Environment Report : पर्यावरणाच्या बाबतीत भारताची स्थिती चिंताजनक; १७७ देशांत १७६वा क्रमांक

Environment Report : 2026 Environmental Performance Index नुसार १७७ देशांमध्ये भारत १७६व्या क्रमांकावर आहे. पर्यावरणीय आरोग्य, हवेची गुणवत्ता, जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांच्या संरक्षणाच्या क्षेत्रात भारतासमोर मोठी आव्हाने आहेत.

• हवेच्या गुणवत्तेत भारताची स्थिती चिंताजनक
• जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांपुढे आव्हान
• पर्यावरण सुधारण्यासाठी मोठ्या उपाययोजनांची गरज

Environment Report : जागतिक पर्यावरणीय कामगिरीबाबत भारतासमोर पुन्हा एकदा गंभीर चित्र समोर आले आहे. 2026 Environmental Performance Index (EPI) नुसार १७७ देशांच्या क्रमवारीत भारत १७६व्या क्रमांकावर आहे. भारताला १०० पैकी २२.४६ गुण मिळाले आहेत. या क्रमवारीमुळे भारतातील हवा प्रदूषण, पर्यावरणीय आरोग्य, जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांच्या संरक्षणासंदर्भातील आव्हाने पुन्हा अधोरेखित झाली आहेत.

हवेच्या गुणवत्तेत भारताची स्थिती चिंताजनक

पर्यावरणीय आरोग्याच्या निकषांमध्ये भारताची कामगिरी समाधानकारक नसल्याचे अहवालातून दिसते. हवेच्या गुणवत्तेच्या बाबतीत भारताचा क्रमांक अत्यंत खालच्या स्तरावर आहे. देशातील मोठ्या शहरांमध्ये वाढते वायुप्रदूषण, वाहनांमधून होणारे उत्सर्जन, औद्योगिक प्रदूषण आणि धूलिकणांची समस्या यामुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर परिणाम होत आहे.

विशेषतः दिल्ली, मुंबई, कोलकाता, नागपूर यांसारख्या मोठ्या शहरांमध्ये हवेच्या गुणवत्तेचा प्रश्न सातत्याने चर्चेत असतो. त्यामुळे प्रदूषण नियंत्रणासाठी प्रभावी अंमलबजावणी, स्वच्छ ऊर्जा आणि सार्वजनिक वाहतुकीला प्रोत्साहन देण्याची गरज आहे.

Russia-Ukraine War : कीव्हवरील हल्ल्यात भारतीयाचा मृत्यू; रशिया-युक्रेन युद्धाची भारताला पुन्हा झळ

जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांपुढे आव्हान

भारताची जैवविविधता मोठी असली तरी तिचे संरक्षण करणे हे मोठे आव्हान ठरत आहे. जंगलतोड, वाढते शहरीकरण, औद्योगिक विस्तार आणि नैसर्गिक अधिवासांवर वाढणारा दबाव यामुळे अनेक परिसंस्थांवर परिणाम होत आहे.

वन्यजीवांचे अधिवास सुरक्षित ठेवणे, जंगलांचे संवर्धन करणे आणि जलस्रोतांचे संरक्षण करणे यासाठी दीर्घकालीन उपाययोजनांची आवश्यकता आहे. विकास प्रकल्प आणि पर्यावरण संरक्षण यांच्यात योग्य संतुलन राखणेही महत्त्वाचे ठरणार आहे.

नेपाळचा ३१ टन वजनाचा पवित्र शालिग्राम पाण्याखाली; भाविकांना आता दुरूनच दर्शन

पर्यावरण सुधारण्यासाठी मोठ्या उपाययोजनांची गरज

भारताचा पर्यावरणीय क्रमांक तळाच्या पातळीवर असला तरी काही क्षेत्रांमध्ये दीर्घकालीन सुधारणा झाल्याचेही आकडेवारीत दिसते. मात्र ही सुधारणा अधिक वेगाने आणि व्यापक पातळीवर होणे आवश्यक आहे.

प्रदूषण नियंत्रण, स्वच्छ ऊर्जा, कचरा व्यवस्थापन, जलसंधारण, जंगलांचे संरक्षण आणि हवामान बदलाशी संबंधित उपाययोजनांना अधिक प्रभावीपणे राबवण्याची गरज आहे. पर्यावरणीय कामगिरी सुधारण्यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकारांसोबतच स्थानिक प्रशासन आणि नागरिकांची भूमिकाही महत्त्वाची ठरणार आहे.

भारताची १७६वी क्रमवारी ही केवळ आकडेवारी नसून देशासमोरील पर्यावरणीय आव्हानांचा आरसा मानला जात आहे. आर्थिक विकासासोबत पर्यावरणाचे संरक्षण करण्यासाठी ठोस आणि दीर्घकालीन धोरणांची गरज या अहवालातून पुन्हा स्पष्ट होते.