बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
हिंदू धर्मात ज्येष्ठांच्या पाया पडण्याची परंपरा वर्षानुवर्षे चालत आली आहे. पायाला स्पर्श करण्याची परंपरा आदराची अभिव्यक्ती म्हणून पाहिली जाते. पायांना स्पर्श करण्याचे विशेष नियम शास्त्रात सांगितले आहेत. यानुसार काही लोकांच्या पायांना स्पर्श करणे पाप मानले जाते. उज्जैनच्या ज्योतिषशास्त्रातून जाणून घेऊया की कोणाच्या पायांना स्पर्श करणे वर्ज्य मानले जाते. ( फोटो सौजन्य – iStock)
हिंदू धर्मात पायाला स्पर्श करण्याची परंपरा फार जुनी आहे. इतरांबद्दल आदर व्यक्त करण्याचा हा एक मार्ग आहे. भक्ती आणि समर्पणाच्या भावनेने लोक चरणस्पर्श करून आशीर्वाद घेतात. सनातन धर्मात पायांना स्पर्श करण्याला इतके महत्त्व आहे की येथे आई आणि गुरूंच्या चरणांना स्पर्श करणे हे त्यांच्याप्रती श्रद्धा आणि आदराचे प्रतीक मानले जाते. पायांना स्पर्श करण्याची प्रक्रिया श्रद्धा यांच्याशी जितकी जोडलेली आहे तितकीच ती हिंदू धर्माच्या श्रद्धांशी जोडलेली आहे. पण तुम्हाला माहीत आहे का की काही लोक असे असतात ज्यांच्या पायांना स्पर्श केल्यास पुण्यऐवजी पापाचा भाग बनतात. कोणाच्या पायाला स्पर्श करू नये हे ज्योतिषी रवी शुक्ल यांच्याकडून जाणून घेऊया.
[read_also content=”मोदींच्या शपथविधीसाठी कोण कोण येणार? सफाई कामगार, तृतीयपंथी अन् रेल्वे कर्मचाऱ्यांनाही आमंत्रण https://www.navarashtra.com/india/sanitation-workers-transgenders-to-be-invited-to-pm-narendra-modi-oath-ceremony-at-delhi-nrpm-544085.html”]
भाचा-भाची
आजच्या काळात काका-पुतणे मित्रांसारखे राहतात, पण भेटताक्षणीच त्यांच्या पायाला हात लावतात. शास्त्रानुसार पुतण्या आणि भाचींनी आपल्या मामा-मावशीच्या पायांना स्पर्श करू नये. शास्त्रामध्ये पुतण्या आणि भाची यांना पूजनीय मानले गेले असून त्यांनी पाय स्पर्श केल्यास काका-काकूंना पाप अथवा मामा आणि मामीला पाप लागू शकते.
मुलगी
ज्योतिषशास्त्रानुसार, कोणत्याही पित्याने आपली मुलगी, भाची, नातू किंवा नात यांच्या पायाला स्पर्श करू नये. ही सर्व नाती भारतीय संस्कृतीत पूज्य असलेल्या सर्व देवींचे बालरूप आहेत. अशा परिस्थितीत जर तुम्ही त्यांना तुमच्या पायाला स्पर्श करू दिलात तर तुम्ही पापी ठरता.
मंदिर
आजच्या काळात प्रत्येकाची देवावर श्रद्धा आहे आणि बरेच लोक दररोज मंदिरात जातात, परंतु जर तुम्ही मंदिरात असाल आणि तुम्हाला तेथे एखादी वयस्कर किंवा आदरणीय व्यक्ती दिसली तर तुम्ही प्रथम देवाला नमस्कार करावा, कारण देवासमोर काही नाही. मंदिरात देवापेक्षा एक मोठा. देवासमोर कोणाच्याही पायाला हात लावणे हा मंदिराचा अपमान मानला जातो आणि देव शुभऐवजी अशुभ फळ देतात.
स्मशान
हिंदू धर्मात असे मानले जाते की, स्मशानभूमीवरून येणाऱ्या व्यक्तीने कोणालाही पाय लावू देऊ नये. जरी तुमच्या पायांना स्पर्श करणारी व्यक्ती तुमच्यापेक्षा वयाने लहान असेल किंवा तुमच्यापेक्षा खालच्या पदावर काम करत असेल. असे केल्याने स्वतःचे नुकसान होते. शास्त्रातही अंत्यसंस्कार करून परतल्यानंतर व्यक्तीच्या पायांना स्पर्श करणे अशुभ मानले गेले आहे. स्मशानभूमीत सर्वजण समान आहेत.
झोपलेली व्यक्ती
जर एखादी व्यक्ती झोपत असेल किंवा पडून असेल तर त्याच्या पायाला अजिबात स्पर्श करू नये. असे केल्याने त्या व्यक्तीचे आयुर्मान कमी होते असे मानले जाते. वैदिक शास्त्रानुसार, मृत व्यक्तीच्या पायाला तो झोपल्यावरच स्पर्श करू शकतो. असे करणे पाप आहे.
