Pitru Paksha: पितरांचे श्राद्ध ‘या’ तिथी वेळी करू नये, अकाली मृत्यूपासून पहिल्या वर्षापर्यंत जाणून घ्या नियम

Pitru Paksha: पितृपक्षाची सुरुवात २६ सप्टेंबरपासून होत आहे. पितृपक्षात दिवंगत पूर्वजांचे स्मरण करून त्यांच्या तिथीनुसार श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान करण्याची परंपरा आहे. मात्र धार्मिक श्रद्धेनुसार प्रत्येक परिस्थितीत एकाच पद्धतीने श्राद्ध केले जात नाही.

• पितृपक्षात श्राद्ध करण्यासाठी योग्य तिथी आणि वेळ कोणती?
• अकाली मृत्यू झालेल्या व्यक्तीचे श्राद्ध चतुर्दशीला करण्याची परंपरा
• सर्वपितृ अमावस्येला श्राद्ध करण्याचे महत्त्व

हिंदू धर्मात पितृपक्ष हा पूर्वजांना समर्पित एक अत्यंत महत्त्वाचा काळ मानला जातो. या काळात, लोक आपल्या पूर्वजांच्या आत्म्यांप्रति आदर आणि शांती व्यक्त करण्यासाठी श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान यांसारखे विधी करतात. धार्मिक श्रद्धेनुसार, पितृपक्षात विहित विधींनुसार श्राद्ध विधी केल्याने पूर्वजांचा आशीर्वाद मिळतो. म्हणूनच या काळात लोक आपल्या पूर्वजांच्या मृत्यूच्या तारखांनुसार श्राद्ध विधी करतात.

पितृपक्षाची सुरुवात शनिवार, २६ सप्टेंबरपासून होत आहे आणि शनिवार, १० ऑक्टोबर रोजी सर्वपितृ अमावस्येला पितृपक्षाची समाप्त होईल. त्यामुळे, पितृपक्ष सुरू होण्यापूर्वी, पूर्वजांसाठी श्राद्ध विधी केव्हा आणि कोणत्या तारखांना केले जात नाहीत, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. श्राद्ध विधींसंबंधी काही विशिष्ट नियम आखण्यात आले आहेत आणि काही विशिष्ट तारखा, वेळा आणि परिस्थितीत नियमित श्राद्ध विधी करणे टाळण्याची शिफारस केली जाते.

मृत्यूनंतर पहिल्या वर्षी काय नियम आहेत?

हिंदू धार्मिक परंपरेनुसार मृत्यूनंतरच्या पहिल्या वर्षात मृत व्यक्तीसाठी विविध विधी केले जातात. अंत्यसंस्कारानंतरचे दहावे, बारावे किंवा तेरावे विधी, मासिक श्राद्ध आणि वर्षश्राद्ध अशा विविध परंपरा आहेत.

Pitru paksha: अनंत चतुर्दशीच्या दुसऱ्या दिवशी पितृपक्षाची सुरुवात का होते? गणेशोत्सव आणि पितृपक्षाचा काय आहे संबंध

काही परंपरांनुसार पहिल्या वर्षात नियमित पितृपक्षातील श्राद्ध करण्याऐवजी मृत्यूनंतरच्या विधींना अधिक महत्त्व दिले जाते. मात्र याबाबतची पद्धत जात, प्रदेश, संप्रदाय आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार बदलू शकते.

अकाली मृत्यू झालेल्या व्यक्तीचे श्राद्ध

धार्मिक श्रद्धेनुसार अकाली किंवा असामान्य मृत्यू झालेल्या व्यक्तीसाठी पितृपक्षातील चतुर्दशीच्या दिवशी विशेष श्राद्धविधी केला जातो. या विधीला काही ठिकाणी ‘चतुर्दशीचे श्राद्ध’ किंवा ‘घात चतुर्दशीचे श्राद्ध’ असे म्हटले जाते. अपघात, शस्त्राघात किंवा इतर असामान्य कारणांनी मृत्यू झालेल्या व्यक्तींसाठी ही तिथी महत्त्वाची मानली जाते.

रात्री श्राद्ध करणे टाळले जाते

धार्मिक श्रद्धेनुसार श्राद्धविधी सूर्यास्तानंतर किंवा रात्री करण्याचे टाळले जाते. श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदानासाठी दिवसाचा विशिष्ट काळ अधिक योग्य मानला जातो. त्यामुळे विधी करण्यापूर्वी स्थानिक पंचांगानुसार श्राद्धाचा मुहूर्त पाहण्याची परंपरा आहे.

श्राद्धासाठी कोणता वेळ मानला जातो?

धार्मिक परंपरेनुसार श्राद्धासाठी दिवसातील अपराह्न काळ महत्त्वाचा मानला जातो. म्हणजेच दुपारनंतरचा काळ श्राद्धविधीसाठी योग्य मानला जातो. सकाळी किंवा रात्री श्राद्ध करण्याऐवजी स्थानिक पंचांग आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार योग्य मुहूर्त निवडण्याची पद्धत आहे.

Pitru Dosha Remedies: पितृदोषापासून मुक्ती हवी? धार्मिक मान्यतेनुसार ‘हे’ 3 उपाय नक्की करून पाहा

श्राद्धाची तिथी ठरवताना केवळ इंग्रजी कॅलेंडरवरील तारीख पाहिली जात नाही, तर हिंदू पंचांगातील तिथी आणि त्या दिवशी असलेला अपराह्न काळ विचारात घेतला जातो.

तिथी माहीत नसल्यास काय करावे?

काही कारणामुळे मृत व्यक्तीची श्राद्ध तिथी माहीत नसेल किंवा नेमकी तिथी चुकली असेल, तर धार्मिक परंपरेत सर्वपितृ अमावस्येला विशेष महत्त्व दिले जाते. या दिवशी ज्ञात-अज्ञात सर्व पितरांचे स्मरण करून श्राद्ध, तर्पण किंवा पिंडदान करण्याची प्रथा आहे.

तिथीबाबत संभ्रम असल्यास स्थानिक पंचांग पाहून किंवा जाणकार पुरोहितांचा सल्ला घेऊन विधी करणे योग्य मानले जाते.

(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)