रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
बदलत्या हवामानामुळे शेतकऱ्यांसमोरील आव्हाने वाढली; खरीप कांदा लागवडीचा अभिनव प्रयोग (फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
अकोला : वाढता उत्पादन खर्च, बदलते हवामान आणि पिकांच्या उत्पादनातील चढ-उतार यामुळे शेतकऱ्यांसमोरील आव्हाने वाढत आहेत. या पार्श्वभूमीवर आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून उत्पादनवाढीचे नवे पर्याय उपलब्ध करून देण्यासाठी अकोला येथील डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठांतर्गत मध्यवर्ती प्रात्यक्षिक प्रक्षेत्र, वणी रंभापूर येथे प्रथमच प्रायोगिक तत्त्वावर खरिपातील कांदा लागवडीचा अभिनव प्रयोग राबवण्यात आला आहे.
या प्रयोगात कांद्याची रोपवाटिका तयार करून त्यानंतर खरिपात रोपांची लागवड करण्यात आली. प्रारंभी ३ ते ५ हेक्टर क्षेत्रावर हा प्रयोग करण्यात आला असून, उत्पादनवाढीचे तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष शेतावर अनुभवता यावे, यासाठी सुमारे १०० हेक्टर क्षेत्राचे नियोजन करण्यात आले आहे. हा प्रयोग कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. शरद गडाख यांच्या मार्गदर्शनाखाली आणि मुख्य बीजोत्पादन अधिकारी डॉ. शिवाजीराव नागपुरे यांच्या संकल्पनेतून राबवण्यात येत आहे.
अल्पावधीत तांत्रिकदृष्ट्या योग्य नियोजन करून खरिपातील कांदा लागवडीचा प्रयोग प्रत्यक्ष शेतपातळीवर आणण्यात आला आहे. खरिपातील कांदा लागवडीचे तंत्रज्ञान, रोपांची वाढ, लागवडीचे नियोजन आणि उत्पादनक्षमता यांचा या प्रयोगातून अभ्यास केला जाणार आहे. प्रयोगातून मिळणारे निष्कर्ष भविष्यात शेतकऱ्यांना खरिपातील कांदा उत्पादन वाढविण्यासाठी उपयुक्त ठरण्याची अपेक्षा आहे.
नागूपर शहर आणि परिसरात विजांच्या कडकडाटासह पाऊस; सुरुवातीच्या काही तासांतच…
डॉ. शिवाजीराव नागपुरे यांनी सांगितले की, खरिपातील कांदा लागवडीचा हा प्रयोग यशस्वी ठरल्यास परिसरातील शेतकऱ्यांसाठी तो निश्चितच दिशादर्शक ठरेल. आधुनिक आणि तांत्रिक पद्धतींचा वापर करून उत्पादन वाढविण्याच्या दृष्टीने कृषी विद्यापीठाकडून सातत्याने प्रयत्न सुरू आहेत.
सोयाबीन, तूर, मूग, उडदासह विविध पिकांची लागवड
वणी रंभापूर प्रक्षेत्रात खरिपातील सोयाबीन, तूर, मूग, उडीद, भुईमूग आणि तीळ आदी पिकांचीही पेरणी करण्यात आली आहे. समाधानकारक पाऊस झाल्यास या पिकांच्या उत्पादनात वाढ होऊन उत्पादनवाढीचे तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष अनुभवता येईल, असा विश्वास डॉ. नागपुरे यांनी व्यक्त केला.
कांदा लागवडीचा प्रयोग यशस्वी झाल्यास…
वणी रंभापूर येथील प्रक्षेत्र शेतीसाठी विकसित करून विविध पिकांच्या माध्यमातून उत्पादनवाढीचे उद्दिष्ट साध्य करण्यावर भर देण्यात येत आहे. विशेषत: खरिपातील कांदा लागवडीचा प्रयोग यशस्वी झाल्यास त्यातून मिळणाऱ्या अनुभवाच्या आधारे भविष्यात मोठ्या क्षेत्रावर हे तंत्रज्ञान शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचविता येण्याची शक्यता आहे.
