गुरुवार, 1 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- gemini
पितृपक्षात पूर्वजांच्या स्मरणार्थ विविध तिथींना श्राद्ध आणि तर्पण केले जाते. याच काळात येणारी अविधवा नवमी ही विवाहित स्त्रियांच्या स्मरणाशी संबंधित महत्त्वाची तिथी मानली जाते. पतीच्या आधी निधन झालेल्या महिलांच्या स्मरणार्थ या दिवशी श्राद्ध करण्याची परंपरा काही कुटुंबांमध्ये आढळते.
या तिथीला सवाष्णींचे पूजन किंवा मातृ नवमी असे देखील म्हटले जाते. या दिवशी त्या पूर्वजांच्या स्मरणार्थ सवाष्ण महिलेला भोजन घालण्याची प्रथाही काही ठिकाणी आढळते. यावेळी अविधवा नवमी ४ ऑक्टोबर रोजी आहे. अविधवा नवमी म्हणजे काय, या दिवशी श्राद्ध करण्याचे काय महत्त्व आहे ते जाणून घेऊया
पितृपक्षातील नवमी तिथीला काही परंपरांमध्ये अविधवा नवमी किंवा सवाष्णी नवमी, मातृ नवमी असे देखील म्हटले जाते. पतीच्या आधी निधन झालेल्या विवाहित स्त्रियांचे स्मरण करून त्यांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी या दिवशी श्राद्ध, तर्पण आणि दान करण्याची धार्मिक मान्यता आहे.
या दिवशी सवाष्णी महिलेला घरी बोलावून तिचे पूजन करून भोजन देण्याची परंपरा काही भागांत आढळते. तिला हळदीकुंकू, फुले, वस्त्र किंवा सौभाग्याच्या वस्तू देण्याची प्रथा देखील आढळते. यामागे दिवंगत स्त्रीचे स्मरण आणि तिच्या सौभाग्याचा सन्मान करण्याची भावना असल्याचे मानले जाते.
कुटुंबाच्या परंपरेनुसार या दिवशी श्राद्ध, तर्पण, पिंडदान किंवा अन्नदान केले जाते. काही ठिकाणी सवाष्णीला भोजन घालून तिचा आशीर्वाद घेतला जातो. विधींच्या पद्धती प्रदेश, समाज आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार वेगवेगळ्या असू शकतात.
पितृपक्षात अन्न, धान्य, वस्त्र आणि गरजू व्यक्तींना आवश्यक वस्तूंचे दान करण्याला धार्मिक महत्त्व दिले जाते. अविधवा नवमीच्या दिवशीही आपल्या क्षमतेनुसार दानधर्म करण्याची परंपरा काही कुटुंबांमध्ये आहे.
अविधवा नवमी ही केवळ एक धार्मिक तिथी नसून दिवंगत कुटुंबीयांचे स्मरण, कृतज्ञता आणि त्यांच्या आठवणी जपण्याची परंपरा म्हणूनही पाहिली जाते. या दिवशी श्रद्धेने केलेले श्राद्ध, तर्पण आणि दान पितरांना अर्पण केल्याने त्यांचे आशीर्वाद मिळतात, अशी धार्मिक मान्यता आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
