lbasna
LBSNAA Training Rules 2026: दरवर्षी लाखो तरुण रात्रंदिवस अभ्यास करून यूपीएससी (UPSC) परीक्षेची तयारी करतात. अनेक वर्षांच्या तपश्चर्येनंतर जेव्हा ते अव्वल रँक मिळवून आयएएस (IAS) किंवा आयपीएस (IPS) म्हणून निवडले जातात, तेव्हा त्यांची मेहनत यशस्वी झाल्यासारखी वाटते. पण तुम्हाला माहीत आहे का की, देशातील सर्वात कठीण परीक्षा उत्तीर्ण होणारे हे ‘सुपर माइंड्स’ देखील मसुरी येथील ‘लाल बहादूर शास्त्री राष्ट्रीय प्रशासन अकादमी’ (LBSNAA – लबासना) मध्ये जाऊन नापास होऊ शकतात? हे ऐकायला जरी धक्कादायक वाटत असले, तरी अकादमीचे नियम आणि रेकॉर्ड काहीसे असेच सांगतात.
‘लबासना’ अकादमीच्या अंतर्गत मूल्यमापन नियमांनुसार, दरवर्षी अनेक आयएएस प्रोबेशनर्स (ट्रेनी ऑफिसर्स) असे असतात जे लबासनाच्या परीक्षांमध्ये एक किंवा अधिक विषयांत नापास होतात. खरं तर, केंद्रीय लोकसेवा आयोगाची (UPSC) नागरी सेवा परीक्षा पास होणे ही तर या मोठ्या प्रवासाची केवळ सुरुवात आहे. प्रशिक्षणार्थी अधिकाऱ्यांची खरी प्रशासकीय कसोटी आणि कठीण परीक्षा तर मसुरीच्या दऱ्याखोऱ्यांत म्हणजेच आयएएस ट्रेनिंग सेंटरमध्ये पाऊल ठेवल्यानंतर सुरू होते.
लबासनामधील २ वर्षांचे प्रशिक्षण हा कोणताही साधा ओरिएंटेशन प्रोग्राम नाही. येथे प्रशिक्षणार्थी अधिकाऱ्यांना कायदा, भारतीय अर्थव्यवस्था, सार्वजनिक प्रशासन, संविधा आणि व्यवस्थापन यांसारखे जड आणि महत्त्वाचे विषय शिकवले जातात. या सर्व विषयांच्या रीतसर लेखी परीक्षा घेतल्या जातात आणि उत्तीर्ण होण्यासाठी किमान ५०% गुण मिळवणे अनिवार्य असते. अनेकदा कामाचा प्रचंड ताण किंवा अभ्यासक्रमाची कठीण पातळीमुळे देशातील टॉपर्स देखील पहिल्याच प्रयत्नात हे पेपर्स क्लिअर करू शकत नाहीत.
या प्रशिक्षणार्थी अधिकाऱ्यांसाठी सर्वात मोठे आव्हान ठरते ते म्हणजे त्यांना मिळालेल्या राज्याची (कॅडर) प्रादेशिक भाषा शिकणे. जेव्हा बिहारचा एखादा हिंदी भाषिक अधिकारी तेलंगणा कॅडरसाठी निवडला जातो, तेव्हा त्याला अनिवार्यपणे तेलुगू भाषा शिकावी लागते आणि त्याची परीक्षा पास करावी लागते. जे अधिकारी स्थानिक भाषेवर पकड मिळवू शकत नाहीत, त्यांना प्रत्यक्ष फिल्डवर काम करताना अडचणी येतात. बरेच अधिकारी सुरुवातीच्या प्रयत्नांमध्ये हा लँग्वेज टेस्ट पास करण्यात अपयशी ठरतात, कारण काही महिन्यांतच पूर्णपणे नवीन भाषा लिहिणे, वाचणे आणि बोलणे शिकणे सोपे नसते.
लबासनाच्या नियमांनुसार, ही परीक्षा पास करण्यासाठी प्रयत्नांची (Attempts) कोणतीही निश्चित मर्यादा नाही. अधिकाऱ्यांना काही दिवसांतच पुन्हा परीक्षा (Re-exam) देण्याची संधी मिळते आणि ते आपला अनुशेष (Backlog) क्लिअर करतात. गेल्या अनेक वर्षांत लबासनाचा एकूण पासिंग रेकॉर्ड १००% राहिला आहे आणि या कारणास्तव कोणालाही नोकरीवरून काढण्यात आलेले नाही. मात्र, या परीक्षांचे गुण अत्यंत महत्त्वाचे असतात. लबासनामध्ये मिळणारे गुणच ठरवतात की बॅचमध्ये कोण सिनिअर राहील आणि कोणाचे प्रमोशन आधी होईल.
लबासनामध्ये केवळ अभ्यासालाच नव्हे, तर शिस्तीलाही खूप महत्त्व आहे. गेल्या काही काळात अनेक आयएएस प्रोबेशनर्सवर शिस्तभंगाची कारवाई करण्यात आली आहे. अकादमीमध्ये सकाळी होणाऱ्या शारीरिक प्रशिक्षणाला (PT) उशिरा पोहोचणे, क्लासमध्ये मोबाईल किंवा इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचा वापर करणे किंवा कोणतीही पूर्वकल्पना न देता गैरहजर राहणे, अशा गोष्टींवर सक्त ताकीद दिले जाते. जर एखादा प्रशिक्षणार्थी अधिकारी जाणूनबुजून अभ्यासात निष्काळजीपणा करत असेल किंवा त्याच्यात लोकसेवकाचे गुण दिसत नसतील, तर केंद्र सरकारकडे त्याचा प्रोबेशन कालावधी वाढवण्याचा किंवा त्याला सेवेतून काढून टाकण्याचा अधिकार देखील सुरक्षित आहे.
.png "Videos"){kind=small}
