूर्वीपेक्षा १० टक्क्यांनी जास्त आहे.

BPCL : 30 वर्षांपासून पेट्रोकेमिकल क्षेत्रातील तज्ज्ञ Sanjay Khanna सांभाळणार BPCLचं नेतृत्व