जागतिक व्यापारात भारताची झेप; आयुर्वेदिक उत्पादनांच्या मागणीसोबतच निर्यातीतही मोठी वाढ

जागतिक भू-राजकीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक बाजारपेठेत मोठे बदल होत असताना भारत मजबूतपणे पुढे येताना दिसत आहे. मोठे व्यापार करार, वाढती निर्यात आणि आयुर्वेदिक उत्पादनांची मागणी खूप जास्त वाढली आहे.

• भारत-युरोप आणि भारत-अमेरिका व्यापार करारांमुळे जागतिक व्यापारात भारताची भूमिका मजबूत झाली आहे.
• हेल्थ सप्लिमेंट्स बाजारात नेस्ले, डॉ. रेड्डीज, हिमालय यांसारख्या कंपन्यांची मोठी भागीदारी दिसते.
• आयुर्वेदिक घटकांसारख्या अश्वगंधा, हळद, आवळा यांची जागतिक स्तरावर मोठी मागणी वाढत आहे.

जागतिक बाजारपेठ सध्या भू-राजकीय तणावामुळे मोठ्या उलथापालथीचा सामना करत आहे. या अस्थिरतेच्या काळात भारत जागतिक व्यापाराच्या केंद्रस्थानी मजबूतीने उभा राहिला आहे. अलीकडे यूरोपसोबत झालेला आत्तापर्यंतचा सर्वात मोठा व्यापार करार, ज्याला ‘मदर ऑफ ऑल ट्रेड डील्स’ म्हटले जात आहे, तो मुक्त व्यापाराचे नवीन मार्ग खुले करत आहे. त्याचबरोबर अमेरिका आणि भारत यांच्यातील ऐतिहासिक व्यापार करारामुळे टेरिफ संबंधित अडथळे कमी झाले आहे, त्यामुळे अमेरिकन उत्पादनांचा भारतातील प्रवेश सुलभ होईल, जरी २० फेब्रुवारी रोजी अमेरिकन सर्वोच्च न्यायालयाने काही शुल्क बेकायदेशीर ठरविले असले, तरी हे स्पष्ट आहे की, मुक्त व्यापाराचे युग बदलत आहे आणि जगातील अनेक देश आता भारतासारखे विश्वासार्ह व्यापारी भागीदार शोधत आहेत.

इराण-इस्त्रायल युद्धादरम्यान पंतप्रधान मोदींचा इराणच्या राष्ट्राध्यक्षांना फोन; म्हणाले…

भारत-चीनवर जगाची वाढती अवलंबित्व पाश्चात्य देशांच्या न्यूट्रास्युटिकल्स बाजारपेठेसाठी भारत आणि चीन हे कणा आहेत, कारण या देशांमध्ये ८०% पेक्षा अधिक कच्च्या मालाचा पुरवठा आशियातूनच होतो. औषधी वनस्पती, मसाले आणि वनस्पतींचे अर्क हे या सप्लिमेंट्सचे अनिवार्य भाग आहेत. पुरवठा साखळीतील अलीकडील चढ-उतारांमुळे बाजारपेठेवर मोठा परिणाम झाला. व्यापारी निर्बंध, भारी करांपासून वाचण्यासाठी आता अनेक आशियाई पुरवठादार व्हिएतनाम आणि श्रीलंका यांसारख्या देशांमध्ये विस्तार करत आहेत.

दिग्गज कंपन्यांनी आवळली मूठ

भारताच्या हेल्थ सप्लिमेंट्स बाजारपेठेत अनेक दिग्गज कंपन्या कार्यरत आहेत. २०२४ मध्ये, जागतिक कंपनी ‘नेस्ले’ आणि भारताच्या ‘डॉ. रेड्डीज लॅब’ने हातमिळवणी केली, जेणेकरून नेस्लेचे मोठे ब्रँड् डॉ. रेड्डीजच्या मजबूत नेटवर्कद्वारे घराघरांत पोहोचवता येतील. ‘रेकिट’सारखी कंपनी गेल्या १० वर्षांपासून मुलांच्या आणि अर्भकांच्या पोषण उत्पादनांची प्रमुख पुरवठादार आहे. हिमालय वेलनेस, एबॉट इंडिया आणि सन फार्मा यांसारखी नावे देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठे खेळाडू आहेत.

देशभरात उघडणार 100 नवीन सैनिकी शाळा; संरक्षणमंत्र्यांची महत्त्वपूर्ण घोषणा

पाश्चात्य कल-भारतीय मध्यम आणि उच्चवर्ग

भारतातील मध्यम आणि उच्च वर्गाच्या खरेदीच्या सवयी मोठ्या प्रमाणावर उत्तर अमेरिका आणि युरोपच्या बाजारपेठांनी प्रभावित आहेत. अंतर्गत सौंदर्यापासून ते तणाव कमी करणे, महिलांचे आरोग्य आणि वाढत्या वयातही सक्रिय राहण्याच्या इच्छेमुळे नवीन ट्रेंड निर्माण झाले आहेत. या कारणामुळे मॅग्नेशियम, ओमेगा-३, कोलेजन, प्लांट प्रोटीन यांसारख्या गोष्टी वेगाने लोकप्रिय होत आहेत. भारताची प्राचीन चिकित्सा पद्धती ‘आयुर्वेद’ आता जागतिक न्यूट्रा बाजारपेठेची पहिली पसंती बनत आहे. आधुनिक विज्ञानाची मोहोर उमटल्यामुळे आपल्या शतकानुशतके जुन्या ज्ञानाला मजबूत आधार मिळत आहे. अश्वगंधा (तणाव दूर करण्यासाठी), हळद (दाह/सूज कमी करण्यासाठी) आणि आवळा यांसारख्या औषधी वनस्पतींची मागणी जगभरात वाढली आहे. दोन दशकांपूर्वी औषध उद्योगात जी गुंतवणुकीची दृष्टी दिसली होती, तीच आता क्लिनिकल रिसर्च आणि टॅब्लेट व कॅप्सूलसारखे नवीन फॉरमॅट तयार करण्यात दिसून येत आहे. या उत्पादनामुळे देशांतर्गत आणि निर्यातीच्या गरजाही पूर्ण होत आहेत.

डिस्क्लेमर: हे नवराष्ट्र वृत्तपत्राचे स्वयंचलित न्यूज फीड आहे. ते navarashtra.com च्या कर्मचाऱ्यांनी संपादित केलेले नाही.