Mangalagaur 2026: पूजेच्या वेळी गप्प राहण्याचा नियम का? मंगळागौरीच्या व्रतातील ‘हा’ नियम जाणून घ्या!

Mangalagaur 2026: श्रावण महिना सुरू होताच महाराष्ट्रात विविध धार्मिक परंपरांना सुरुवात होते. त्यामध्ये नवविवाहित महिलांसाठी मंगळागौरीचे व्रत विशेष महत्त्वाचे मानले जाते.

• श्रावणातील प्रत्येक मंगळवारी मंगळागौरीचे व्रत
• लग्नानंतर सलग पाच वर्षे व्रत पाळण्याची परंपरा
• सौभाग्य, सुख-शांती आणि पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी पूजा

 

श्रावण महिना सुरू झाला की महाराष्ट्रातील अनेक घरांमध्ये उत्साहाचे वातावरण पाहायला मिळते. त्यात नवविवाहित महिलांसाठी मंगळागौरीचे व्रत विशेष महत्त्वाचे मानले जाते. श्रावणातील प्रत्येक मंगळवारी हे व्रत केले जाते. लग्नानंतर सलग पाच वर्षे ही परंपरा पाळण्याची पद्धत अनेक कुटुंबांमध्ये आजही आहे. पहिल्या वर्षी माहेरी आणि त्यानंतरची चार वर्षे सासरी मंगळागौरीची पूजा करण्याची प्रथा आहे.

मंगळागौरीला सौभाग्याचे प्रतीक मानले जाते. पतीला दीर्घायुष्य मिळावे, संसारात सुख-शांती राहावी आणि पती-पत्नीमधील नाते अधिक घट्ट व्हावे, या भावनेने महिला हे व्रत करतात. मंगळागौरीच्या पूजेत गौरीसोबत भगवान शिव आणि गणपतीचीही आराधना केली जाते. शिव-पार्वतीचे नाते हे प्रेम, विश्वास आणि एकमेकांना साथ देण्याचे प्रतीक मानले जात असल्याने या पूजेला विशेष स्थान आहे.

पूजेची तयारीही असते खास

मंगळागौरीच्या दिवशी घराची स्वच्छता करून पूजेसाठी सुंदर सजावट केली जाते. चौरंग मांडून त्याला केळीच्या खांबांनी सजवले जाते. त्यावर फुलांनी आकर्षक मखर तयार केले जाते. घराच्या अंगणात किंवा पूजेच्या जागी सुंदर रांगोळी काढली जाते. पूजेचे सर्व साहित्य आधीच तयार ठेवले जाते. Mangalagaur 2026

या पूजेमध्ये सोळा या संख्येला मोठे महत्त्व आहे. विविध प्रकारची पत्री आणि फुले देवीला अर्पण केली जातात. पुरणापासून तयार केलेले सोळा दिवेही पूजेत वापरले जातात. एवढेच नाही, तर पुरणापासून गौरीसाठी वेगवेगळे अलंकार तयार करण्याचीही सुंदर परंपरा आहे. हार, दागिने, गजरा, फणी आणि छोट्या भातुकलीच्या वस्तू अशा अनेक गोष्टी पुरणातून बनवून देवीला अर्पण केल्या जातात.

पूजेपासून प्रसादापर्यंत प्रत्येक गोष्टीला अर्थ

व्रत करणारी नवविवाहित महिला सकाळी स्नान करून पारंपरिक पद्धतीने पूजा करते. अनेक ठिकाणी पुरोहितांच्या मार्गदर्शनाखाली विधी केला जातो. गौरीची अंगपूजा, पत्री आणि फुलांनी केलेली आराधना अशा विविध पद्धतींनी पूजा पूर्ण केली जाते. त्यानंतर आरती होते आणि मंगळागौरीची कथा ऐकण्याची प्रथा आहे.

पूजा झाल्यावर आई-वडील, सासरचे ज्येष्ठ तसेच उपस्थित महिलांना नमस्कार केला जातो. सुवासिनींना हळद-कुंकू देऊन त्यांचा सन्मान केला जातो. त्यासोबत नारळ, सुपारी, तांदूळ, खण आणि दक्षिणा देण्याची पद्धत आहे. यामुळे हा धार्मिक विधी केवळ पूजेपुरता मर्यादित राहत नाही, तर नात्यांमध्ये आपुलकी वाढवणारा प्रसंगही बनतो.

मौन पाळण्याची अनोखी परंपरा

मंगळागौरीच्या पूजेत मौनाला देखील महत्त्व दिले जाते. पूजा सुरू झाल्यापासून धार्मिक विधी पूर्ण होईपर्यंत व्रत करणाऱ्या महिलांनी शक्यतो शांत राहण्याची पद्धत आहे. मन इतर गोष्टींकडे न वळता देवीच्या पूजेत एकाग्र राहावे, असा त्यामागचा साधा विचार आहे. पूजा आणि भोजनाचा कार्यक्रम पूर्ण झाल्यानंतर तुळशीचे पान खाऊन मौन सोडले जाते. नवविवाहित व्रतधारी महिलांना विडा आणि दक्षिणा देण्याचीही प्रथा अनेक ठिकाणी आढळते.

रात्र रंगते गाणी आणि फुगड्यांनी

मंगळागौरीचा सर्वात आनंदाचा भाग म्हणजे रात्रीचा जागर. सोळा काडवातींची आरती करून देवीचा जागर केला जातो. त्यानंतर महिलांचे गाणे, फुगड्या, भेंड्या आणि विविध पारंपरिक खेळ सुरू होतात. उखाण्यांमधून पतीचे नाव घेण्याची मजाही याच वेळी रंगते.

अशा प्रकारे श्रद्धा आणि आनंद यांचा सुंदर मेळ मंगळागौरीच्या उत्सवात पाहायला मिळतो. दुसऱ्या दिवशी उत्तरपूजा करून गौरीचे विसर्जन केले जाते. बदलत्या काळात अनेक गोष्टी बदलल्या असल्या तरी मंगळागौरीची ही परंपरा आजही महिलांना एकत्र आणते आणि जुन्या संस्कृतीची आठवण नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवते.

टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra.com या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.