मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
नवरात्रीच्या पाचव्या दिवशी देवी दुर्गेच्या पाचव्या रूपाची म्हणजेच स्कंदमातेची पूजा केली जाते. या दिवशी भक्ताचे मन ‘विशुद्ध चक्रा’त स्थिर केले जाते. देवीचे हे पाचवे रूप स्कंदमाता म्हणून ओळखले जाते, कारण ती भगवान स्कंदाची (कार्तिकेयाची) माता आहे. भगवान स्कंद ‘कुमार कार्तिकेय’ म्हणूनही ओळखले जातात. त्यांनी प्रसिद्ध देव-असुर युद्धात देवांचे सेनापती म्हणून काम केले. पुराणांमध्ये त्यांचे वर्णन कुमार आणि शक्तीधर म्हणून केले आहे आणि त्यांचे वाहन मोर आहे.
स्कंदमातेच्या मूर्तीमध्ये भगवान स्कंद बालरूपात तिच्या मांडीवर बसलेले आहेत. शास्त्रानुसार, स्कंदमाता म्हणून सिंहावर आरूढ झालेल्या या देवीला चार हात आहेत. तिच्या वरच्या उजव्या हातात तिने बाळ कार्तिकेयाला मांडीवर घेतले आहे आणि खालच्या उजव्या हातात तिने एक कमळाचे फूल धरले आहे. तिने आपल्या वरच्या डाव्या हातात वराह मुद्रा धारण केली आहे आणि खालच्या डाव्या हातात कमळाचे फूल धरले आहे. तिची प्रतिमा पूर्णपणे पांढरी असल्याचे वर्णन केले जाते आणि ती कमळाच्या आसनावर बसलेली असते, म्हणूनच तिला पद्मासन देवी असे नाव पडले आहे.
नवरात्री पूजेच्या पाचव्या दिवसाला धर्मग्रंथांमध्ये असीम महत्त्व आहे. या दिवशी भक्ताची सर्व बाह्य कर्मे आणि मानसिक वृत्ती नाहीशा होतात आणि तो शुद्ध चेतनेकडे वाटचाल करतो. त्यांचे मन सर्व ऐहिक, सांसारिक आणि मायाजाल बंधनांपासून मुक्त होऊन पद्मासन माता स्कंदमातेच्या रूपात पूर्णपणे लीन होते.
सूर्यमालेची अधिष्ठात्री देवता असल्याने तिच्या उपासकामध्ये अलौकिक तेज आणि प्रभा संचारते. साधकाच्या व्यक्तिमत्त्वात एक विशेष आभा प्रकट होते, जी त्यांच्या आध्यात्मिक उन्नतीचे संकेत देते.
मुलांच्या कल्याणासाठी आणि आजारांपासून मुक्तीसाठी स्कंदमातेची पूजा केली पाहिजे. असे मानले जाते की तिच्याप्रती असलेल्या खऱ्या भक्तीमुळे मुलांच्या समस्या दूर होतात आणि कुटुंबात सुख-समृद्धी येते.
देवीला सजवण्यासाठी सुंदर रंगांचा वापर केला जातो. स्कंदमाता आणि भगवान कार्तिकेय यांची विनम्रतेने पूजा करावी. कुंकू, तांदूळ, फुले आणि फळे अर्पण करून पूजा करावी. देवीसमोर चंदनाचा लेप लावावा आणि तुपाचा दिवा लावावा. या दिवशी देवी दुर्गेला केळ्याचा नैवेद्य दाखवावा आणि हा प्रसाद ब्राह्मणाला द्यावा, असे केल्याने माणसाच्या बुद्धीचा विकास होतो.
सिंहासनगता नित्यं पद्माश्रितकरद्वया।
शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी॥
या देवी सर्वभूतेषु माँ स्कन्दमाता रूपेण संस्थिता।
नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नम:।।
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: नवरात्रीच्या पाचव्या दिवशी स्कंदमाता यांची पूजा केली जाते.
Ans: स्कंदमाता या भगवान कार्तिकेय (स्कंद) यांच्या माता आहेत. त्या भक्तांना सुख, शांती आणि मोक्ष देणारी मानली जाते.
Ans: स्कंदमाता देवीला केळी, गोड पदार्थ, दूध आणि खीर अर्पण करणे शुभ मानले जाते.
