मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
बाळ होण्यासाठी काय करावे (फोटो सौजन्य - iStock)
मद्यपान टाळा
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, गर्भधारणेचा प्रयत्न करणाऱ्या जोडप्यांनी मद्यपान पूर्णपणे टाळावे, कारण त्याच्या सेवनाचा प्रजननक्षमतेवर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. मद्यपानाचा हार्मोन्स, मासिक पाळी आणि ओव्हुलेशनवर परिणाम होऊ शकतो, ज्यामुळे गर्भधारणेत समस्या निर्माण होऊ शकतात. याव्यतिरिक्त, गर्भधारणेदरम्यान मद्यपान केल्याने बाळाला अकाली जन्म आणि विकासात्मक समस्यांसारखे गंभीर धोके निर्माण होऊ शकतात.
धुम्रपान सोडा
मद्यपानासोबतच, धूम्रपान सोडणे देखील महत्त्वाचे आहे, कारण अनेक अभ्यासांमध्ये असे आढळून आले आहे की धूम्रपान करणाऱ्या महिलांच्या बाळांचा जन्म अकाली होण्याची शक्यता जास्त असते. या बाळांचे जन्मावेळी वजन कमी असू शकते आणि त्यांना अचानक बाळमृत्यू सिंड्रोम (SIDS) होण्याचा धोका वाढतो. शिवाय, निष्क्रिय धूम्रपान (पॅसिव्ह स्मोकिंग) देखील धोकादायक ठरू शकते, कारण तंबाखूतील रसायने, हानिकारक कण आणि वायू केस, कपडे आणि फर्निचरवर बराच काळ टिकून राहू शकतात. म्हणून, हे लक्षात ठेवा.
वजन नियंत्रित करा
या सवयी सुधारण्यासोबतच, गर्भधारणेची योजना आखणाऱ्या जोडप्यांनी त्यांच्या वजनाकडे विशेष लक्ष दिले पाहिजे. हे लक्षात ठेवा की नियमित व्यायाम आणि गर्भधारणेपूर्वी व गर्भधारणेदरम्यान संतुलित वजन राखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. जास्त वजन असण्यामुळे महिलेला उच्च रक्तदाब आणि मधुमेहासारख्या समस्यांचा धोका वाढू शकतो. कमी वजन असण्यामुळे देखील बाळाचे वजन कमी असण्याचा धोका वाढू शकतो.
अमेरिकन प्रेग्नन्सी असोसिएशन (American Pregnancy Association) शिफारस करते की गर्भधारणेचा प्रयत्न करणाऱ्या जोडप्यांनी आठवड्यातून किमान ३ ते ४ वेळा व्यायाम करावा. एरोबिक व्यायाम विशेषतः फायदेशीर आहे, कारण त्यामुळे रक्ताभिसरण सुधारते आणि फुफ्फुसांची क्षमता वाढते. याव्यतिरिक्त, वजन पेलणारे व्यायाम (वेट-बेअरिंग एक्सरसाइजेस) स्नायूंना बळकट करतात आणि वजन नियंत्रित ठेवण्यास मदत करतात. योगामुळे शरीराची ठेवण आणि संतुलन सुधारते. या सर्व क्रिया निरोगी शरीरासाठी योगदान देतात, ज्यामुळे गर्भधारणेची शक्यता वाढते.
आरोग्यदायी आहार घ्या
जीवनशैलीतील सुधारणांव्यतिरिक्त, आहाराकडे लक्ष देणे देखील महत्त्वाचे आहे. अमेरिकन प्रेग्नन्सी असोसिएशन (American Pregnancy Association) देखील यावर जोर देते की पोषण हे थेट तुमच्या शारीरिक आरोग्याशी जोडलेले आहे. शिवाय, पोषणाचा संबंध गर्भधारणेशी आहे.
म्हणून, जोडप्यांनी त्यांच्या आहारात आवश्यक पोषक तत्वे आणि जीवनसत्त्वे यांनी समृद्ध असलेल्या संतुलित आहाराचा समावेश केला पाहिजे. नियमित व्यायामासोबत संतुलित आणि पौष्टिक आहार घेणे हे निरोगी जीवनासाठी एक महत्त्वाचे पाऊल आहे, जे थेट प्रजनन आरोग्याशी संबंधित आहे.
फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्या नक्की घ्या
या सुधारणांव्यतिरिक्त, कुटुंब नियोजनाच्या वेळी महिलांनी त्यांच्या डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्या घेणे सुरू केले पाहिजे. याचे कारण असे की, फॉलिक ॲसिड केवळ गर्भधारणेपुरते मर्यादित नाही; ते गर्भधारणेदरम्यान गर्भाच्या निरोगी विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावते. म्हणून, गर्भधारणेच्या सुरुवातीच्या आठवड्यांमध्ये हे जीवनसत्व घेणे महत्त्वाचे आहे. हे जीवनसत्व बाळातील जन्मदोष, जसे की न्यूरल ट्यूब डिफेक्ट्स (neural tube defects), टाळण्यास मदत करते. तुम्हाला कोणतीही आरोग्य समस्या असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
जर तुम्हाला अपस्मार किंवा मधुमेह यांसारखा दीर्घकालीन आजार असेल आणि तुम्ही गर्भधारणेची योजना आखत असाल, तर NHS UK गर्भधारणेपूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेण्याची शिफारस करते, कारण याचा तुमच्या गर्भधारणेसंबंधित अनेक निर्णयांवर परिणाम होऊ शकतो.
मानसिक आरोग्याच्या समस्यांसाठीही तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक
त्याचप्रमाणे, जर तुम्हाला मानसिक आरोग्याची समस्या असेल, तर आधी तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. आवश्यक असल्यास, ते तुम्हाला अशा तज्ञाकडे पाठवू शकतात जे गर्भधारणेपूर्वी, गर्भधारणेदरम्यान आणि गर्भधारणेनंतर सतत आधार देऊ शकतील.
टीप: जर तुम्ही कोणत्याही वैद्यकीय स्थितीसाठी औषध घेत असाल, तर तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्याशिवाय ते घेणे थांबवू नका.
