Pitru Paksha: पितृपक्षात मुंडन करावे की नाही? लग्नाच्या घरात श्राद्ध-तर्पणाचे काय आहेत नियम

Pitru Paksha: पितृपक्षात लोक आपल्या पूर्वजांच्या स्मरणार्थ मुंडन करतात. मात्र, हे मुंडन श्राद्धाच्या दिवशी केले जात नाही. काहींच्या मते असा समज आहे की, जर या वर्षी मुलाचे किंवा मुलीचे लग्न झाले असेल, तर श्राद्ध करणे अशुभ असते. याबाबत शास्त्रात नेमके काय सांगण्यात आले आहे ते सविस्तर जाणून घेऊया

• पितृपक्षात मुंडन करणे आवश्यक आहे का?
• प्रत्येक श्राद्धासाठी मुंडन करण्याची परंपरा आहे का?
• मुंडन न करता पितृपक्षातील श्राद्ध करता येते का

 

पितृपक्षाची सुरुवात आज रविवार, २७ सप्टेंबरपासून झाली आहे. बऱ्याच ठिकाणी २६ सप्टेंबर रोजी पौर्णिमा श्राद्ध असते. पितृपक्षाशी संबंधित काही नियम आहेत, जे प्रत्येकाने पाळले पाहिजेत. यामुळे पूर्वज प्रसन्न होतात आणि आशीर्वाद देतात. तुमच्या लक्षात आले असेल की पितृपक्षात, लोक आपल्या पूर्वजांच्या श्राद्धाच्या दिवशी मुंडन करतात म्हणजेच केस काढतात. आपल्या मुलाच्या किंवा मुलीच्या लग्नानंतरच्या वर्षी, म्हणजेच पितृपक्षात, पूर्वजांसाठी तर्पण आणि श्राद्ध करावे की नाही, याबाबत अनेकांच्या मनात संभ्रम आहे. जाणून घेऊया लग्नानंतर तर्पण आणि श्राद्ध करण्याबाबत धर्मशास्त्रात काय सांगितले आहे ते जाणून घेऊया

पितृपक्षात मुंडन करण्यासंबंधीचे नियम

ज्योतिषांच्या मते, श्राद्ध पक्षाच्या सुरुवातीला किंवा श्राद्ध पक्षादरम्यान, म्हणजेच प्रतिपदा आणि सर्वपितृ अमावस्येच्या दरम्यान, पूर्वजांसाठी डोक्याचे मुंडन करू नये. धर्मसिंधूमध्ये असे म्हटले आहे की, पितृपक्षातील श्राद्धाच्या दिवशी डोक्याचे मुंडन केल्यास तुमचे केस तुमच्या पूर्वजांच्या मुखात जातात. हे टाळण्यासाठी पितृपक्ष सुरू होण्याच्या एक दिवस आधी किंवा सर्वपितृ अमावस्येच्या दिवशी दुपारी डोक्याचे मुंडन करावे.

Pitru Paksh: मृत्यूनंतरही तहान भूक लागते का? गरुड पुराणात सांगितले आहे श्राद्ध तर्पणाचे रहस्य

घरात लग्न असेल तर पितृपक्षात श्राद्ध करावे की नाही?

घरात लग्न असेल तर पितृपक्षात श्राद्ध करावे की नाही याबाबतही लोकांमध्ये संभ्रम आहे. ज्योतिषांच्या मते, यावर्षी तुमच्या मुलाचे किंवा मुलीचे लग्न झाले असले तरी, पितृपक्षात तुम्ही तुमच्या पूर्वजांसाठी तर्पण, पिंडदान, श्राद्ध इत्यादी विधी केले पाहिजेत. लग्नाचा शुभकार्याचा काळ आणि पितृकर्म यांचे धार्मिक स्वरूप वेगवेगळे आहे. त्यामुळे लग्न ठरले आहे म्हणून पूर्वजांच्या तिथीनुसार केले जाणारे श्राद्ध किंवा तर्पण थांबवावे, असा सार्वत्रिक नियम मानता येत नाही.

मात्र लग्नाची तारीख जवळ असल्यास किंवा त्याच काळात इतर धार्मिक विधी असतील, तर घरच्या पुरोहितांच्या मार्गदर्शनानुसार विधींचे नियोजन केले जाते.

पूर्वज क्षमा करत नाहीत

जेव्हा जानवे घालणे किंवा विवाह यांसारखे शुभ प्रसंग घडतात, तेव्हा त्यापूर्वी नंदीमुख श्राद्ध केले जाते. घरात होणाऱ्या शुभ कार्यांमध्ये कोणताही अडथळा येऊ नये, हा त्यामागील उद्देश असतो. पितृपक्ष वर्षातून एकदा येतो, त्यामुळे पूर्वजांना प्रसन्न आणि संतुष्ट करणे आवश्यक असते. असे म्हटले जाते की देवदेवतांच्या पूजेतील चुका क्षम्य ठरतात, परंतु पूर्वजांचा आदर न केल्यास किंवा त्यांच्याकडे दुर्लक्ष केल्यास पितृदोष निर्माण होतो, ज्यामुळे पूर्वज क्रोधित होतात आणि परिणामी कुटुंबाला आजार, दुःख, इतर संकटे इत्यादींचा सामना करावा लागतो.

तिथी माहीत नसल्यास सर्वपित्री अमावस्येला करावे श्राद्ध

ज्यांना आपल्या पूर्वजांच्या मृत्यूची तारीख माहीत नाही, त्यांनी सर्वपितृ अमावस्येच्या दिवशी त्यांच्यासाठी तर्पण, पिंडदान, श्राद्ध इत्यादी करावे.

Pitru Paksha: २७ सप्टेंबरला पितृपक्षातील पहिले श्राद्ध, जाणून घ्या तर्पण दान करण्याचे महत्त्व

पितृपक्ष आनंदाने साजरा करा

पितृपक्ष हा पूर्वजांची पूजा आणि त्यांना प्रसन्न करण्यासाठी समर्पित असलेला सण आहे. याबद्दल दुःखी होण्याची गरज नाही. पितृपक्ष आनंदाने साजरा करा. शास्त्रात म्हटले आहे की, “मातृ देवो भव, पितृ देवो भव।” आई आणि वडिलांसारखा दुसरा देव नाही. त्यांच्या आशीर्वादाने सर्व सुख मिळते. पितृपक्षात दररोज त्यांची प्रार्थना करा आणि शुभ मुहूर्तावर पिंडदान करा. अन्न आणि वस्त्र दान करा.

(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)