"ऑफिसमध्ये महिलांकडे एकटक बघणं गुन्हा...", मुंबई उच्च न्यायालयाचा मोठा निर्णय
मुंबई उच्च न्यायालयाने कामाच्या ठिकाणी म्हणजे ऑफीसमध्ये होणाऱ्या वर्तनाबाबत एक महत्त्वपूर्ण निकाल दिला आहे. न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे की, ऑफीस महिला सहकाऱ्याच्या स्तनांकडे एकटक पाहणे किंवा निरखून पाहणे हे नैतिकदृष्ट्या चुकीचे आणि आक्षेपार्ह असू शकते, परंतु भारतीय दंड संहितेच्या (IPC) कलम ३५४सी अंतर्गत याला ‘व्हॉय्युरिझम’ (दुसऱ्याचे खाजगी आयुष्य चोरून पाहणे) चा गुन्हा मानले जाऊ शकत नाही.
न्यायालयाने स्पष्टपणे म्हटले आहे की, नैतिकता आणि कायदा यांच्यात एक सूक्ष्म सीमारेषा आहे आणि कोणत्याही कायद्याचा अर्थ त्याच्या निर्धारित मर्यादेपलीकडे लावला जाऊ शकत नाही.
वाहतुकीच्या नियमांचे उल्लंघन! पोलिसांची कडक अॅक्शन, २८ दिवसांत हजारो निष्काळजी वाहनचालकांवर कारवाई
मॅक्स लाईफ इन्शुरन्सचे कर्मचारी अभिजीत निगुडकर यांच्याविरुद्ध दाखल केलेला एफआयआर रद्द करताना न्यायमूर्ती अमित बोरकर यांच्या एकल खंडपीठाने हा निकाल दिला. न्यायालयाने हे मान्य केले की, आरोपीचे वर्तन व्यावसायिक वातावरणाला न शोभणारे असले तरी, तांत्रिक आणि कायदेशीर कारणास्तव त्याला परपीडेच्छा म्हणता येणार नाही.
हा संपूर्ण वाद एका विमा कंपनीमध्ये सुरू झाला. कंपनीतील एका महिला कर्मचाऱ्याने तिच्या वरिष्ठ सहकाऱ्यावर गंभीर आरोप केले. तक्रारदाराने सांगितले की, बैठकांदरम्यान, आरोपी सामान्यपणे नजर मिळवण्याऐवजी, मुद्दाम तिच्या छातीकडे एकटक पाहत असे. इतकेच नाही तर, तिने असाही आरोप केला की, त्या व्यक्तीने अनुचित टिप्पणी करून कामाच्या ठिकाणी अस्वस्थ वातावरण निर्माण केले.
मात्र, कायदेशीर कारवाई सुरू होण्यापूर्वीच, कंपनीच्या अंतर्गत तक्रार समितीने (ICC) या प्रकरणाची चौकशी केली. चौकशीनंतर, आयसीसीने आरोपी निगुडकर यांना निर्दोष ठरवले. असे असूनही, हे प्रकरण पोलिसांपर्यंत पोहोचले आणि भारतीय दंड संहितेच्या कलम ३५४सी अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला.
उच्च न्यायालयाने आपल्या निर्णयात कायद्याचा अत्यंत अचूक अर्थ लावला. न्यायालयाने म्हटले आहे की, भारतीय दंड संहितेचे कलम ३५४सी, म्हणजेच ‘डोकावून पाहणे’ (voyeurism), हे विशेषतः तेव्हा लागू होते, जेव्हा एखादी व्यक्ती महिलेच्या ‘खाजगी कृत्या’दरम्यान तिला पाहते किंवा तिचे फोटो/व्हिडिओ काढते.
खाजगी कृत्य म्हणजे असे क्षण जेव्हा महिलेला पूर्ण एकांत असतो. उदाहरणार्थ, स्वच्छतागृहाचा वापर करणे किंवा कपडे बदलणे हे खाजगी कृत्य म्हणून परिभाषित केले आहे.
कार्यालयात महिलेकडे एकटक पाहणे हा गुन्हा आहे का? मुंबई उच्च न्यायालयाने एक महत्त्वपूर्ण निकाल दिला आहे. न्यायालयाने म्हटले आहे की, जेव्हा एखादी महिला खाजगी कृत्य करत असताना तिला पाहिले जाते, तेव्हा ‘डोकावून पाहणे’ (voyeurism) हा गुन्हा लागू होतो; कार्यालयात एकटक पाहणे हा गुन्हा ठरत नाही.
न्यायमूर्ती बोरकर यांनी स्पष्ट केले की, कार्यालयीन वातावरणात एखाद्याकडे एकटक पाहणे नैतिकदृष्ट्या त्रासदायक असू शकते, परंतु ते ‘खाजगी’ या श्रेणीत येत नाही. न्यायालयाने असे मत नोंदवले की, जो व्यक्ती गुन्ह्याच्या वैधानिक आवश्यकता पूर्ण करत नाही, त्याला दोषी ठरवण्यासाठी कायद्याच्या मूळ हेतूच्या पलीकडे जाऊन त्याचा शब्दशः अर्थ लावता येणार नाही.
.png "Videos"){kind=small}
