लठ्ठपणा किती आहे धोकादायक, काय सांगतो अहवाल (फोटो सौजन्य - iStock)
जगभरातील लाखो लोक ते गांभीर्याने घेत नाहीत, परंतु जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) अहवालानुसार, लठ्ठपणामुळे दरवर्षी २८ लाख मृत्यू होतात. आज आपण Explainer मध्ये, लठ्ठपणा कसा वाढत आहे, त्यामुळे कोणते रोग होतात आणि तो का अनियंत्रित राहतो याबाबत अधिक जाणून घेऊया. काही प्रश्न आणि त्यांची उत्तरं असे तुम्हाला सहज सांगण्याचा प्रयत्न आम्ही करत आहोत. यामध्ये WHO, Lancet यांचा अभ्यास काय सांगतो याची उदाहरणं देऊन आम्ही तुमच्यापर्यंत पोहचविण्याचा प्रयत्न करत आहोत. तुम्हीही लठ्ठपणाचे बळी असाल तर नक्कीच हा लेख तुमच्यासाठी आहे.
प्रश्न १ – लठ्ठपणाचे वेगवेगळे प्रकार कोणते आहेत?
उत्तर – WHO च्या 2025 च्या तथ्य पत्रकानुसार, लठ्ठपणा हा एक जुनाट आजार आहे जिथे शरीरात चरबी इतकी जास्त जमा होते की त्याचा थेट आरोग्यावर परिणाम होतो. हे तपासण्याचा एक सोपा मार्ग म्हणजे बॉडी मास इंडेक्स (BMI). ते एखाद्या व्यक्तीची उंची आणि वजनाचे गुणोत्तर मोजून जास्त वजन आहे की नाही हे ठरवते.
लठ्ठपणाचे सामान्यतः तीन वेगवेगळ्या स्तरांमध्ये वर्गीकरण केले जाते. वैद्यकीय भाषेत, याला Obesity Classification म्हणतात. डॉक्टर BMI च्या आधारे लठ्ठपणाचे वर्गीकरण करतात. कारण वाढलेल्या बीएमआयमुळे मधुमेह, हृदयरोग, रक्तदाब आणि इतर आजारांचा धोका वाढतो. म्हणून, बीएमआयच्या आधारे उपचार देखील निश्चित केले जातात. तुमचे वजन तुमच्या उंचीसाठी योग्य आहे की नाही हे ठरवण्यासाठी बीएमआय हा एक सोपा मार्ग आहे.
लठ्ठपणाचे काय आहेत धोके? लठ्ठपणापासून स्वतःला कसं वाचवाल? पाहा काय आहेत कारणे?
काय सांगतात तज्ज्ञ
डॉक्टरांच्या मते, जर तुमचा BMI 30 पेक्षा जास्त असेल, तर तुम्हाला तुमच्या आरोग्याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. या स्थितीत, तुम्ही लठ्ठ होत आहात. तथापि, जर तुमचा बीएमआय ४० पेक्षा जास्त असेल, तर तुमचे डॉक्टर शस्त्रक्रिया करण्याची शिफारस करू शकतात.
BMI तपासण्यासाठी, तुम्हाला तुमचे वजन किलोग्रॅममध्ये आणि तुमची उंची मीटरमध्ये मोजावी लागेल. नंतर, तुमचे वजन तुमच्या उंचीच्या वर्गाने विभाजित करा. उदाहरणार्थ, जर तुमचे वजन ७० किलोग्रॅम असेल आणि तुम्ही १.७५ मीटर उंच असाल, तर तुमचा बीएमआय ७०/(१.७५ x १.७५) = २२.८६ असेल.
प्रश्न २: जगभरात लठ्ठपणा किती प्रमाणात पसरला आहे आणि भारतात परिस्थिती काय आहे?
उत्तर: WHO २०२५ च्या अहवालानुसार, १९९० ते २०२२ पर्यंत प्रौढांमध्ये लठ्ठपणा दुप्पट झाला. २०२२ मध्ये, ४३% प्रौढांचे वजन जास्त होते. जागतिक स्तरावर, अंदाजे ८८० दशलक्ष प्रौढ आणि १६० दशलक्ष मुले लठ्ठ आहेत. WHO अहवालात असे म्हटले आहे की जगभरात आठपैकी एक व्यक्ती लठ्ठपणाने ग्रस्त आहे. हा आजार इतक्या वेगाने पसरत आहे की WHO त्याला एक महामारी मानत आहे. लठ्ठपणामुळे हृदयरोग आणि कर्करोग यासारख्या अनेक गंभीर आजारांचा मार्ग मोकळा होतो.
WHO च्या मते, लठ्ठपणामुळे असंसर्गजन्य आजार होऊ शकतात. त्यामुळे हृदयरोग आणि फुफ्फुसांच्या संसर्गाचा धोका देखील वाढतो. दरवर्षी, जगभरात अंदाजे २.८ दशलक्ष लोक जास्त वजन किंवा लठ्ठपणामुळे मरतात. ‘द लॅन्सेट’ या वैद्यकीय जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की २०२२ मध्ये भारतातील अंदाजे १२.५ दशलक्ष मुले आणि किशोरवयीन मुले लठ्ठ होतील. ही मुले आणि किशोरवयीन मुले ५ वर्षांपेक्षा जास्त आणि २० वर्षांपेक्षा कमी वयाची आहेत.
प्रश्न ३: वाढत्या लठ्ठपणाच्या दराची कारणे काय आहेत?
उत्तर: लठ्ठपणाचा सर्वात मोठा शत्रू जंक फूड आहे. तो फक्त खाणे आणि जाड होणे हा विषय नाही. यामागे अनेक वैज्ञानिक आणि दैनंदिन कारणे आहेत.
उत्तर: लठ्ठपणामुळे अनेक जुनाट आजारांचा धोका वाढतो, जाणून घ्या
प्रश्न ५: लठ्ठपणाच्या जोखमींबाबत नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे काय आहेत?
उत्तर: जगभरातील ५८ तज्ज्ञ डॉक्टरांचा समावेश असलेल्या द लॅन्सेट डायबिटीज अँड एंडोक्राइनोलॉजी कमिशनने लठ्ठपणाची पुनर्व्याख्या केली आहे. त्यात स्पष्टपणे म्हटले आहे की कंबरेभोवती जमा झालेली चरबी किंवा यकृत आणि हृदयात जमा झालेली चरबी अधिक धोकादायक आहे. हात आणि पायांमध्ये किंवा त्वचेखाली साठलेल्या चरबीपेक्षा यामुळे जास्त आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे अनेक जुनाट आजारांचा धोका वाढू शकतो. पूर्वी, बीएमआय वापरून लठ्ठपणा मोजला जात होता. हे अनेकदा चुकते. म्हणून, चांगल्या पद्धतींचा शोध घेतला जात आहे.
दोन टप्प्यात होईल उपचार
आता, लठ्ठपणावर दोन टप्प्यात उपचार केले जातील: प्रीक्लिनिकल लठ्ठपणा आणि क्लिनिकल लठ्ठपणा.
.png "Videos"){kind=small}
