होय, तुमची सावली सोडणार तुमची साथ; 19 मे ला ‘झिरो शॅडो डे’

अमरावती, मुंबई, पुणे, नागपूर यांसारख्या शहरांत, अक्षांशानुसार वेगवेगळ्या तारखांना हा दिवस अनुभवता येईल. तर छत्रपती संभाजीनगरमध्ये यावर्षी १९ मे रोजी हा खगोलीय चमत्कार पाहायला मिळणार आहे.

छत्रपती संभाजीनगर : ‘शून्य सावली दिवस’ म्हणजेच ‘झिरो शॅडो डे’चा अनुभव छत्रपती संभाजीनगरकरांना अनुभवण्याची संधी मिळणार असून, यंदा १९ मे रोजी तुमची सावली तुमची साथ सोडणार आहे. असे म्हणतात की, आपली सावली आपली साथ कधीच सोडत नाही. हे शंभर टक्के सत्य आहे. दिवसाच्या उजेडात मोकळ्या जागेत उभे असताना, चालताना आपली सावली आपली सोबत देत असते. सुरूवातीला कमी उंची असलेली सावली सूर्योदयावेळी जास्त उंचीही होते.

सावलीचा हा छुपा खेळ चालू असतो. पण, वर्षातले दोन दिवस सावली तुमची साथ सोडते. या दोन दिवसांना ‘शून्य सावलीचा दिवस’ किंवा ‘शून्य सावली योग’ म्हणतात. या दिवशी आपल्या स्थळाचे अक्षांश आणि सूर्याची क्रांती एकसमान होते. हा योग केवळ उत्तर गोलार्धातील कर्क वृत्त आणि दक्षिण गोलार्धातील मकर वृत्त या प्रदेशमध्ये राहणाऱ्या लोकांच्याच नशिबी आहे. छत्रपती संभाजीनगर यामध्ये येते. शहरात यंदा १९ आणि २० मे रोजी हा खगोलीय खेळ पाहायला मिळणार आहे.

विभागीय आयुक्तांनी दखल न घेतल्यास उच्च न्यायालयात जाणार; दुष्काळी कामांच्या अनियमिततेवर झेडपी सदस्य देसाई आक्रमक

खगोलीय घटनाक्रमानुसार, जगभरात झिरो शेंडो डे चा कालावधी वेगवेगळा असतो. साधारणपणे मे महिन्याच्या तिसऱ्या आठवड्यात हा खगोलीय चमत्कार पाहता येतो. महाराष्ट्र राज्यात ३ ते ३१ मे दरम्यान, विविध शहरांत शून्य सावली दिवस अनुभवता येणार आहे. अमरावती, मुंबई, पुणे, नागपूर यांसारख्या शहरांत, अक्षांशानुसार वेगवेगळ्या तारखांना हा दिवस अनुभवता येईल. तर छत्रपती संभाजीनगरमध्ये यावर्षी १९ मे रोजी हा खगोलीय चमत्कार पाहायला मिळणार आहे. जेव्हा सूर्य बरोबर डोक्यावर आल्याने दुपारी काही क्षण सावली नाहीशी होते. ही खगोलीय घटना कर्कवृत्त आणि मकरवृत्ताच्या दरम्यान वर्षातून दोनदा घडते. स्थानिक दुपारी १२:१४ ते १२:२४ च्या दरम्यान हा अनुभव घेता येईल.

१ ते २ मिनिटांचा चमत्कार

सूर्य किरण जमिनीवर लंब पडून वस्तूंची सावली त्यांच्या पायाखाली झाकली जाते, असे या मागील वैज्ञानिक कारण सांगितले जाते. हा खगोलीय चमत्कार फक्त काही सेकंद किंवा १ ते २ मिनिटे टिकतो.

असा करा प्रयोग…

उन्हात उभे राहून किंवा एखादी काठी सरळ जमिनीवर ठेवून तुम्ही तुमची सावली गायब होताना पाहू शकता. पृथ्वीची फिरण्याची गती आणि सूर्याची स्थिती समजून घेण्यासाठी ही एक चांगली संधी आहे. हवामान ढगाळ असेल, तर सावली न दिसण्याचा अनुभव घेता येणार नाही.

कार्यशाळेतून माहिती

शहरातील एमजीएम विज्ञान केंद्रात वैज्ञानिक डॉ. जयंत नारळीकर यांची पुण्यतिथी आहे. तसेच १९ मे रोजी झिरो शेंडो डे आहे. हे दोन्ही औचित्य साधून खगोलशास्त्राविषयी विज्ञान केंद्रात विशेष कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले आहे. लवकरच याबाबत अधिक माहिती देणार आहोत.

– श्रीनिवास औंधकर, संचालक, एमजीएम विज्ञान केंद्र.