सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
हिंदू धर्मामध्ये प्रत्येक तिथी वाराला धार्मिक महत्त्व आहे. याचप्रकारे चैत्र नवरात्रीला विशेष महत्त्व दिले गेले आहे. नवरात्रीच्या या नऊ दिवसाला अध्यात्मिक महत्त्व आहे. नवरात्रीमध्ये देवीच्या नऊ रूपांची विधिपूर्वक पूजा केली जाते. असे मानले जाते की, या काळात देवी पृथ्वीवर अवतरते आणि भक्तांच्या मनातील इच्छा पूर्ण करते आणि सुख समृद्धीचा आशीर्वाद देते.
यावेळी चैत्र नवरात्रीची सुरुवात 19 मार्चपासून झालेली आहे. आज 22 मार्च रोजी नवरात्रीचा चौथा दिवस आहे. या दिवशी देवी कृष्णामांडाची पूजा करणे फायदेशीर मानले जाते. या दिवशी देवीला मालपुआ किंवा गोड पदार्थांचा नैवेद्य दाखवला जातो. विधिपूर्वक पूजा केल्याने जीवनात ऊर्जा, सुख आणि समृद्धीचे आशीर्वाद मिळतात.
देवीच्या वेगवेगळ्या रूपाचा अर्थ शास्त्रात सांगितला गेला आहे. कृष्णामांडा देवीला भोपळे खूप आवडतात, म्हणूनच तिचे नाव कुष्मांडा ठेवले आहे. भोपळ्यामध्ये अनेक बिया असतात, आणि त्या प्रत्येक बीमध्ये एका रोपाला जन्म देण्याची क्षमता असते. त्याचप्रमाणे, माता कुष्मांडामध्ये सृष्टीची शक्ती आहे. तिनेच या संपूर्ण विश्वाची निर्मिती केली.
नवरात्रीच्या चौथ्या दिवशी देवी कृष्णामांडाची पूजा केली जाते. ही सृष्टीची आद्य शक्ती मानली जाते. असे मानले जाते की, जेव्हा सर्वत्र अंधार पसरला होता, तेव्हा देवीने आपल्या मंद हास्याने संपूर्ण विश्वाची निर्मिती केली. म्हणूनच तिला सृष्टीची आद्य शक्ती आणि सृष्टीची देवी म्हटले जाते. या दिवशी हिरव्या रंगाला विशेष महत्त्व आहे, जो समृद्धी आणि ऊर्जेचे प्रतीक आहे. देवी कुष्मांडाला आठ हात आहेत. तिच्या हातांमध्ये कमंडलू, धनुष्य, बाण, कमळ, अमृताचा कलश, चक्र आणि गदा असून, तिच्या आठव्या हातात जपमाळ आहे. ती सिंहावर स्वार होऊन आपल्या भक्तांना सुख, समृद्धी आणि आरोग्याचा आशीर्वाद देते.
नवरात्रीदरम्यान देवी कृष्णामांडाच्या पूजेत विशेष नैवेद्य अर्पण करणे महत्त्वाचे मानले जाते. पूजेदरम्यान केशर लावलेला पिवळा पेठा अर्पण करणे अत्यंत शुभ मानले जाते आणि हा पेठा देवीला अर्पण केला जातो. अनेक ठिकाणी भक्त पांढऱ्या पेठ्याचे प्रतिकात्मक बलिदानही देतात. असे मानले जाते की यामुळे देवी प्रसन्न होते आणि घरात सुख-समृद्धी येते. शिवाय, मालपुआ आणि बताशा अर्पण केल्याने देवी कृष्णामांडाचा विशेष आशीर्वाद मिळतो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: नवरात्रीच्या चौथ्या दिवशी कूष्मांडा देवीची पूजा केली जाते.
Ans: कूष्मांडा देवीला सृष्टीची निर्माती मानले जाते. त्यांच्या स्मितहास्याने ब्रह्मांडाची निर्मिती झाली, अशी मान्यता आहे.
Ans: कूष्मांडा देवीला मालपुआ, खीर गोड पदार्थ, फळे, नैवेद्य म्हणून अर्पण करणे शुभ मानले जाते.
