बुधवार, 30 सप्टेंबर 2026
फोटो सौजन्य- एआय
Private University Vice Chancellor: जेव्हा कधी एखाद्या विद्यापीठाचा विषय येतो तेव्हा आपल्यासमोर प्राध्यापक शिक्षक आणि विद्यार्थी येतात. परंतु कोणतेही विद्यापीठ यशस्वीपणे चालवण्यासाठी अनेक मोठे अधिकारी आणि विभाग काम करत असतात. यामध्ये सर्वात महत्त्वाचे पद कुलपती म्हणजेच व्हाइस चान्सलरचे (VC) मानले जाते. एखाद्या खाजगी विद्यापीठाची कमान यशस्वीपणे सांभाळणाऱ्या व्हीसीचे काम नेमके काय असते, त्यांची निवड कशी केली जाते? त्यांना कोणकोणत्या सुविधा मिळतात? यासंबंधी सर्व माहिती आज आपण जाणून घेणार आहोत.
खाजगी विद्यापीठामध्ये कुलपती आणि कुलगुरू ही सर्वात मोठी पदे आहेत. यूजीसीच्या (UGC) मार्गदर्शक तत्वानुसार व्हीसीला संस्थेचे प्रमुख मानले जाते. अभ्यासाशी संबंधित निर्णय घेणे, शिक्षकांच्या कामावर लक्ष ठेवणे यांसारखे सर्व शैक्षणिक कामकाज सांभाळण्याची जबाबदारी व्हीसीची असते. ही भूमिका प्रत्येक खाजगी विद्यापीठाच्या स्वतःच्या नियमांनुसार थोडी भिन्न असू शकते. थोडक्यात सांगायचे तर, विद्यापीठाचे शिक्षण आणि शैक्षणिक व्यवस्था पुढे नेण्याची मोठी जबाबदारी यांच्यावर असते.
खाजगी विद्यापीठाच्या कुलगुरूंचे वेतन संपूर्ण देशभरात एकसारखे निश्चित केलेले नसते. प्रत्येक विद्यापीठ आपल्या नियमांनुसार, पदाची जबाबदारी आणि व्यक्तीच्या अनुभवानुसार वेतन ठरवते. यूजीसीच्या जुन्या वेतन नियमांमध्ये व्हीसीसाठी ७५ हजार रुपये निश्चित वेतन आणि ५ हजार रुपये अतिरिक्त वेतनाचा उल्लेख आढळतो. परंतु, आज याला प्रत्येक खाजगी विद्यापीठात मिळणारे निश्चित वेतन मानले जाऊ शकत नाही. एखाद्या विशिष्ट विद्यापीठातील व्हीसीचे वेतन जाणून घेण्यासाठी संबंधित विद्यापीठाचे अधिकृत रेकॉर्ड पाहणे योग्य ठरेल.
DRDO Recruitment 2026: संरक्षण संशोधन संस्थेत २४ जागांसाठी भरती; असा करा अर्ज
व्हाइस चान्सलरचे पद कोणत्याही सामान्य नोकरीसारखे थेट अर्ज करून मिळत नाही. यासाठी आधी पात्र व्यक्तींच्या नावांवर विचार केला जातो आणि एक निवड समिती त्यांच्या नावांची यादी तयार करते. यामध्ये उमेदवाराचे शिक्षण, उच्च शिक्षणाच्या क्षेत्रातील अनुभव आणि विद्यापीठाचे शैक्षणिक व प्रशासकीय कामकाज सांभाळण्याचा अनुभव पाहिला जातो. यूजीसीच्या जुन्या नियमांमध्ये निवड समितीमार्फत ३ ते ५ नावांची यादी तयार करण्याची बातमी आहे. तथापि, कोणत्याही खाजगी विद्यापीठात व्हीसी निवडण्याची संपूर्ण प्रक्रिया त्या विद्यापीठाच्या स्वतःच्या नियमांवर अवलंबून असते.
CAT 2026 : कॅट परीक्षा देताय! मग ६ ऑक्टोबरपर्यंत अर्जातील ‘या’ गोष्टीमध्ये करता येणार बदल
व्हाइस चान्सलरला मिळणाऱ्या सुविधा प्रत्येक खाजगी विद्यापीठात सारख्याच नसतात. हे त्यांच्या नोकरीच्या अटी आणि विद्यापीठाच्या नियमांवर अवलंबून असतात. अनेक ठिकाणी पदासोबत चांगल्या वेतनाशिवाय राहण्याची सोय, गाडी, प्रवास, वैद्यकीय आणि इतर आवश्यक सुविधा देखील मिळू शकतात. या सुविधांची माहिती सामान्यतः नियुक्तीच्या अटींमध्ये ठरवली जाते.
