भारतात पहिल्यांदाच नोंद! आसामच्या दिब्रू-सैखोवा जंगलात सापडली गांधीलमाशीची दुर्मिळ प्रजाती

Assam News : आसाममधील दिब्रू-सैखोवा राष्ट्रीय उद्यानाच्या जंगलात संशोधकांना एक महत्त्वाचा शोध लागला आहे. अत्यंत दुर्मीळ आणि कमी अभ्यास झालेल्या समूहातील परजीवी गांधीलमाशीची नवी प्रजाती येथे आढळून आली असून, तिची अधिकृत नोंद करण्यात आली आहे.

• आसामच्या जंगलात सापडली परजीवी गांधीलमाशीची नवी प्रजाती
• अवघ्या ३.३ मिलिमीटरच्या या कीटकाची खास वैशिष्ट्ये कोणती?
• दिवंगत संशोधकाच्या सन्मानार्थ प्रजातीला देण्यात आले खास नाव

आसाममधील दिब्रू-सैखोवा राष्ट्रीय उद्यानाच्या जंगलात भारतीय प्राणी सर्वेक्षण संस्थेच्या (झेडएसआय) संशोधकांना परजीवी गांधीलमाशीची एक नवी प्रजाती आढळून आली आहे. ‘ऑक्सिसर्फस नरेंद्रानी’ असे या नव्या प्रजातीचे नामकरण करण्यात आले आहे. ओरिएंटल जैवभौगोलिक प्रदेशात या दुर्मीळ गटातील कीटकाची अधिकृत नोंद प्रथमच झाली आहे. संशोधक रुपम देबनाथ आणि केलोथ राजमोहन यांनी नोव्हेंबर २०२४ मध्ये दिन्न-सैखोवा राष्ट्रीय उद्यानात पिवळ्या रंगाच्या पाण्याने भरलेल्या ताटलीचा सापळा लावला होता.

Sugar Price : साखरेची किंमत ‘या’ गोष्टींवर ठरते; नितीन गडकरींनी सांगितले कृषी उत्पादनांच्या किमतीचे रहस्य

कीटकांना आकर्षित करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या या साध्या सापळ्यात मिळालेल्या नमुन्याची नंतर सूक्ष्मदर्शकाखाली तपासणी करण्यात आली. त्यातून हा कीटक प्रॉक्टोटुपिडी या परजीवी गांधीलमाशीच्या कुळातील आजवर अज्ञात प्रजाती असल्याचे स्पष्ट झाले. या गांधीलमाशांचा गट ‘डार्क टॅक्सा’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या अत्यल्प अभ्यास झालेल्या जीवसमूहात मोडतो. ऑक्सिस्पस या प्रजातीतील कीटक जगभरातील संग्रहांमध्ये अत्यंत दुर्मीळ आहेत.

ऑक्सिसर्फस नरेंद्रानीचे वैशिष्ट्ये

अवघी ३.३ मिलिमीटर लांबी असलेल्या या गांधीलमाशीचे डोके काळे, शरीर तपकिरी-काळे आणि पाय उठावदार पिवळ्या रंगाचे आहेत. परजीवी गांधीलमाशांच्या प्रजाती एकमेकांसारख्या दिसत असल्याने तिची ओळख पटविण्यासाठी शरीररचनेतील सूक्ष्म वैशिष्ट्यांचा अभ्यास केला. संशोधकांना या प्रजातीच्या छातीच्या बाजूला एकच आडवा चर आढळला. यामुळे ती ऑस्ट्रेलियात आढळणाऱ्या प्रजातीपेक्षा वेगळी ठरते. भारतीय प्रजातीचा अंडे घालण्याचा अवयवही तुलनेने लहान असून पंखावरील ठिपक्याचा आकारही वेगळा आहे.

Congress Criticized SIR Program: SIRमध्ये ७.८ कोटी मतदारांची नावे वगळली; काँग्रेसचा गंभीर आरोप

नरेंद्रन नाव का?

• नव्या प्रजातीला भारतातील परजीवी गांधीलमाशांच्या अभ्यासासाठी मोठे योगदान देणारे दिवंगत डॉ. टी. सी. नरेंद्रन यांच्या सन्मानार्थं ‘ऑक्सिसर्फस नरेंद्रानी’ हे नाव देण्यात आले आहे.
• या शोधापूर्वी भारतात या कुळातील केवळ आठ प्रजातींची नोंद होती.
• देशातील विविध अधिवासामध्ये आणखी व्यापक सर्वेक्षण केल्यास कीटकांच्या जैवविविधतेतील अनेक अज्ञात प्रजाती समोर येण्याची शक्यता संशोधकांनी व्यक्त केली आहे.

(डिस्क्लेमर: हे नवराष्ट्र वृत्तपत्राचे स्वयंचलित न्यूज फीड आहे. ते navarashtra.com च्या कर्मचाऱ्यांनी संपादित केलेले नाही.)