फोटो सौजन्य- pinterest
श्रावण महिन्यातील पौर्णिमेला नारळी पौर्णिमा साजरी केली जाते. विशेषतः महाराष्ट्रातील कोळी आणि समुद्रकिनारी राहणाऱ्या समाजासाठी हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. या दिवशी समुद्रदेवतेची पूजा करून समुद्राला नारळ अर्पण करण्याची परंपरा आहे. समुद्र शांत राहावा, मासेमारीचा हंगाम सुखरूप पार पडावा आणि कुटुंबावर सुख-समृद्धी राहावी, अशी या मागची धार्मिक श्रद्धा आहे.
यंदा नारळी पौर्णिमा शुक्रवार २८ ऑगस्ट रोजी साजरी केली जाणार आहे. श्रावण पौर्णिमेची तिथी २७ ऑगस्ट रोजी सकाळी ९:०८ वाजता सुरू होऊन २८ ऑगस्ट रोजी सकाळी ९:४८ वाजता समाप्त होईल.
श्रावण पौर्णिमेला नारळी पौर्णिमा साजरी केली जाते. या दिवशी भगवान वरुणदेव आणि समुद्राची पूजा करण्याची परंपरा आहे. समुद्राला नारळ अर्पण केल्यामुळे या सणाला ‘नारळी पौर्णिमा’ असे नाव पडले. विशेषतः कोळी बांधव या सणाची मोठ्या उत्साहाने तयारी करतात. समुद्राला आपला जीवनदाता मानून त्याच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त केली जाते.
हिंदू धार्मिक परंपरेत नारळाला अत्यंत पवित्र फळ मानले जाते. नारळाचे तीन डोळे भगवान शिवाशी जोडले जातात, तर त्याचे कठीण कवच अहंकाराचे आणि आतील शुभ्र भाग शुद्धतेचे प्रतीक मानले जाते. नारळ समुद्राला अर्पण करताना समुद्रदेवतेकडे सुरक्षितता, भरभराट आणि चांगल्या मासेमारीसाठी प्रार्थना केली जाते. समुद्रातील प्रवास सुखरूप व्हावा, अशीही श्रद्धा आहे.
कोळी समाजाचे जीवन समुद्राशी जवळून जोडलेले आहे. मासेमारी हा त्यांच्या उपजीविकेचा महत्त्वाचा आधार असल्यामुळे समुद्राला देवतेचे स्थान दिले जाते. पावसाळ्यात समुद्र खवळलेला असल्याने या काळात मासेमारीवर अनेकदा निर्बंध असतात. नारळी पौर्णिमेनंतर समुद्राची पूजा करून मासेमारीच्या नव्या हंगामाची सुरुवात करण्याची परंपरा अनेक किनारी भागांमध्ये आढळते.
या दिवशी सकाळी घराची आणि पूजेची जागा स्वच्छ करून समुद्र किंवा नदीकाठी पूजा केली जाते. काही ठिकाणी घरातच वरुणदेवाची पूजा केली जाते. नारळाला हळद-कुंकू लावून, फुले अर्पण करून पूजा केली जाते. त्यानंतर समुद्राला नारळ अर्पण केला जातो. कोळी बांधव आपल्या नौका आणि मासेमारीच्या साधनांचीही पूजा करतात.
नारळ हे शुभ, पवित्र आणि मंगलकारक मानले जाते. कोणतेही धार्मिक कार्य नारळाशिवाय अपूर्ण मानले जाते. नारळ अर्पण करण्यामागे देवतेप्रती समर्पण आणि कृतज्ञतेची भावना असते. नारळाचे बाहेरील कठीण कवच फोडून आतील शुद्ध भाग देवाला अर्पण करण्याची परंपरा ही अहंकाराचा त्याग करून मन शुद्ध करण्याचा प्रतीकात्मक संदेश देते, अशी धार्मिक व्याख्या केली जाते.
नारळी पौर्णिमा केवळ धार्मिक सण नाही, तर मानव आणि निसर्ग यांच्यातील नाते जपण्याचा संदेश देणारा सण आहे. समुद्र आपल्याला अन्न, रोजगार आणि जीवनाचा आधार देतो, त्यामुळे त्याच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याची भावना या उत्सवातून दिसून येते.
समुद्र आणि जलस्रोत स्वच्छ ठेवणे, प्रदूषण टाळणे आणि समुद्रातील जैवविविधतेचे संरक्षण करणे ही आजच्या काळातील या सणाची महत्त्वाची शिकवण ठरू शकते.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: नारळी पौर्णिमा शुक्रवार, 26 ऑगस्ट रोजी आहे
Ans: समुद्रदेवतेप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी आणि समुद्र शांत राहून मासेमारीचा हंगाम सुखरूप जावा, अशी श्रद्धा असल्याने नारळ अर्पण केला जातो.
Ans: नारळाला हिंदू धर्मात शुभ आणि पवित्र मानले जाते. त्यामुळे समुद्राला नारळ अर्पण करून सुख, समृद्धी आणि सुरक्षिततेची प्रार्थना केली जाते.
.png "Videos"){kind=small}
