चांद्रयान ३ यशस्वीरीत्या चंद्रावर आणि आदित्य एल -१ लाँच, इस्रोच्या पुस्तकातील पुढील मिशन कोणते?

पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेमध्ये एक अवकाशयान अँथावले जाणार आहे, त्यामध्ये दोन वैज्ञानिक अभ्यास उपकरणे बसवण्यात आली आहेत.

इस्रोचे पुढील मिशन : भारताचे चांद्रयान ३ यशस्वीरीत्या चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर उतरवल्यानंतर आणि आज सूर्याची रहस्ये उलगडण्यासाठी भारताचे ‘आदित्य-एल-१ ’ प्रक्षेपित करण्यात आले. भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था आता याविषयीची समज आणखी वाढवण्याचा विचार करत आहे. भारताचे EXPOSAT हे पहिले समर्पित पोलरीमेट्री मिशन आहे जे कठोर परिस्थितीत चमकदार खगोलीय क्ष-किरण स्त्रोतांच्या विविध आयामांचा अभ्यास करते. यासाठी पृथ्वीच्या खालच्या कक्षेमध्ये एक अवकाशयान अँथावले जाणार आहे, त्यामध्ये दोन वैज्ञानिक अभ्यास उपकरणे बसवण्यात आली आहेत.

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने माहिती दिली आहे की प्राथमिक साधन ‘POLIX’ (क्ष-किरणांमधील पोलारिमीटर इन्स्ट्रुमेंट) खगोलीय उत्पत्तीच्या 8-30 keV फोटॉनच्या मध्यम क्ष-किरण ऊर्जा श्रेणीमध्ये ध्रुवीय मापदंड मोजले जातात. इस्रोच्या मते, ‘XSPECT’ (क्ष-किरण स्पेक्ट्रोस्कोपी आणि वेळ) पेलोड 0.8-15 keV ऊर्जा श्रेणीमध्ये स्पेक्ट्रोस्कोपिक (पदार्थांद्वारे उत्सर्जित किंवा शोषलेल्या इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक रेडिएशनच्या स्पेक्ट्राचा अभ्यास करणारी भौतिकशास्त्राची शाखा) पार पाडण्यास सक्षम आहे. इस्रो “एक्सोसॅट प्रक्षेपणासाठी तयार आहे,” इस्त्रोच्या एका अधिकाऱ्याने बंगळुरू येथील मुख्यालयात सांगितले.

ब्लॅक होल, न्यूट्रॉन तारे, सक्रिय गॅलेक्टिक न्यूक्लीय, पल्सर विंड तेजोमेघ यासारख्या विविध खगोल भौतिक स्रोतांमधून उत्सर्जनाची यंत्रणा जटिल भौतिक प्रक्रियांमुळे निर्माण होते आणि समजून घेणे आव्हानात्मक आहे. अंतराळ संस्थेचे अधिकारी म्हणतात की, जरी विविध अवकाश-आधारित वेधशाळा स्पेक्ट्रोस्कोपिक माहिती विपुल प्रमाणात प्रदान करतात, तरीही अशा स्रोतांमधून उत्सर्जनाचे नेमके स्वरूप समजणे अद्याप खगोलशास्त्रज्ञांसाठी आव्हानात्मक आहे. इस्रोने म्हटले आहे की, “ध्रुवीय मोजमाप आपल्या समजूतीमध्ये आणखी दोन परिमाणे जोडतात, ध्रुवीकरणाची डिग्री आणि ध्रुवीकरणाचा कोन आणि त्यामुळे खगोलीय स्रोतांमधून उत्सर्जन प्रक्रिया समजून घेण्याचा एक उत्कृष्ट मार्ग आहे.