Election Commission: निवडणूक आयोगाची धुरा सांभाळणारे तिन्ही शिलेदार नेमके किती शिकलेत? जाणून घ्या

Election Commission of India internal rift : निवडणूक आयोगाच्या अंतर्गत प्रक्रियेतील कथित मतभेदांच्या चर्चेदरम्यान, मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार आणि निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंह संधू व विवेक जोशी यांच्या प्रशासकीय प्रवासाची आणि कारकिर्दीची सविस्तर माहिती जाणून घ्या.

Election Commission of India internal rift : निवडणूक आयोग सध्या एसआयआर (SIR) मुळे चर्चेत आहे. दरम्यान, एका मीडिया रिपोर्टमधून निवडणूक आयोगाच्या आतच एसआयआर प्रक्रियेबाबत मतभेद असल्याचा खुलासा झाला आहे. या रिपोर्टमध्ये मतदार यादीशी संबंधित काही निर्णयांवर दोन निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंह संधू आणि विवेक जोशी यांनी घेतलेल्या आक्षेपांचा उल्लेख करण्यात आला आहे. यामध्ये मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार आयोगाच्या आत एकतर्फी निर्णय घेत असल्याचेही म्हटले आहे.

रिपोर्टमध्ये नवीन मतदार जोडणे, नावे वगळणे आणि मतदार डेटापर्यंत पोहोचण्याशी संबंधित मुद्द्यांवरही प्रश्न उपस्थित केल्याचे सांगण्यात आले आहे. दुसरीकडे, निवडणूक आयोगाने या आरोपांवर प्रतिक्रिया देताना म्हटले आहे की, बहुसंसदीय घटनात्मक संस्थेमध्ये वेगवेगळे सल्ले आणि टिप्पण्या येणे सामान्य आहे आणि गेल्या १ वर्षात घेण्यात आलेले सर्व अंतिम निर्णय सर्वसहमतीने झाले आहेत. अशा स्थितीत, सध्या निवडणूक आयोगाची धुरा सांभाळणाऱ्या तिन्ही अधिकाऱ्यांचा प्रशासकीय प्रवास कसा राहिला आहे, हे आपण पाहूया.

मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार

ज्ञानेश कुमार हे १९८८ बॅचचे केरळ कॅडरचे आयएएस (IAS) अधिकारी आहेत. त्यांनी आयआयटी (IIT) कानपूरमधून सिव्हिल इंजिनिअरिंगमध्ये बी.टेक केले आहे. याशिवाय त्यांनी बिझनेस फायनान्स आणि हार्वर्ड विद्यापीठातून एन्व्हायर्नमेंटल इकॉनॉमिक्सचे शिक्षण घेतले आहे. केरळमध्ये त्यांनी सब कलेक्टर, जिल्हा कलेक्टर, महानगरपालिका आयुक्त आणि वेगवेगळ्या विभागांमध्ये वरिष्ठ पदांवर काम केले. केंद्र सरकारमध्ये ते संरक्षण मंत्रालयात आणि गृह मंत्रालयात सहसचिव तसेच अपर सचिव होते. नंतर त्यांनी संसदीय कामकाज मंत्रालय आणि सहकार मंत्रालयाच्या सचिवपदाची जबाबदारी सांभाळली.

गृह मंत्रालयात त्यांनी जम्मू-काश्मीरशी संबंधित प्रकरणांवरही काम केले. यानंतर २०२४ मध्ये त्यांची निवडणूक आयुक्त म्हणून नियुक्ती झाली. १९ फेब्रुवारी २०२५ रोजी त्यांनी भारताचे २६ वे मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून पदभार स्वीकारला. त्यांच्या कार्यकाळात २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीशिवाय जम्मू-काश्मीरमधील विधानसभा निवडणूक तसेच हरियाणा, झारखंड, महाराष्ट्र आणि दिल्लीच्या विधानसभा निवडणुकाही पार पडल्या.

सुखबीर सिंह संधू

सुखबीर सिंह संधू हे सुद्धा १९८८ बॅचचे उत्तराखंड कॅडरचे आयएएस अधिकारी आहेत. त्यांनी जुलै २०२१ ते जानेवारी २०२४ पर्यंत उत्तराखंडचे मुख्य सचिव म्हणून काम केले. त्यापूर्वी सुमारे २ वर्षे ते एनएचएआय (NHAI) चे अध्यक्ष होते. केंद्रामध्ये त्यांनी उच्च शिक्षण विभागात अपर सचिव म्हणून आयआयटी आणि आयआयएम (IIM) शी संबंधित प्रकरणांची पाहणी केली. याशिवाय त्यांनी उत्तराखंड, पंजाब आणि उत्तर प्रदेश सरकारमध्ये अनेक महत्त्वपूर्ण जबाबदाऱ्याही सांभाळल्या आहेत.

Junk Food Ban Near Schools: पिझ्झा, बर्गर खाणाऱ्या मुलांच्या अडचणी वाढणार; शाळांच्या परिसरात ‘हे’ पदार्थ मिळणार नाहीत!

संधू यांना २५ मार्च २०२४ रोजी निवडणूक आयुक्त बनवण्यात आले. निवडणूक आयोगाच्या (ECI) माहितीनुसार, ते एमबीबीएस (MBBS) असून त्यांच्याकडे इतिहासात पोस्ट ग्रॅजुएट पदवी देखील आहे.

विवेक जोशी

डॉ. विवेक जोशी हे १९८९ बॅचचे हरियाणा कॅडरचे आयएएस अधिकारी आहेत. ते १९ फेब्रुवारी २०२५ रोजी निवडणूक आयुक्त म्हणून निवडणूक आयोगात रुजू झाले. त्यापूर्वी ते हरियाणाचे मुख्य सचिव होते. जोशी यांनी केंद्र सरकारमध्ये कार्मिक आणि प्रशिक्षण विभाग तसेच वित्तीय सेवा विभागाचे सचिव याशिवाय भारताचे रजिस्टर जनरल आणि जनगणना आयुक्तांची जबाबदारी सांभाळली आहे.

NEET PG 2026 चा निकाल जाहीर! वैद्यकीय प्रवेशाची प्रतीक्षा संपली, असा तपासा तुमचा स्कोअर कार्ड

हरियाणात ते जींद, हिसार आणि पंचकुलाचे उपायुक्त आणि अंबालाचे विभागीय आयुक्त देखील राहिले आहेत. त्यांनी रुरकी विद्यापीठातून मेकॅनिकल इंजिनिअरिंगची पदवी घेतली आहे. याशिवाय आंतरराष्ट्रीय व्यवसायात एक्झिक्युटिव्ह मास्टर्स आणि जिनिव्हातून इंटरनॅशनल इकॉनॉमिक्समध्ये मास्टर्स आणि पीएचडी केली आहे. ते आरबीआय (RBI) आणि एसबीआय (SBI) च्या बोर्डावर सदस्य म्हणूनही राहिले आहेत.